درمان سریع خونریزی چشم 

خونریزی چشم یکی از مشکلاتی است که می‌تواند باعث وحشت یا نگرانی شدید شود. دیدن یک لکه خون روشن یا سیاهی در چشم معمولاً ترسناک است؛ اما بسیاری از خونریزی‌ها بی‌ضرر هستند و بدون درمان خاص برطرف می‌شوند.

با این حال، برخی از انواع خونریزی‌ها می‌توانند خطرناک باشند و حتی بینایی را تهدید کنند. بنابراین مهم است که بدانیم کدام نوع خونریزی چشم نیاز به درمان سریع دارد و چه زمانی باید فوراً به پزشک مراجعه کرد.

در این مقاله، هر آنچه لازم است درباره خونریزی چشم، روش‌های درمان سریع و موارد اورژانسی بدانید را توضیح خواهم داد. با من همراه باشید.

خونریزی چشم چیست؟

خونریزی چشم به حالتی گفته می‌شود که یکی از بافت‌ها یا فضاهای چشم دچار پارگی رگ شده و خون به بیرون نشت می‌کند. چشم نواحی مختلفی دارد و بر اساس محل جمع شدن خون، شدت خطر و روش درمان متفاوت خواهد بود و در برخی موارد، بررسی و درمان فشار چشم نیز اهمیت پیدا می‌کند.

خونریزی چشم به چهار گروه اصلی تقسیم می‌شود:

1. خونریزی زیر ملتحمه (Subconjunctival Hemorrhage) : شایع‌ترین و معمولاً بی‌خطرترین نوع خونریزی چشم.
2. خونریزی زجاجیه (Vitreous Hemorrhage) : خونریزی داخل چشم، اغلب ناشی از مشکلات زمینه‌ای مانند دیابت.
3. هايفما (Hyphema) : خونریزی جلوی چشم (بین قرنیه و عنبیه) که اغلب بر اثر ضربه اتفاق می‌افتد و نیاز به درمان فوری دارد.
4. خونریزی شبکیه (Retinal Hemorrhage) : خونریزی روی شبکیه چشم که معمولا ناشی از بیماری‌های زمینه‌ای است.

در ادامه به بررسی هر کدام از این موارد خواهم پرداخت.

خونریزی زیر ملتحمه؛ شایع‌ترین و بی‌خطرترین

اگر صبح از خواب بیدار شدید و دیدید سفیدی چشم‌تان مثل یک لکه بزرگ خون شده، احتمال بسیار زیاد با خونریزی زیر ملتحمه روبه‌رو هستید. این نوع خونریزی معمولاً بدون درد است و هیچ تاثیری بر بینایی ندارد.

علل خونریزی زیر ملتحمه

• سرفه شدید
• عطسه‌های پشت‌سر هم
• زور زدن زیاد هنگام دفع مدفوع
• ضربه خفیف به چشم
• مالیدن شدید چشم
• بالا بودن فشار خون
• مصرف داروهای رقیق‌کننده خون مانند وارفارین یا آسپرین
• بدون علت مشخص (در ۳۰٪ موارد)

درمان سریع خونریزی زیر ملتحمه

خبر خوب این است که این نوع خونریزی اصلاً نیاز به درمان خاصی ندارد. اما برای تسریع بهبود می‌توانید از موارد زیر کمک بگیرید:

• کمپرس سرد در ۲۴ ساعت اول برای کاهش تورم احتمالی پلک.
• کمپرس گرم بعد از ۲۴ ساعت کمک می‌کند خون سریع‌تر جذب شود.
• قطره اشک مصنوعی برای کاهش سوزش یا احساس جسم خارجی.

خونریزی زیر ملتحمه چه مدت طول می‌کشد؟

به طور معمول بین ۷ تا ۱۴ روز؛ مثل یک کبودی روی بدن که باید زمان بگذرد تا جذب شود.

چه زمانی نیاز به مراجعه به پزشک داریم؟

• اگر این نوع خونریزی بارها تکرار شود
• اگر همراه با درد، تاری دید یا سردرد شدید باشد
• اگر داروی رقیق‌کننده خون مصرف می‌کنید
• اگر خونریزی بعد از ضربه ایجاد شده باشد

خونریزی زجاجیه؛ وقتی داخل چشم خون جمع می‌شود

زجاجیه، ژل شفاف داخل چشم است. خونریزی داخل این ژل می‌تواند باعث تاری دید، دیدن لکه‌های شناور (Floater) یا حتی کاهش شدید بینایی شود.

