افتادگی پلک یا همان حالتی که پلک فرد افتاده میشود ممکن است به دلیل افزایش سن ، آسیب عصبی ، بیماریهای زمینهای یا عوامل جدیتر مثل سکته مغزی یا اختلالات عصبی ایجاد شود و بساری از افراد در ابتدا نمیدانند افتادگی پلک چیست و چه عواملی باعث بروز آن میشود.
زمانی که افتادگی تنها یک چشم را درگیر میکند به آن افتادگی یکطرفه و زمانی که هر دو چشم را درگیر کند به آن افتادگی دوطرفه گفته میگوییم. افتادگی پلک ممکن است موقتی یا دائمی باشد.
افتادگی پلک ممکن است از بدو تولد وجود داشته باشد که در این صورت به آن افتادگی پلک مادرزادی گفته میشود و همچنین میتواند در طول زندگی ایجاد شود که به آن افتادگی پلک اکتسابی میگویند.
شدت افتادگی پلکها میتواند باعث کاهش بینایی یا مسدود شدن چشم شود که این موضوع به میزان پوشش مردمک توسط پلک بالا اتفاق میافتد. در اکثر موارد این وضعیت یا بهطور طبیعی بهبود پیدا میکند یا به کمک پزشک قابل درمان میباشد.
علائم افتادگی پلک چیست؟
شایعترین علامت افتادگی پلک این است که یک یا هر دو پلک بالایی شما پایین میافتند. برخی اوقات این وضعیت میتواند بر بینایی شما اثر بگذارد. با این حال بسیاری از افراد متوجه افتادگی پلک نمیشوند.
ممکن است چشمهای شما بسیار خشک ویا پراز اشک شوند و همچنین ممکن است متوجه شوید که چهره شما خسته یا پژمرده به نظر میرسد.
بیشترین ناحیه تحت تاثیرافتادگی پلک اطراف چشمها است و ممکن است درد یا ناراحتی خفیفی داشته باشید که باعث میشود طاهر شما خسته به نظر برسد. افرادی که دچار افتادگی شدید پلک هستند ممکن است مجبور شوند برای دید بهتر، سر خود را به عقب خم کنند.
در صورتی که افتادگی پلک شما مداوم باشد باید توسط پزشک بررسی شود تا از نبود مشکلات زمینهای مطمئن شوید. این موضوع بهویژه زمانی اهمیت دارد که پس از مشاهده افتادگی ، سردردهای میگرنی یا سایر مشکلات دیگر نیز ایجاد شده باشند
چه کسانی دچار افتادگی پلک میشوند؟
دلایل متعددی برای افتادگی پلک وجود دارد از عوامل طبیعی تا برخی از بیماریها.
هر فردی ممکن است به افتادگی پلک مبتلا شود و تفاوت زیادی بین جنسیتها یا گروههای نژادی وجود ندارد.
با این حال این وضعیت در افراد مسنتر شایعتر است زیرا فرایند طبیعی پیری میتواند باعث کشیدگی عضلهای شود که وظیفه بلند کردن پلک را بر عهده دارد. با افزایش سن این عضله ممکن است ضعیف شود و پلک بالا به تدریج دچار افتادگی بشود. در نهایت افراد در تمام سنین میتوانند به افتادگی پلک مبتلا شوند.
گاهی علت دقیق مشخص نیست اما در برخی موارد افتادگی پلک میتواند در اثر ضربه یا مشکلات عصبی ایجاد شود
آیا کودکان دچار افتادگی پلک میشوند؟
بله شایعترین علت افتادگی مادرزادی پلک در کودکان رشد ناکافی عضلهایست که وظیفه بلند کردن پلک را دارد.
کودکانی که پلک آنها به اندازه کافی پایین افتاده باشدممکن است دچار تنبلی چشم هم بشوند. این اختلال میتواند باعث کاهش بینایی کودک شوند.
چه عواملی باعث افتادگی پلک میشوند؟
شایعترین عامل افزایش سن است که میتواند منجر به افتادگی پلک شود.
برخی بیماریها نیز میتوانند شما را در معرض خطر ابتلا به افتادگی پلک قرار دهند.
اگر فقط یک پلک شما افتاده باشد، ممکن است ناشی از آسیب عصبی یا عفونت موقت پلک باشد.
گاهی اوقات جراحی لیزیک یا آب مروارید باعث افتادگی پلک میشود زیرا عضله یا تاندون کشیده میشود اما این اتفاق بسیار نادر است.
در برخی موارد افتادگی پلک میتواند ناشی از شرایط جدیتری باشد مانند سکته مغزی، تومور مغزی یا سرطان.
اختلالات عصبی که بر اعصاب یا عضلات چشم تأثیر میگذارند، مانند میاستنی گراویس نیز میتوانند منجر به افتادگی پلک بشود.

درمان افتادگی پلک
درمان افتادگی پلک بستگی به علت دقیق و شدت افتادگی دارد و در برخی موارد، آشنایی با روشهای درمان قطعی تنبلی چشم در بزرگسالان نیز میتواند به درک بهتر مشکلات بینایی و انتخاب مسیر درست درمان کمک کند.
