تنگی کانال نخاع چیست؟ بررسی علمی علل، علائم، تشخیص و درمان
در پاسخ به این سوال که تنگی کانال نخاع چیست، باید گفت تنگی کانال نخاع
خرید قسطی با تربپی
۴ قسط، بدون کارمزد
بدون ضامن، بدون سود
در پاسخ به این سوال که تنگی کانال نخاع چیست، باید گفت تنگی کانال نخاع به باریک شدن فضای عبور نخاع و ریشههای عصبی در ستون فقرات گفته میشود که معمولاً در اثر افزایش سن، فرسایش مهرهها، تغییرات دیسک، رشد استخوانی یا ضخیم شدن رباطها ایجاد میشود. این وضعیت ممکن است باعث درد کمر یا گردن، بیحسی، گزگز، ضعف اندامها و بهویژه درد یا سنگینی پاها هنگام راه رفتن شود.
اگر هنگام راه رفتن دچار درد پا میشوید، احساس بیحسی یا گزگز دارید یا بعد از چند دقیقه ایستادن مجبور میشوید بنشینید و استراحت کنید، ممکن است این علائم با مشکلات ستون فقرات مرتبط باشند. یکی از بیماریهایی که میتواند چنین نشانههایی ایجاد کند، تنگی کانال نخاع است.
برای درک بهتر اینکه تنگی کانال نخاع چیست، ابتدا باید ساختار ستون فقرات را بشناسیم. ستون فقرات از مهرههایی تشکیل شده است که روی یکدیگر قرار گرفتهاند. در مرکز این مجموعه، کانالی وجود دارد که نخاع از داخل آن عبور میکند. همچنین اعصاب نخاعی از قسمتهای مختلف ستون فقرات خارج میشوند و به اندامهای بدن میروند.
در حالت طبیعی، فضای کافی برای نخاع و ریشههای عصبی وجود دارد. اما با افزایش سن، تغییرات فرسایشی در استخوانها، مفاصل و دیسکهای بین مهرهای میتواند باعث کاهش این فضا شود. به زبان ساده، تنگی کانال نخاع یعنی فضای عبور نخاع یا اعصاب در ستون فقرات از حالت طبیعی محدودتر شده است. این تنگی ممکن است در قسمتهای مختلف ستون فقرات ایجاد شود، اما شایعترین محل آن قسمت پایین کمر یا ستون فقرات کمری است. تنگی در ناحیه گردن نیز اهمیت ویژهای دارد، زیرا در این قسمت علاوه بر ریشههای عصبی، خود نخاع میتواند تحت فشار قرار گیرد.
نکته مهم این است که تنگی کانال نخاع در همه افراد علائم ایجاد نمیکند. برخی افراد ممکن است در تصویربرداری نشانههایی از تنگی داشته باشند، اما هیچ درد یا محدودیت حرکتی احساس نکنند. بنابراین، تشخیص بیماری فقط بر اساس MRI یا عکس ستون فقرات انجام نمیشود و علائم، معاینه پزشکی و یافتههای تصویربرداری باید در کنار یکدیگر بررسی شوند.
تنگی کانال نخاع را میتوان بر اساس محل ایجاد آن تقسیمبندی کرد:
این نوع در قسمت پایین کمر ایجاد میشود و نسبتاً شایع است. فشار روی اعصاب کمری میتواند باعث درد، بیحسی، گزگز یا ضعف در باسن و پاها شود. یکی از علائم شناخته شده تنگی کانال کمری، حالتی به نام «لنگش عصبی» است. فرد ممکن است هنگام ایستادن یا راه رفتن دچار درد یا سنگینی پا شود و با نشستن یا خم شدن به جلو، علائمش کاهش پیدا کند.
در این حالت، فضای کانال نخاعی در ناحیه گردن کاهش مییابد. اگر فشار قابل توجهی روی خود نخاع ایجاد شود، علائم ممکن است فقط به درد گردن محدود نباشند. ضعف یا بیحسی دستها، اختلال در حرکات ظریف دست، عدم تعادل هنگام راه رفتن و در موارد پیشرفتهتر مشکلات جدیتر عصبی ممکن است ایجاد شوند.
