آستیگماتیسم یکی از مشکلات شایع بینایی میباشد که بهدلیل تغییر شکل سطح قرنیه ایجاد میشود. این مشکل در هر فرد میتواند علائم متفاوتی داشته باشد اما اغلب باعث تاری دید، انحراف چشم و سختی در دید بهویژه هنگام شب میشود.
در حالت طبیعی قرنیه یا عدسی چشم سطحی گرد و یکنواخت دارند تا نور بهطور صحیح روی شبکیه متمرکز شود. اما در آستیگماتیسم سطح قرنیه یا عدسی شکل نامنظم یا منحنی غیرعادی پیدا میکند. این تغییر باعث اختلال در عبور و شکست نور شده و در نتیجه تصویر بهصورت تار، مبهم یا موجدار دیده میشود. همچنین نزدیکبینی و دوربینی نیز دو نوع دیگر اختلالات در نحوه تمرکز نور هستند که در برخی موارد میتوانند همراه با انحراف چشم بروز کنند.
در این مقاله به بررسیآستیگماتیسم میپردازیم پس همراه من باشید.
انواع آستیگماتیسم
آستیگماتیسم بهطور کلی به دو گروه اصلی تقسیم میشود:
- آستیگماتیسم قرنیهای:
زمانی که تغییر شکل یا ناهنجاری در سطح قرنیه است
- آستیگماتیسم عدسی:
زمانی که مشکل در عدسی داخل چشم ایجاد میشود
همچنین آستیگماتیسم میتواند منظم یا نامنظم باشد.
چه عواملی باعث آستیگماتیسم میشوند؟
علت دقیق آستیگماتیسم مشخص نیست اما ژنتیک نقش مهمی در بروز آن دارد. این مشکل ممکن است از بدو تولد وجود داشته باشد یا در طول زندگی ایجاد شود.
همچنین گاهی پس از آسیب چشمی یا جراحیهای چشم نیز بروز پیدا میکند. در بسیاری از موارد آستیگماتیسم همراه با نزدیکبینی یا دوربینی میباشد.
در موارد نادر بیماریای به نام کراتوکونوس باعث ایجاد آستیگماتیسم میشود. در این بیماری قرنیه نازک و مخروطیشکل میشود که میتواند باعث تاری دید و حساسیت به نور شود. علت این بیماری هم معمولا ژنتیکی در نظر گرفته میشود.
نکته مهم این است که مطالعه در نور کم باعث آستیگماتیسم نمیشود. اما اگر از قبل آستیگماتیسم داشته باشید دیدن در نور کم میتواند تاری دید را بیشتر کند.
علائم آستیگماتیسم چیست؟
علائم آستیگماتیسم در هر فرد میتواند متفاوت باشد و برخی افراد حتی هیچ علامتی را احساس نمیکنند.
اما شایعترین علائم عبارتاند از:
- تاری دید چه در فاصله نزدیک و چه دور
- سختی در دید شب
- خستگی چشم
- نیمه باز کردن چشمها در هنگام نگاه کردن
- احساس سوزش یا ناراحتی چشم
- سردردهای مکرر
در صورت مشاهده این علائم بهتر است شما به چشمپزشک مراجعه کنید چون ممکن است این نشانهها میتوانند مربوط به مشکلات دیگری نیز باشند.
چه کسانی بیشتر در معرض خطر آیتیگماتیسم هستند؟
آستیگماتیسم ممکن است در هر سنی رخ دهد.
احتمال ابتلا به آستیگماتیسم در موارد زیر وجود دارد:
- سابقه خانوادگی آستیگماتیسم یا بیماریهای چشمی مانند کراتوکونوس داشته باشید
- قرنیه دچار نازکی یا زخم شده باشد
- نزدیکبینی یا دوربینی شدید داشته باشید
- سابقه جراحیهایی مانند جراحی آب مروارید داشته باشید
آستیگماتیسم چگونه تشخیص داده میشود؟
تشخیص آستیگماتیسم توسط اپتومتریست یا چشمپزشک از طریق معاینه کامل چشم میباشد.
روشهای درمان آستیگماتیسم چیست؟
اگر آستیگماتیسم خفیف باشد و تاثیر زیادی بر دیدتان نداشته باشد ممکن است نیاز به درمان نداشته باشید.
اما در صورت تاری دید یا مشکلات بینایی پزشک ممکن است از یکی از روشهای زیر استفاده کند:
1-عینک یا لنز طبی
سادهترین و کمخطرترین روش درمان است. عینک یا لنز به اصلاح مسیر عبور نور کمک کرده و دید را واضح میکند

2-درمان ارتوکراتولوژی
در این روش از لنزهای سخت مخصوص استفاده میشود که معمولا هنگام خواب روی چشم قرار میگیرند.
این لنزها موقتا شکل قرنیه را اصلاح میکنند و باعث میشوند شما در طول روز بدون عینک دید واضحتری داشته باشید. اثر این روش موقتی است و پس از توقف استفاده چشم به حالت قبل برمیگردد.
3-جراحی انکساری (لیزر)
در موارد شدید پزشک ممکن است جراحی لیزری برای تغییر شکل قرنیه پیشنهاد دهد. این روش میتواند آستیگماتیسم را بهطور دائمی اصلاح کند اما انتخاب آن به شرایط چشم فرد و نظر پزشک متخصص بستگی دارد.
سوالات متداول
آیا آستیگماتیسم ارثی است؟
بله در ابتلا به آستیگماتیسم ژنتیک نقش مهمی دارد. این وضعیت میتواند از بدو تولد وجود داشته باشد یا در طول زندگی ظاهر بشود.
آیا مطالعه در نور کم باعث ایجاد آستیگماتیسم میشود؟
خیراما اگر از قبل آستیگماتیسم داشته باشید مطالعه و به طور کلی دیدن در نور ضعیف میتواند تاری دید را بیشتر نشان بدهد.
تجارب افراد
سمانه ۲۹ ساله: مدتی بود هنگام کار با کامپیوتر خیلی زود چشمهایم خسته میشد و شبها رانندگی برایم سخت بود. بعد از معاینه فهمیدم آستیگماتیسم دارم. با عینک مخصوصی که پزشک تجویز کرد دیدم واضح شد سردردهایم بسیار کم شدند.
آرمان ۳۴ ساله: من دچار آستیگماتیسم با شماره بالا بودم و عینک واقعا اذیتم میکرد. پس از مشاوره توسط پزشک متخصص چشم ، عمل انجام دادم. دوران نقاهت کوتاه بود و حالا دیدم طبیعی شده و بسیار خوشحالم این تصمیم برای من بسیار مفید بود .
جمعبندی
آستیگماتیسم یکی از مشکلات شایع بینایی میباشد که بهدلیل تغییر شکل سطح قرنیه ایجاد میشود و باعث تاری دید میشود.علت دقیق آستیگماتیسم هنوز به طور کامل مشخص نیست اما بسته به شدت آن ممکن است نیاز به درمان داشته باشد.
استفاده از عینک یا لنزهای طبی میتواند دید را واضحتر کند. در موارد شدیدترجراحیهای اصلاحی نیز میتوانند گزینه مناسبی باشند.
اصلاح آستیگماتیسم نهتنها به بهبود کیفیت دید فرد کمک میکند بلکه احتمال بروز عوارضی مانند تنبلی چشم خستگی چشم و سردرد را نیز کاهش میدهد .
منابع