علل خونریزی زجاجیه

• رتینوپاتی دیابتی
• پارگی شبکیه
• ضربه
• جداشدگی خلفی زجاجیه
• فشار خون کنترل‌ نشده
• بیماری‌های خونی و انعقادی

علائم مهم خونریزی زجاجیه

• دیدن لکه‌های سیاه شناور
• احساس جرقه‌های نور
• تاری و مه‌آلود شدن دید
• سایه یا پرده در میدان دید
• افت شدید بینایی

درمان سریع خونریزی زجاجیه

درمان بستگی به علت دارد. روش‌های زیر کمک کننده هستند:

• استراحت و بالا نگه داشتن سر کمک می‌کند خون ته‌نشین شود و دید کمی بهتر شود.
• پرهیز از فعالیت شدید
• درمان علت زمینه‌ای مثلاً کنترل قند خون در دیابت.
• لیزر شبکیه اگر پارگی شبکیه وجود داشته باشد.
• عمل جراحی ویترکتومی وقتی خون خودبه‌خود جذب نشود یا خونریزی شدید باشد.

چه زمانی نیاز به مراجعه به پزشک داریم؟

فوری! خونریزی زجاجیه می‌تواند نشانه پارگی شبکیه باشد که در صورت تأخیر، باعث نابینایی دائمی می‌شود.

هایفما؛ خطرناک‌ترین نوع خونریزی چشم

هایفما به تجمع خون در اتاقک قدامی چشم گفته می‌شود.

علل هایفما

• ضربه مستقیم به چشم (شایع‌ترین)
• بعد از جراحی چشم
• اختلالات انعقادی
• مصرف داروهای رقیق‌ کننده خون
• افزایش فشار داخل چشم

علائم هایفما

• درد چشم
• تاری دید
• حساسیت به نور
• کاهش بینایی
• خون قابل مشاهده پشت قرنیه

درمان سریع هایفما

هایفما یک اورژانس چشم‌پزشکی است. درمان اولیه شامل:

• استراحت مطلق؛ بیمار باید دراز بکشد و سر بالا باشد.
• محافظ چشم برای جلوگیری از آسیب بیشتر
• پرهیز از ورزش و فعالیت
• داروهای کاهش فشار چشم با تجویز پزشک
• قطره‌های ضدالتهاب
• اجتناب از مصرف آسپرین و ایبوپروفن چون خونریزی را بدتر می‌کنند.
• در برخی موارد نیاز به جراحی است به‌ویژه اگر:
• خون زیاد باشد
• فشار چشم بالا برود
• خون دوباره برگردد
• بینایی در خطر باشد

خونریزی شبکیه

شبکیه لایه‌ای نازک و حساس در پشت چشم است که نور را دریافت و به مغز ارسال می‌کند. اگر رگ‌های خونی روی این لایه پاره شوند، خونریزی شبکیه رخ می‌دهد. این نوع خونریزی از نظر شدت می‌تواند خفیف تا بسیار جدی باشد و معمولاً نشانه یک بیماری زمینه‌ای است.

علل خونریزی شبکیه

• دیابت (رتینوپاتی دیابتی) شایع‌ترین علت پاره شدن رگ‌های شبکیه است.
• فشار خون بالا
• بیماری‌های خونی مثل کم‌خونی شدید، لوسمی، یا اختلالات انعقادی.
• ضربه به چشم یا سر
• جداشدگی شبکیه یا پارگی شبکیه
• افزایش شدید فشار داخل چشم

علائم خونریزی شبکیه

علائم بسته به میزان خونریزی متفاوت‌اند، اما شایع‌ترین آن‌ها:

• تاری یا مه‌آلود شدن دید
• اعوجاج دید (مثلاً خطوط صاف، کج یا موج‌دار دیده می‌شوند)
• کاهش دید مرکزی یا محیطی
• دیدن لکه‌های سیاه یا سایه‌های کوچک
• اختلال در تشخیص رنگ‌ها (در موارد شدید)
• گاهی خونریزی کوچک است و فرد هیچ علامتی ندارد و تنها در معاینه چشم‌پزشکی مشخص می‌شود.

درمان خونریزی شبکیه

• درمان علت زمینه‌ای
• لیزر شبکیه (Photocoagulation) برای جلوگیری از خونریزی‌های بیشتر یا بستن نقاط آسیب‌دیده رگ‌ها.
• تزریق داخل چشمی داروهای ضد VEGF برای کاهش رگ‌سازی غیرطبیعی، به‌ویژه در دیابت یا دژنراسیون ماکولا.
• پیگیری منظم؛ خونریزی‌های کوچک ممکن است خودبه‌خود جذب شوند اما باید زیر نظر پزشک باشند.
• جراحی ویترکتومی در موارد شدید که خون وارد زجاجیه شده و بینایی را مختل کرده است.