این نوع کمتر شایع است و در قسمت میانی ستون فقرات ایجاد میشود. علائم آن بسته به محل و میزان فشار عصبی متفاوت است.
عوامل زیر میتوانند باعث ایجاد تنگی کانال نخاع شوند:
مهمترین عامل، تغییرات مرتبط با افزایش سن است. با بالا رفتن سن، ساختارهای ستون فقرات ممکن است دچار فرسایش تدریجی شوند.
مفاصل بین مهرهها نیز مانند سایر مفاصل بدن ممکن است دچار آرتروز شوند. بدن در واکنش به این تغییرات ممکن است استخوانسازی بیشتری ایجاد کند. زوائد استخوانی یا استئوفیتها میتوانند فضای اطراف اعصاب را کاهش دهند.
دیسکها نقش ضربهگیر بین مهرهها را دارند. با افزایش سن ممکن است ارتفاع و انعطافپذیری دیسک کاهش پیدا کند. در برخی افراد نیز بیرونزدگی یا فتق دیسک میتواند به اعصاب فشار وارد کند.
رباطهایی که مهرهها را به یکدیگر متصل میکنند ممکن است با گذشت زمان ضخیم و سفت شوند. این اتفاق نیز میتواند فضای داخل کانال را محدود کند.
برخی افراد از ابتدا کانال نخاعی باریکتری دارند. در چنین افرادی حتی تغییرات نسبتاً معمول ستون فقرات در سنین بالاتر میتواند زودتر باعث بروز علائم شود.
آسیبهای شدید ستون فقرات، تغییر شکل مهرهها یا بعضی بیماریهای استخوانی نیز میتوانند فضای کانال نخاعی را کاهش دهند.
علائم بسته به محل تنگی و میزان فشار روی اعصاب متفاوت است. به همین دلیل پاسخ به این پرسش که علائم تنگی کانال نخاع چیست برای هر بیمار یکسان نیست. شایعترین علائم عبارتاند از:
در تنگی کانال کمری، بعضی بیماران متوجه میشوند که راه رفتن در حالت خمیده، مثلاً هنگام تکیه دادن به چرخ خرید، برایشان آسانتر از راه رفتن کاملاً صاف است. دلیل این موضوع آن است که خم شدن به جلو در برخی افراد فضای کانال را اندکی افزایش میدهد و فشار روی ساختارهای عصبی کمتر میشود.
خیر. این یکی از نکات مهم درباره این بیماری است. ممکن است در MRI یا سایر روشهای تصویربرداری، تنگی کانال دیده شود، اما فرد هیچ علامت قابل توجهی نداشته باشد. از طرف دیگر، شدت علائم همیشه مستقیماً با شدت یافتههای MRI متناسب نیست. ممکن است یک فرد با تنگی نسبتاً قابل توجه، علائم محدودی داشته باشد و فرد دیگری با تغییرات تصویربرداری کمتر، درد و محدودیت بیشتری تجربه کند. بنابراین پزشک باید تصویر کلی بیمار را بررسی کند؛ یعنی علائم، معاینه عصبی و یافتههای تصویربرداری را در کنار هم قرار دهد.
تشخیص معمولاً با گرفتن شرح حال دقیق و انجام معاینه شروع میشود. پزشک ممکن است درباره محل درد، زمان شروع علائم، فعالیتهایی که علائم را تشدید یا کاهش میدهند، میزان توانایی راه رفتن و وجود بیحسی یا ضعف سؤال کند.
MRI یکی از مهمترین روشهای تصویربرداری برای بررسی ستون فقرات است. این روش میتواند وضعیت دیسکها، نخاع، ریشههای عصبی، رباطها و فضای کانال نخاعی را با جزئیات نشان دهد.
سیتیاسکن برای بررسی ساختارهای استخوانی بسیار مفید است و در برخی بیماران، بهخصوص برای بررسی جزئیات استخوانی، کاربرد دارد.
رادیوگرافی ساده ممکن است برای بررسی وضعیت کلی مهرهها، انحراف ستون فقرات، تغییرات فرسایشی یا ناپایداری مهرهها مورد استفاده قرار گیرد؛ هرچند برای مشاهده مستقیم اعصاب و بافتهای نرم به اندازه MRI مناسب نیست.
