تست آلرژی یا حساسیت چیست؟ [در بزرگسالان و کودکان]

تست آلرژی یا حساسیت یک روش پزشکی است که توسط فوق تخصص آلرژی برای شناسایی واکنش‌های غیرطبیعی سیستم ایمنی به مواد مختلف مانند داروها، غذاها، گرده گیاهان یا گردوغبار استفاده می‌شود. این تست‌ها معمولاً به دو شکل انجام می‌شوند: پوستی (تزریق یا خراش سطح پوست با ماده حساسیت‌زا و مشاهده واکنش مانند قرمزی یا ورم) و خونی (اندازه‌گیری آنتی‌بادی‌های خاص مانند IgE در خون). هدف اصلی این تست‌ها، شناسایی عوامل محرک حساسیت و پیشگیری از بروز علائم جدی است.

تست آلرژی یا حساسیت چیست؟

تست آلرژی یا حساسیت یک روش تشخیصی پزشکی است که برای شناسایی واکنش‌های غیرطبیعی سیستم ایمنی نسبت به مواد مختلف، از جمله داروها، غذاها، گرده گیاهان، گردوغبار، حیوانات یا مواد شیمیایی استفاده می‌شود. سیستم ایمنی در افراد حساس، این مواد را به‌عنوان تهدید شناسایی می‌کند و پاسخ ایمنی غیرطبیعی ایجاد می‌کند که می‌تواند از علائم خفیف مانند خارش، کهیر یا آبریزش بینی تا واکنش‌های شدید و تهدیدکننده حیات مانند تورم صورت، مشکلات تنفسی یا شوک آنافیلاکسی متغیر باشد.

تست‌های آلرژی به دو دسته اصلی تقسیم می‌شوند:

1. تست پوستی (Skin Test): در این روش، مقدار کمی از ماده مشکوک به حساسیت روی پوست گذاشته می‌شود یا به‌صورت خراش سطحی یا تزریق زیرجلدی وارد پوست می‌شود و بعد از ۱۵ تا ۲۰ دقیقه واکنش پوست بررسی می‌شود. وجود قرمزی، تورم یا خارش در محل نشان‌دهنده حساسیت به آن ماده است. این تست سریع، کم‌هزینه و قابل اعتماد برای بسیاری از آلرژن‌هاست، اما در افرادی که واکنش شدید دارند یا داروهای آنتی‌هیستامین مصرف می‌کنند، ممکن است محدودیت داشته باشد.
2. تست خونی (Blood Test): این روش شامل نمونه‌گیری خون و اندازه‌گیری سطح آنتی‌بادی‌های خاص، به‌ویژه IgE، نسبت به آلرژن‌های مختلف است. تست خونی برای افرادی که نمی‌توانند تست پوستی انجام دهند یا در شرایطی که داروهای ضدحساسیت مصرف می‌کنند، مناسب است. علاوه بر این، تست‌های خونی می‌توانند حساسیت به داروهای خاص را ارزیابی کنند.

هدف اصلی تست‌ آلرژی یا حساسیت، شناسایی ماده یا مواد محرک حساسیت است تا بتوان از بروز علائم جدی جلوگیری کرد و درمان مناسب، شامل پرهیز از آلرژن، داروهای کنترل‌کننده علائم یا ایمن‌سازی، برنامه‌ریزی شود. در مجموع، این تست‌ها ابزاری ایمن و مؤثر برای پیشگیری و مدیریت حساسیت‌ها در زندگی روزمره به شمار می‌روند.

چگونه برای تست آلرژی یا حساسیت آماده شویم؟

قبل از آزمایش آلرژی، پزشک از شما در مورد سبک زندگی، سابقه خانوادگی و موارد دیگر سوال خواهد کرد. پزشک شما به احتمال زیاد به شما خواهد گفت که مصرف داروهای زیر را از حدود ۳ تا ۷ روز قبل از آزمایش آلرژی خود متوقف کنید زیرا می توانند بر نتایج آزمایش تاثیر بگذارند:

• آنتی هیستامین‌ها
• داروهای درمان سوزش سر دل مانند فاموتیدین
• بنزودیازپین‌ها مانند دیازپام و لورازپام
• داروهای ضد افسردگی سه حلقه‌‌ای مانند آمی تریپتیلین
• کورتیکواستروئیدهای سیستمیک

نحوه انجام تست آلرژی یا حساسیت

همانطور که پیش‌تر گفتم، تست آلرژی یا حساسیت شامل آزمایش پوست و آزمایش خون می‌باشد. پزشک شما بهترین روش را بر اساس علائم شما و آلرژن های مشکوک انتخاب می‌کند. این تست‌ها عبارتند از:

تست‌های پوستی

تست‌های پوستی برای شناسایی آلرژن‌های متعددی استفاده می‌شود. این تست‌ها می‌تواند بسیاری از آلرژن‌های موجود در هوا، مواد غذایی و آلرژن‌های تماسی را شناسایی کنند. سه نوع تست پوستی مختلف وجود دارند که عبارتند از:

