تنبلی چشم چیست؟
- 17 آذر 1404
- دسته بندی: چشم و بینایی
- بدون دیدگاه
تأیید شده توسط پزشکان متخصص سمانیک
محتوای این مقاله صرفا برای افزایش آگاهی شماست. قبل از هرگونه اقدام، جهت درمان از پزشکان سمانیک مشاوره بگیرید.
تنبلی چشم معمولا زمانی رخ میدهد که یکی از چشمها دید ضعیفتری داشته باشد و مغز برای پردازش تصویر چشم قویتر را انتخاب کند. در نتیجه چشم ضعیفتر از چرخه دریافت و پردازش تصویر حذف میشود و مغز سیگنالهای آن را نادیده میگیرد. این موضوع میتواند به کاهش دید بهویژه درک عمق منجر بشود.
در بسیاری از موارد ظاهر چشم مبتلا به تنبلی تفاوت مشخصی با چشم سالم ندارد اما ممکن است چشم دچار انحراف شود این مشکل معمولا فقط یک چشم را درگیر میکند اما در بعضی شرایط هر دو چشم هم میتوانند دچار کاهش بینایی بشوند. این وضعیت بیشتر در دوران کودکی دیده میشود و طبق گزارش کلینیک مایو شایعترین علت کاهش بینایی در کودکان تنبلی چشم میباشد.
نکته مهم این است که تنبلی چشم با انحراف چشم یا لوچی تفاوت دارد. یک مشکل جداگانه است اما اگر چشمی که دارای انحراف است مورد استفاده قرار بگیرد ، میتواند منجر به تنبلی چشم شود.
تنبلی چشم اگر درمان نشود میتواند باعث کاهش دید موقت یا حتی دائمی شود و ممکن است توانایی دید سهبعدی و درک عمق را نیز تحت تأثیر قرار دهد. در برخی موارد وجود مشکلات بینایی مانند آستیگماتیسم میتواند شدت تنبلی چشم را افزایش داده یا روند درمان آن را دشوارتر کند.
علائم تنبلی چشم چیست؟
از آنجایی که تبلی چشم ممکن است در ابتدا خفیف باشد تشخیص آن در مراحل اولیه سخت است.
برخی نشانههای اولیه عبارتاند از :
- برخورد کردن مکرر با اجسام در یک سمت
- انحراف چشم به داخل یا خارج
- عدم هماهنگی بین حرکات دو چشم
- کاهش درک عمق
- دوبینی
- تنگ کردن چشمها هنگام نگاه کردن
علت تنبلی چشم چیست؟
تنبلی چشم به دلیل اختلال در مسیرهای عصبی بین چشم و مغز ایجاد میشود. زمانی که هر دو چشم به یک اندازه مورد استفاده قرار نگیرند مغز به مرور فقط از چشم قویتر استفاده میکند و چشم دیگر ضعیف میشود.
عوامل زیر میتوانند باعث این عدم تعادل بشوند :
- انحراف یا لوچی مداوم یک چشم
- سابقه خانوادگی تنبلی چشم
- آسیبدیدگی یا ضربه به یکی از چشمها
- افتادگی پلک
- کمبود ویتامین A
- زخم یا التهاب قرنیه
- جراحیهای چشمی
- مشکلات انکساری مثل نزدیکبینی دوربینی یا آستیگماتیسم
- گلوکوم (افزایش فشار چشم که میتواند به کاهش دید و حتی نابینایی منجر بشود)
به مرور زمان چشمی که کمتر مورد استفاده قرار میگیرد ضعیفتر و اصطلاحا «تنبل» میشود
چگونه تنبلی چشم تشخیص داده میشود؟
تنبلی چشم معمولا در یک چشم بروز میکند و در مراحل اولیه ممکن است توسط والدین یا کودک قابل تشخیص نباشد. به همین دلیل معاینات منظم چشم در دوران نوزادی و کودکی بسیار مهم میباشد.
انجمن اپتومتری آمریکا توصیه میکند که در این زمانها معاینه چشم در افراد انجام شود:
- اولین معاینه در ۶ ماهگی
- معاینه بعدی در ۳ سالگی
- و سپس از ۶ تا ۱۸ سالگی هرسال یک بار و یا در صورت نیاز زودتر
چشمپزشک برای بررسی وضعیت بینایی معاینات استاندارد مانند موارد زیر انجام میدهد:
- خواندن حروف یا شکلها از روی چارت
- دنبال کردن نور با هر چشم به صورت جداگانه و بعد همزمان
- بررسی ساختار چشم با ابزارهای مخصوص
در این ارزیابی پزشک میزان شفافیت دید قدرت عضلات چشم و کیفیت تمرکزچشم بررسی میشود.
تفاوت دید بین دو چشم یا وجود چشم سرگردان پزشک را به سوی تشخیص تنبلی چشم میبرد. در بسیاری از موارد یک معاینه سادهی چشم برای تشخیص تبلی چشم کافی میباشد.
درمان تنبلی چشم چیست؟
برای درمان تنبلی چشم مهمترین اقدام این است که مشکل زمینهای چشم شناسایی و اصلاح شود. یعنی باید به چشم ضعیفتر کمک کنیم تا بهصورت طبیعی و درست فعالیت کند. هرچه درمان زودتر شروع شود نتیجه بهتر و سریعتر خواهد بود. با این حال حتی در سن بالاتر هم میتوان با درمان مناسب تا حدی بهبود داشت.
روشهای درمان تنبلی چشم شامل استفاده از عینک یا لنز، بستن چشم سالم ، داروی چشمی و در برخی موارد تمرینات بینایی یا جراحی میباشد.
سوالات متداول:
چرا درمان زودهنگام در تنبلی چشم اهمیت دارد؟
زیرا مغز در سنین پایین انعطافپذیرتر است و مسیرهای بینایی سریعتر اصلاح میشوند.
پوشاندن چشم سالم چه کمکی در درمان تنبلی چشم میکند؟
باعث میشود مغز از چشم ضعیفتر بیشتر استفاده کند و دید در آن چشم تقویت بشود.
آیا درمان تنبلی چشم در بزرگسالی هم اثرگذار است؟
بله ولی میزان موفقیت کمتر از دوران کودکی است.
تجارب افراد
مریم ۲۵ ساله: من از ۷ سالگی تنبلی چشم داشتم. پزشکم برایم عینک و پچ تجویز کرده بود. اولش برام سخت بود اما بعد از چند ماه استفاده منظم دید چشمم بهتر شد.
مینا ۳۶ ساله: دخترم وقتی ۴ ساله بود چشمش کمی انحراف داشت. با تشخیص سریع و درمان قطره و تمرینات بینایی، دیدش کاملاً طبیعی شد.
نتیجهگیری
تنبلی چشم یکی از مشکلات شایع بینایی در کودکی است که اگر زود تشخیص داده شود اغلب بهخوبی قابل درمان است. هدف درمان این است که چشم ضعیفتر دوباره در فرآیند دید فعال بشود و ارتباط عصبی بین چشم و مغز تقویت شود. روشهایی مثل استفاده از عینک یا لنزتماسی ، بستن چشم سالم، قطرههای چشمی، تمرینات تقویتی بینایی و در بعضی موارد جراحی بسته به شرایط فرد انتخاب میشود. پیگیری منظم و مراجعه به چشمپزشک در سنین کودکی نقش بسیار مهمی در جلوگیری از کاهش دائمی بینایی دارد.
اگر شما یا کودکتان نشانههایی از ضعف دید یا انحراف چشم دارید تشخیص و درمان زودهنگام میتواند در بهبود این مشکل بسیار تاثیرگذار باسد.
منابع