شدت بیماری متفاوت است. در بسیاری از افراد، تنگی کانال یک بیماری مزمن است که میتوان آن را با روشهای غیرجراحی کنترل کرد. اما برخی علائم هشداردهنده نیازمند ارزیابی پزشکی سریع هستند. برای مثال، ضعف پیشرونده اندامها، اختلال واضح در راه رفتن، یا بروز ناگهانی مشکلات مربوط به کنترل ادرار و مدفوع میتواند نشانه فشار جدی عصبی باشد و نباید نادیده گرفته شود. بنابراین پاسخ به سؤال تنگی کانال نخاع چیست و آیا خطرناک است به شدت فشار عصبی، محل تنگی، سرعت پیشرفت علائم و وضعیت عصبی فرد بستگی دارد.
درمان برای همه بیماران یکسان نیست. اگر علائم خفیف باشند، پزشک ممکن است ابتدا روشهای غیرجراحی را پیشنهاد کند.
فیزیوتراپی یکی از پایههای درمان غیر جراحی است. هدف آن میتواند تقویت عضلات حمایت کننده ستون فقرات، بهبود انعطافپذیری و افزایش توانایی عملکردی فرد باشد. تمرینها باید متناسب با شرایط بیمار انتخاب شوند. یک حرکت مناسب برای یک فرد ممکن است برای فرد دیگری مناسب نباشد.
بسته به وضعیت بیمار، پزشک ممکن است داروهای مسکن یا ضدالتهاب و در برخی شرایط داروهای اختصاصیتر برای دردهای عصبی تجویز کند. مصرف خودسرانه دارو، بهخصوص در افراد مبتلا به بیماریهای زمینهای یا کسانی که داروهای دیگری مصرف میکنند، توصیه نمیشود.
گاهی تغییر شیوه فعالیت میتواند علائم را کاهش دهد. تقسیم فعالیتهای طولانی به دورههای کوتاهتر، استفاده از روشهای مناسب برای بلند کردن اجسام و اجتناب از فعالیتهایی که به شکل واضح علائم را تشدید میکنند، ممکن است مفید باشد.
در بعضی بیماران، پزشک ممکن است تزریقهای خاص اطراف ساختارهای عصبی را برای کاهش التهاب و درد در نظر بگیرد. این روش برای همه افراد مناسب نیست و اثر آن نیز در بیماران مختلف متفاوت است.
اگر درد و محدودیت عملکردی شدید باشد، درمانهای غیرجراحی مؤثر نباشند یا علائم عصبی قابل توجه و پیشرونده وجود داشته باشد، ممکن است جراحی مطرح شود. نوع عمل به محل و علت تنگی بستگی دارد. هدف اصلی جراحی، برداشتن فشار از روی نخاع یا ریشههای عصبی است. در برخی بیماران ممکن است علاوه بر رفع فشار، تثبیت مهرهها نیز ضرورت پیدا کند.
ورزش مناسب میتواند در بسیاری از بیماران بخشی از برنامه درمانی باشد. اما عبارت «ورزش برای تنگی کانال نخاع» به معنی انجام هر حرکت ورزشی نیست. نوع تمرین باید با توجه به محل تنگی، شدت علائم، قدرت عضلات و شرایط جسمانی فرد انتخاب شود. معمولاً برنامه فیزیوتراپی میتواند شامل تمرینهای تقویت عضلات مرکزی بدن، بهبود انعطافپذیری و تمرینهای هوازی متناسب با توانایی فرد باشد. اگر حرکتی باعث افزایش واضح درد، بیحسی یا ضعف شود، بهتر است فرد آن را متوقف کرده و درباره ادامه آن با پزشک یا فیزیوتراپیست مشورت کند.
استراحت مطلق معمولاً راهحل مناسبی برای مشکلات مزمن ستون فقرات نیست. بیتحرکی طولانی میتواند باعث کاهش قدرت عضلات و کاهش توانایی عملکردی شود. در بسیاری از بیماران، فعالیت کنترل شده و متناسب با وضعیت جسمانی از بیتحرکی کامل مفیدتر است. البته در دورههای تشدید درد ممکن است پزشک کاهش موقت برخی فعالیتها را توصیه کند.