- اگر علت افزایش سن باشد و یا افتادگی پلک مادرزادی باشد معمولا نیازی به درمان نیست زیرا این وضعیت اغلب به سلامت شما آسیب نمیرساند. با این حال اگر افتادگی پلک دید شما را محدود کند میتوانید جراحی زیبایی (پلاستیک) انجام دهید.
- اگر پزشک تشخیص دهد که افتادگی پلک ناشی از یک بیماری است درمان همان بیماری اغلب باعث رفع افتادگی پلک میشود
- اگر افتادگی پلک بینایی شما را کم با مسدود کند، ممکن است نیاز به جراحی داشته باشید
روشهای درمان افتادگی پلک عبارتند از
استفاده از عینک مخصوص
یکی از گزینههای غیرجراحی استفاده از عینک با پایه نگهدارنده پلک است که افتادگی پلک را کاهش میدهد. این روش بیشتر زمانی موثر است که افتادگی پلک موقتی باشد. همچنین جراحی برایتان مناسب نباشد میتوانید از این گزینه استفاده کنید.
داروی چشمی
داروی Upneeq یک قطره چشمی روزانه حاوی Oxymetazoline Hydrochloride است برای درمان افتادگی اکتسابی پلک تایید شده و میتواند به بهبود وضعیت پلکها کمک کند
جراحی
در صورت نیازبه جراحی پزشک ممکن است جراحی Ptosis را توصیه کند. در این روش عضله levator سفت میشود تا پلک در موقعیت مطلوب بالا رود.
در کودکان دچار افتادگی پلک جراحی گاهی برای جلوگیری از بروز تنبلی چشم انجام میشود .
جراحی خطراتی مانند خشکی چشم ، خراش قرنیه یا هماتوم (جمع شدن خون) دارد. همچنین برای جلوگیری از هرگونه آسیب به چشم، بهترین کار این است که توسط جراح چشم معاینه و درمان شوید.
روش دیگری که برای درمان افتادگی مادرزادی پلک استفاده میشود عمل Sling میباشد که در آن عضلات پیشانی برای بالا بردن پلکها استفاده میشوند.
سوالات متداول
افتادگی پلک چیست و چرا اتفاق میافتد؟
افتادگی پلک یا پتوز حالتی است که در آن پلک بالایی نسبت به حالت طبیعی پایینتر قرار میگیرد. این مشکل میتواند به دلیل افزایش سن، ضعف عضله لواتور، آسیب عصبی یا بیماریهای زمینهای ایجاد شود
مهمترین علائم افتادگی پلک کداماند؟
از رایجترین علائم افتادگی پلک میتوان به پایین افتادن پلک بالا، محدود شدن میدان دید، احساس سنگینی چشم، خشکی یا اشکریزش چشم و ظاهر خسته چهره اشاره کرد
آیا افتادگی پلک خطرناک است؟
افتادگی پلک معمولاً خطر جدی ندارد، اما اگر باعث کاهش دید یا همراه با سردرد، دوبینی یا علائم عصبی باشد باید سریعتر بررسی شود. در کودکان نیز میتواند باعث تنبلی چشم شود.
علت افتادگی پلک در بزرگسالان چیست؟
شایعترین علت، پیری و کشیده شدن عضله بالا برنده پلک است. اما عواملی مانند سکته مغزی، بیماریهای عصبی، ضربه، جراحیهای چشم و اختلالات عضلانی نیز میتوانند سبب افتادگی پلک شوند.
تجارب افراد
سوسن ۳۷ ساله: من چندین ماه بود که احساس میکردم پلکم سنگین شده و دیدم کمتر شده است. هرچقدر تلاش میکردم با استفاده از کرمها بهتر شود، نتیجه قابلتوجهی نمیگرفتم. وقتی با پزشک متخصص مشورت کردم فهمیدم افتادگی پلک مشکلی در ساختار چشم است و نیاز به بررسی دقیق دارد. بعد از جراحی نهتنها ظاهر چشمهایم طبیعی و زیبا شد بلکه دیدم هم واضحتر شد.
رهام ۴۰ ساله: مدتی بود که هنگام مطالعه و کار با کامپیوتر زود خسته میشدم و مجبور بودم ابروهایم را بالا ببرم تا بهتر ببینم. فکر میکردم این فقط به خاطر استرس یا کمخوابی است اما بعد از معاینه توسط پزشک مشخص شد علت اصلی افتادگی پلک است. پزشکم گفت این مشکل میتواند بهمرور بیشتر شود و بهتر است زودتر درمان شود. اکنون بعد از درمان احساس سبکی و راحتی بیشتری در چشمهایم دارم و دیدم بهتر شدهاست.
نتیجهگیری
افتادگی پلک معمولاً به سلامت شما آسیبی نمیرساند. با این حال، اگر پلکها دید شما را مسدود کنند، باید تا زمان درمان از رانندگی خودداری کنید.
چشمانداز طولانیمدت شما بستگی به علت افتادگی پلک دارد. در بیشتر موارد، این وضعیت صرفاً یک مشکل زیبایی است.
با این حال، از آنجا که افتادگی پلک میتواند گاهی نشانه یک مشکل جدیتر باشد، همیشه ابتدا با پزشک مشورت کنید.
منابع
https://www.nature.com/articles/s41433-021-01547-5
https://www.aao.org/eye-health/diseases/what-is-ptosis
https://www.oaepublish.com/articles/2347-9264.2020.05