1. تست پوستی پریک (خراش): در این تست پزشک از یک سوزن ظریف برای سوراخ کردن پوست روی ساعد یا پشت شما برای بررسی آلرژی به ۱۰ تا ۵۰ آلرژن مختلف استفاده می‌کند. یا اینکه ممکن است قطره‌ای از ماده آلرژی زا را روی پوست شما قرار دهد و از وسیله‌ای مخصوص برای خراشیدن و سوراخ کردن ملایم آن ناحیه استفاده کند که باعث می‌شود ماده آلرژی زا وارد پوست شما شود. واکنش‌هایی مانند قرمزی معمولاً در عرض ۱۵ دقیقه پس از قرار گرفتن در معرض آلرژن رخ می‌دهد. اگر قرمزی، تورم، برآمدگی یا خارش پوست در محل آزمایش وجود داشته باشد، شما به آن آلرژن خاص حساسیت دارید. این تست می‌تواند آلرژن‌های موجود در هوا، آلرژن‌های غذایی و آلرژی به پنی سیلین را بررسی کند.
2. تست تزریق پوستی: اگر نتیجه تست پوستی پریک منفی یا مشکوک باشد، ممکن است تست تزریق پوستی برای شما انجام شود. در این روش‌، پزشک مقادیر کمی از آلرژن را به لایه بیرونی پوست شما (اپیدرم) تزریق می‌کند. این آزمایش، آلرژی به محرک‌های موجود در هوا، داروها و نیش حشرات را بررسی می‌کند.
3. تست پوستی پچ: این آزمایش برای بررسی آلرژن‌های تماسی کاربرد دارد. پزشک شما قطرات یک آلرژن را روی پوست بازوی شما می‌گذارد و ناحیه را با بانداژ می‌پوشاند و یا ممکن است پچ مخصوص حاوی آلرژن را روی بازوی شما بچسباند. این بانداژ یا پچ به مدت ۴۸ تا ۹۶ ساعت روی پوست شما باقی می‌ماند. سپس، پزشک بانداژ را بر می‌دارد تا پوست شما را از نظر بثورات یا واکنش های دیگر بررسی کند.

تست‌های خونی

اگر احتمال واکنش آلرژیک شدید به تست‌های پوستی وجود داشته باشد یا نتوانید تست‌های پوستی را انجام دهید، پزشک ممکن است آزمایش خون را برای شما در نظر بگیرد. پزشک شما نمونه‌ای از خون شما را به آزمایشگاه می‌فرستد. آزمایشگاه مواد حساسیت زا (آلرژن ها) را به نمونه خون اضافه می‌کند و سطح آنتی بادی‌های IgE را در آن اندازه‌گیری می‌کند. آزمایش خون می‌تواند نتایج مثبت کاذب بیشتری داشته باشد.

تست‌ آلرژی یا حساسیت چه خطرات و عوارضی دارد؟

تست آلرژی یا حساسیت می‌تواند منجر به خارش خفیف، قرمزی و تورم پوست شود. گاهی اوقات برجستگی‌های خارش دار و کوچکی به نام کهیر روی پوست ظاهر می شود. این علائم اغلب در عرض چند ساعت از بین می‌روند اما ممکن است چند روز ادامه داشته باشند. کرم های موضعی حاوی کورتون خفیف می‌توانند این علائم را کاهش دهند.

در موارد نادر، تست‌های آلرژی ممکن است یک واکنش آلرژیک فوری و شدید به نام آنافیلاکسی ایجاد کنند که نیاز به مراقبت پزشکی فوری دارد. به همین دلیل است که تست آلرژی یا حساسیت باید در مطب و مراکز پزشکی انجام شود که دارای داروها و تجهیزات کافی از جمله اپی نفرین برای درمان آنافیلاکسی هستند.

در صورت داشتن علائم آنافیلاکسی، مانند موارد زیر، فوراً با ۱۱۵ تماس بگیرید:

1. تورم گلو
2. مشکل در تنفس
3. ضربان قلب سریع
4. افت فشار خون

انواع آلرژن‌ها

آلرژن‌ها موادی هستند که می توانند باعث واکنش آلرژیک شوند. سه نوع اصلی آلرژن وجود دارد:

1. آلرژن‌های استنشاقی: در اثر تماس با ریه‌ها یا مخاط مجاری بینی یا گلو بر بدن تاثیر گذاشته و علائم آلرژی را ایجاد می‌کنند. گرده گل رایج‌ترین آلرژن استنشاقی است.
2. آلرژن‌های خوراکی: در برخی غذاها مانند بادام زمینی، سویا و غذاهای دریایی وجود دارند.
3. آلرژن‌های تماسی: باید با پوست در تماس باشند تا واکنش آلرژیک را ایجاد کنند. نمونه‌ای از واکنش یک آلرژن تماسی، بثورات پوستی و خارش ناشی از تماس با پیچک سمی است.

تست‌ آلرژی یا حساسیت شامل قرار گرفتن شما در معرض مقدار بسیار کمی از یک آلرژن خاص و ثبت واکنش بدن شما نسبت به آن آلرژن است.

جمع‌بندی

واکنش‌های آلرژیک می‌توانند از آبریزش و احتقان ساده بینی تا شوک آنافیلاکتیک که تهدید‌کننده زندگی است متغیر باشند. تست آلرژی یا حساسیت ابزاری پزشکی است که به شناسایی واکنش‌های غیرطبیعی سیستم ایمنی نسبت به داروها، غذاها، گرده گیاهان و دیگر مواد آلرژن کمک می‌کند. این تست‌ها به دو روش اصلی پوستی و خونی انجام می‌شوند و با اندازه‌گیری واکنش بدن، ماده محرک حساسیت را مشخص می‌کنند. هدف اصلی تست آلرژی یا حساسیت، یافتن ماده حساسیت‌زا و پیشگیری از بروز علائم جدی، مانند کهیر، تورم، مشکلات تنفسی یا شوک آنافیلاکسی، و کمک به برنامه‌ریزی درمان مناسب شامل پرهیز، دارو یا ایمن‌سازی است.

منابع 

allergy testing

allergy testing