در پاسخ به این سوال باید گفت که همه موارد قابل پیشگیری نیستند، زیرا افزایش سن و عوامل ژنتیکی نقش مهمی دارند. با این حال، مراقبت از ستون فقرات میتواند به حفظ عملکرد بهتر آن کمک کند. حفظ وزن مناسب، فعالیت بدنی منظم، تقویت عضلات، رعایت اصول صحیح بلند کردن اجسام و پرهیز از کمتحرکی طولانیمدت از اقدامات منطقی برای سلامت عمومی ستون فقرات هستند. البته هیچیک از این اقدامات تضمین نمیکنند که فرد هرگز به تنگی کانال مبتلا نشود.
این دو بیماری به هم مرتبط هستند اما یکسان نیستند. در فتق یا بیرونزدگی دیسک، بخشی از دیسک بین مهرهای به سمت بیرون جابهجا میشود و ممکن است به یک ریشه عصبی فشار وارد کند. در تنگی کانال نخاع، فضای عبور نخاع یا اعصاب به دلایل مختلف محدود میشود. دیسک فرسوده یا بیرونزده یکی از عواملی است که میتواند در ایجاد این محدودیت نقش داشته باشد. در نتیجه، ممکن است یک فرد همزمان هم تغییرات دیسک و هم تنگی کانال داشته باشد.
اگر درد کمر یا گردن مداوم است، اگر درد به دست یا پا انتشار پیدا میکند، یا اگر بیحسی، گزگز و ضعف ایجاد شده است، بهتر است برای ارزیابی پزشکی مراجعه کنید. همچنین اگر توانایی راه رفتن بهتدریج کاهش پیدا کرده یا فاصلهای که میتوانید بدون درد راه بروید مرتباً کمتر میشود، بررسی علت اهمیت دارد. در صورت بروز ضعف شدید یا پیشرونده، اختلال جدید در کنترل ادرار یا مدفوع، یا بیحسی غیرطبیعی در ناحیه بین پاها، ارزیابی پزشکی فوری ضروری است.
تنگی کانال نخاع به باریک شدن فضای داخل کانال نخاعی یا مسیر عبور ریشههای عصبی گفته میشود.
این وضعیت میتواند در اثر افزایش سن، تغییرات فرسایشی، رشد استخوانی، تغییرات دیسک، ضخیم شدن رباطها یا عوامل دیگر ایجاد شود.
خیر. بسیاری از بیماران ابتدا با روشهای غیرجراحی مانند فیزیوتراپی، اصلاح فعالیت، دارو و در شرایط خاص تزریق درمان میشوند. جراحی بیشتر زمانی مطرح میشود که علائم شدید باشند، درمانهای محافظهکارانه کافی نباشند یا فشار عصبی قابل توجه وجود داشته باشد.
در اغلب بیماران چنین اتفاقی رخ نمیدهد، اما فشار شدید یا پیشرونده روی نخاع میتواند عوارض عصبی جدی ایجاد کند. ضعف پیشرونده و اختلالات مهم حرکتی یا کنترل ادرار و مدفوع باید جدی گرفته شوند.
برای بسیاری از افراد، فعالیت بدنی کنترل شده مفید است؛ اما مقدار و نوع آن باید با وضعیت بیمار هماهنگ باشد. برخی بیماران ممکن است با پیادهروی طولانی علائم بیشتری پیدا کنند و فعالیتهایی که نیاز به خم شدن مختصر دارند برایشان راحتتر باشد.
پاسخ به علت، محل و شدت بیماری بستگی دارد. درمان میتواند علائم و عملکرد را به میزان قابل توجهی بهبود دهد. در برخی بیماران جراحی میتواند فشار عصبی را برطرف کند، اما انتخاب درمان باید بر اساس ارزیابی فردی انجام شود.
