برای جلوگیری از سرطان خون چی بخوریم؟
- 6 مرداد 1404
- دسته بندی: سرطان
- بدون دیدگاه
تأیید شده توسط پزشکان متخصص سمانیک
محتوای این مقاله صرفا برای افزایش آگاهی شماست. قبل از هرگونه اقدام، جهت درمان از پزشکان سمانیک مشاوره بگیرید.
اگرچه جلوگیری ۱۰۰٪ از سرطان خون امکان‌پذیر نیست، اما داشتن سبک زندگی سالم از جمله تغذیه مطلوب احتمال بروز آن را کاهش می‌دهد.
همچنین برای بیماران مبتلا به سرطان خون، پیروی از یک رژیم غذایی مناسب می‌تواند به تحمل درمان، حفظ انرژی و بهبود شرایط سلامتی کمک کند.
در این مقاله به بررسی تغذیه مناسب برای بیماران مبتلا به سرطان خون و همچنین تغذیه مناسب برای جلوگیری از سرطان خون می‌پردازم. در ادامه با من همراه باشید.
برای جلوگیری از سرطان خون چی بخوریم؟
تحقیقات زیادی درباره نقش رژیم غذایی در کاهش خطر انواع سرطان‌ها انجام شده است. بر اساس دستورالعمل انجمن سرطان آمریکا و دیگر مراجع:
- رژیم غنی از میوه‌ها، سبزیجات، حبوبات، غلات کامل و روغن‌های گیاهی توصیه می‌شود.
- باید مصرف گوشت قرمز و فرآوری‌شده، نوشابه‌ها و شکر افزوده را محدود کرد.
- حفظ شاخص توده بدنی (BMI) کمتر از ۲۵ و فعالیت بدنی روزانه، در کاهش خطر کلی سرطان‌ها تاثیرگذار است.
- مصرف غذاهای گیاهی الگوی مدیترانه‌ای یا پِسکو (غذای گیاهی با ماهی) نیز خطر ابتلا به سرطان را کاهش می‌دهد.
نکته مهمی که باید به آن توجه شود این است که شواهد مشخص برای پیشگیری از سرطان خون محدود است، اما کاهش عوامل خطر سیستمیک مثل چاقی، التهاب مزمن و رژیم فست‌فود می‌تواند به‌طور کلی احتمال ابتلا را کاهش دهد.
برای سرطان خون چی خوبه؟
برخلاف تغذیه پیشگیری، بیماران مبتلا به سرطان خون برای حفظ توان بدن و توده عضلانی و نیز افزایش مقاومت در برابر عوارض درمان‌های سرطان خون مانند شیمی‌درمانی، نیازهای تغذیه‌ای خاصی دارند:
پروتئین و کالری کافی
- پروتئین‌های سالم: مرغ، ماهی، تخم‌مرغ، حبوبات، توفو، شیر کم‌چرب
- افزایش کالری برای جلوگیری از کاهش وزن: استفاده از غذاهای پرکالری سالم مانند روغن‌های گیاهی، آجیل، حبوبات، لبنیات کم‌چرب
آنتی‌اکسیدان‌ها و گیاه‌درمانی غذایی
- سبزیجات چلیپایی و برگ‌سبزها، نارنگی، فلفل دلمه‌ای
- کورکومین از زردچوبه و اسید اورسولیک موجود در سیب و ریحان ممکن است اثرات ضد‌نئوپلاستیک داشته باشند.
رژیم نوتروپنی
- پرهیز از گوشت خام یا نپخته، تخم‌مرغ خام، لبنیات غیر پاستوریزه، جوانه‌ها، سالاد‌بارهای آزاد
- شستن دقیق میوه و سبزیجات قبل از مصرف، پخت کامل غذا
فیبر و پروبیوتیک
- مصرف روزانه حداقل ۲۵ گرم فیبر (برای زنان) و ۳۵ گرم (برای مردان) از منابع سبزیجات، غلات کامل، حبوبات و دانه‌ها
- پروبیوتیک طبیعی: ماست پاستوریزه یا کفیر برای حمایت از سلامت گوارشی
ویتامین‌ها و مواد معدنی
- ویتامین C (موجود در مرکبات، فلفل دلمه‌ای) برای جذب آهن
- فولات و B12 (اسفناج، آووکادو، غلات غنی‌شده، تخم‌مرغ) برای جلوگیری از آنمی مگالوبلاستیک
- ویتامین D (ماهی چرب، لبنیات غنی‌شده، نور خورشید مناسب) برای تقویت سیستم ایمنی
هیدراسیون مناسب
- مصرف آب کافی، آش و سوپ سبک، آب‌میوه طبیعی و بدون شکر
- پرهیز از نوشیدنی‌های گازدار، الکل و قهوه زیاد هنگام غذا
توصیه‌های ویژه برای سرطان خون
- شستن میوه و سبزیجات، پوست‌گیری، پخت کامل گوشت و ماهی
- در صورت تهوع: مصرف غذاهای سبک، نرم، خنک یا با طبع سرد مثل ژلاتین، بیسکویت، شیر برنج
- در صورت کم‌اشتهایی: مصرف وعده‌های کوچک بیشتر، استفاده از اسموتی‌های مقوی، مکمل تغذیه‌ای تحت نظر پزشک
چگونه رژیم غذایی شما می‌تواند به مدیریت عوارض جانبی ناشی از درمان سرطان خون کمک کند؟
برخی از تغییرات غذایی می‌توانند به شما در مدیریت عوارض جانبی پس از شروع درمان سرطان خون کمک کنند. این عوارض جانبی و روش‌های مدیریت آن‌ها عبارتند از:
- کاهش اشتها: به جای سه وعده غذایی بزرگ، در طول روز وعده‌های غذایی کوچک یا میان وعده‌های مغذی بخورید.