چه زمانی خونریزی شبکیه خطرناک است؟

• وقتی همراه با کاهش دید ناگهانی باشد
• وقتی نشانه رتینوپاتی دیابتی پیشرفته باشد
• وقتی با پارگی شبکیه همراه شود
• وقتی در هر دو چشم رخ دهد
• وقتی فرد فشار خون کنترل‌ نشده دارد

روش‌های خانگی برای تسریع بهبود خونریزی‌های خفیف چشم

این روش‌ها مربوط به خونریزی‌های بی‌خطر مثل خونریزی زیر ملتحمه هستند:

• کمپرس سرد (یک بار در چند ساعت) در ۲۴ ساعت اول
• کمپرس گرم (از روز دوم به بعد)
• قطره اشک مصنوعی برای رفع سوزش
• پرهیز از مالیدن چشم
• پرهیز از استفاده از لنز تماسی چند روز اگر چشم تحریک‌شده است.
• کنترل فشار خون؛ فشار خون بالا یکی از دلایل شایع خونریزی‌های چشم است.

عوامل خطر خونریزی چشم

عوامل زیر می‌توانند ریسک ایجاد خونریزی چشم را افزایش دهند:

• دیابت
• فشار خون بالا
• یبوست مزمن
• ضربه به چشم
• مصرف الکل
• مصرف داروهای رقیق‌کننده خون
• جراحی چشم
• اختلالات انعقادی

پیشگیری از خونریزی چشم

از طریق موارد زیر می‌توانید تا حد زیادی از خونریزی چشم پیشگیری کنید:

• کنترل قند و فشار خون
• استفاده از محافظ چشم هنگام ورزش یا کارهای صنعتی
• پرهیز از مالیدن شدید چشم
• استفاده صحیح از لنز تماسی
• مراجعه منظم به چشم‌پزشک به‌ویژه برای افراد دیابتی

سوالات متداول

تجربه‌ بیماران

سارا، ۳۴ ساله: صبح از خواب بیدار شدم و دیدم یک لکه قرمز بزرگ در سفیدی چشمم هست. ترسیدم اما هیچ دردی نداشتم. به درمانگاه مراجعه کردم و به من گفتند که خونریزی زیر ملتحمه دارم و خودش خوب می‌شود. با کمپرس گرم و اشک مصنوعی پس از ۱۰ روز کاملاً خوب شدم.

احمد، ۵۵ ساله، دیابتی: متوجه شدم دیدم تار شده و نقاط سیاه شناور می‌دیدم. چشم‌پزشک پس از معاینه اعلام کرد که دچار خونریزی زجاجیه ناشی از رتینوپاتی دیابتی شده‌ام. با لیزر شبکیه و کنترل قند خون مشکلم به‌مرور بهبود یافت.

امیر، ۲۲ ساله، پس از ضربه در فوتبال: توپ با شدت به چشمم برخورد کرد و چشمم درد شدیدی گرفت. در اورژانس مشخص شد دچار هایفما شده‌ام که نوعی خونریزی چشم است. چند روز استراحت مطلق، دارو و محافظ چشم باعث شد بدون عارضه جدی بهبود پیدا کنم.

جمع‌بندی

خونریزی چشم همیشه خطرناک نیست، اما تشخیص صحیح و به موقع آن ضروری است. شایع‌ترین نوع، خونریزی زیر ملتحمه، بی‌خطر است و طی یک تا دو هفته خودبه‌خود خوب می‌شود. اما خونریزی داخل چشم (زجاجیه و شبکیه) یا هایفما می‌توانند بسیار خطرناک باشند و حتی به نابینایی منجر شوند. درمان سریع خونریزی چشم بستگی مستقیم به نوع خونریزی دارد.

اگر هر یک از علائم زیر را دارید، فوراً به چشم‌پزشک مراجعه کنید:

• تاری یا کاهش بینایی
• درد چشم
• ضربه شدید
• دیدن لکه‌های شناور متعدد یا جرقه‌های نور
• وجود خون پشت قرنیه

پیشگیری از خونریزی چشم با کنترل فشار خون، قند خون، عدم مالیدن چشم و استفاده از محافظ چشم بسیار مؤثر است.

منابع

لینک

لینک