آقای رضایی، ۶۳ ساله: چند ماه بود که هنگام پیادهروی دچار درد و سنگینی در هر دو پا میشدم. ابتدا تصور میکردم مشکل از زانوهایم است. اما متوجه شدم وقتی چند دقیقه میایستم یا راه میروم، درد بیشتر میشود و وقتی مینشینم یا کمی به جلو خم میشوم، بهتر میشود. پس از مراجعه به پزشک و انجام معاینه و تصویربرداری، مشخص شد تنگی کانال نخاع کمری دارم. وقتی از پزشکم پرسیدم تنگی کانال نخاع چیست، او کاملا به من توضیح داد و سپس درمان غیرجراحی، فیزیوتراپی و اصلاح فعالیتها را توصیه کرد. پس از مدتی، توانایی راه رفتنم بهتر شد و توانستم فعالیتهای روزمره خود را با محدودیت کمتری انجام دهم.
خانم کریمی، ۵۵ ساله: مدتی بود که دچار درد گردن و گزگز در دستهایم شده بودم. ابتدا تصور میکردم مشکل صرفاً ناشی از کار طولانی با رایانه است. با گذشت زمان متوجه شدم بعضی حرکات ظریف دست برایم دشوارتر شده است. پزشک پس از معاینه عصبی و تصویربرداری، احتمال فشار روی نخاع در ناحیه گردنی را بررسی کرد و برایم توضیح داد که تنگی کانال نخاع چیست. از آنجا که علائم عصبی اهمیت داشتند، درمان مناسب بر اساس شرایطم برنامهریزی شد و قرار شد تحت جراحی قرار بگیرم.
در پاسخ به پرسش تنگی کانال نخاع چیست میتوان گفت که این بیماری به کاهش فضای موجود برای نخاع یا ریشههای عصبی در ستون فقرات گفته میشود. این وضعیت بیشتر با تغییرات وابسته به سن و فرسایش ساختارهای ستون فقرات ارتباط دارد، اما عوامل دیگری مانند مشکلات دیسک، رشد استخوانی، ضخیم شدن رباطها و عوامل مادرزادی نیز میتوانند در آن نقش داشته باشند.
علائم تنگی کانال نخاع از فردی به فرد دیگر متفاوت است و ممکن است شامل درد، بیحسی، گزگز، ضعف اندامها و کاهش توانایی راه رفتن باشد. در تنگی کانال کمری، تشدید علائم هنگام ایستادن و راه رفتن و کاهش آنها هنگام نشستن یا خم شدن به جلو از الگوهای نسبتاً شناخته شده است.
تشخیص نیز نباید فقط بر اساس MRI انجام شود. پزشک باید علائم بیمار، معاینه عصبی و یافتههای تصویربرداری را در کنار هم بررسی کند. درمان میتواند از روشهای غیرجراحی مانند فیزیوتراپی، ورزش مناسب، اصلاح فعالیت و دارو شروع شود و در موارد خاص به تزریق یا جراحی برسد. بنابراین، داشتن تنگی در تصویر بهتنهایی به معنی نیاز قطعی به عمل جراحی نیست.
در نهایت، اگر با درد مداوم ستون فقرات، بیحسی، گزگز، ضعف یا کاهش تدریجی توانایی راه رفتن مواجه هستید، بهتر است به جای خوددرمانی، علت علائم توسط پزشک بررسی شود. شناخت اینکه تنگی کانال نخاع چیست اولین قدم برای تشخیص درست و انتخاب درمان مناسب است.
منابع:
https://www.google.com/amp/s/www.healthdirect.gov.au/amp/article/spinal-stenosis
https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/17499-spinal-stenosis
جدیدترین مقالات
تنگی کانال نخاع چیست؟ بررسی علمی علل، علائم، تشخیص و درمان
در پاسخ به این سوال که تنگی کانال نخاع چیست، باید گفت تنگی کانال نخاع
عمل تنگی کانال نخاع؛ از آمادگی قبل از جراحی تا دوران نقاهت
عمل تنگی کانال نخاع یک جراحی برای برداشتن فشار از روی نخاع یا ریشههای عصبی
گواتر یا بزرگی غده تیروئید چیست؟ از علائم تا درمان
گواتر یا بزرگی غده تیروئید به افزایش غیرطبیعی اندازه غده تیروئید گفته میشود که میتواند
واسکولیت چیست؟ علائم، علت، انواع و جدیدترین روشهای درمان
واسکولیت یک بیماری التهابی است که در آن سیستم ایمنی بدن به اشتباه باعث التهاب