- یبوست: مقدار زیادی آب بنوشید، یک مکمل فیبر را در نظر بگیرید و سبزیجات و حبوبات را به وعده‌های غذایی خود اضافه کنید.
- اسهال: غذاها یا نوشیدنی‌هایی با سدیم (نوشیدنی‌های ورزشی یا آبگوشت) و پتاسیم (موز و تمام آب میوه‌های طبیعی) انتخاب کنید.
- از دست دادن حس چشایی: دانستن اینکه وقتی نمی‌توانید طعم غذا را حس کنید چه چیزی بخورید می‌تواند دشوار باشد. امتحان کردن غذاهای جدید با ادویه‌ها یا سس‌های مختلف را در نظر بگیرید. همچنین می‌توانید طعم‌های قوی مانند لیمو یا آب لیمو را به رژیم غذایی خود اضافه کنید.
- حالت تهوع: غذاهای ضد تهوع شامل لیمو، زنجبیل و نعناع هستند. می‌توانید یک برش لیمو را بمکید، چای زنجبیل یا نعناع بنوشید یا تکه‌ای زنجبیل بجوید.
نمونه برنامه غذایی پیشنهادی برای بیمار مبتلا به سرطان خون
- صبحانه: جو دوسر با میوه‌های تازه و بادام، ماست کم‌چرب
- میان‌وعده صبح: سیب یا بلوبری یا انجیر خشک
- ناهار: سوپ مرغ پخته، سبزیجات پخته (بروکلی، هویج)، عدس یا لوبیا، برنج قهوه‌ای
- میان‌وعده عصر: اسموتی موز با شیر بادام و کمی عسل، چند عدد گردو
- شام: ماهی سالمون یا مرغ پخته با سبزیجات پخته، سالاد پاستوریزه شسته شده
- نوشیدنی‌ها: آب، چای گیاهی، نوشیدنی بدون شکر در طول روز
سؤالات متداول
هنگام تهوع زیاد چه تغذیه‌ای بهتر است؟
غذاهای سبک، نرم، خنک مثل ژلاتین، بیسکویت ساده، اسموتی‌های سرد یا سوپ شفاف توصیه می‌شوند.
آیا آب پرتقال تازه مفید است؟
اگر تازه، پاستوریزه و بدون افزودنی باشد می‌تواند منبع ویتامین C مناسب باشد. اما نباید جای میوه کامل را بگیرد.
آیا مکمل‌های تغذیه‌ای برای مبتلایان به سرطان خون لازم‌اند؟
فقط با نظر پزشک یا متخصص تغذیه؛ مصرف بی‌رویه برخی ویتامین‌ها ممکن است مضر باشد.
آیا رژیم مدیترانه‌ای در کاهش خطر ابتلا به سرطان خون موثر است؟
برخی مطالعات ارتباط کمتری بین رژیم غربی و خطر CLL و AML نشان داده‌اند. مصرف بیشتر میوه، سبزی، غلات کامل، حبوبات و روغن‌های سالم احتمالا موجب کاهش خطر ابتلا به سرطان خون می‌گردد.
مصرف گوشت قرمز چه مشکلی دارد؟
گوشت قرمز و فرآوری‌شده با التهاب و تولید ترکیبات سرطان‌زا (مثل نیتریت) مرتبط است؛ مصرف آن محدود و به‌شکل کم‌چرب و پخته توصیه می‌شود.
تجربه بیماران
سارا، ۳۰ ساله، لوسمی حاد: در طول شیمی‌درمانی اشتهایم را از دست دادم. اسموتی موز، بادام و ماست کم‌چرب اشتهایم را بازگرداند و وزنم را ثابت نگه داشت.
رضا، ۵۵ ساله، ALL بزرگسالان: غذاهای پخته با سبزیجات فراوان و دانه‌های سالم مثل کینوا، بدنم را قوی نگه داشت و التهاب را کاهش داد.
لیلا، ۴۰ ساله، AML: غذاهای با حجم کم با عدس، مرغ پخته، سبزیجات پخته و لبنیات کم‌چرب مصرف می‌کردم. احساس می‌کردم انرژی‌ام بهتر است، وزن کم نکردم، و عوارض گوارشی کاهش یافت.
فرنوش، ۲۸ ساله، فاز نگهداری ALL: در دوره نگهداری حدود دو سال، رژیمی که شامل چای گیاهان، سالاد شسته‌شده، مرغ پخته و تخم‌مرغ بود، حالم را پایدار نگه داشت.
جمع‌بندی
رژیم غذایی سالم گیاهی‌محور، با تمرکز بر سبزیجات، میوه‌ها، غلات کامل و پروتئین‌های کم‌چرب و پرهیز از غذاهای فرآوری‌شده و گوشت قرمز، می‌تواند در کاهش خطر ابتلا به سرطان خون تا حدی موثر باشد.
برای بیماران مبتلا، رعایت ایمنی غذایی، تامین پروتئین و کالری مناسب و مدیریت علائم گوارشی مهم است.
در هر دو حالت، مشاوره با پزشک یا کارشناس تغذیه برای برنامه‌ریزی دقیق تغذیه‌ای ضروری است.
منابع: