دیسفاژی به معنی مشکل در بلعیدن میباشد و ممکن است در بلع مایعات ، غذاهای جامد یا هر دو اختلال ایجاد شود. برخی افراد همزمان ممکن است درد هنگام بلع (ادینوفاژی) را هم داشته باشند. گاهی دیسفاژی یک علامت است اما پزشکان میتوانند آن را به عنوان یک وضعیت مستقل هم تشخیص بدهند. اگر دیسفاژی فقط یک یا دو بار رخ دهد، معمولاً نگرانکننده نیست اما در صورت تکرار باید به پزشک مراجعه کنید.
انواع دیسفاژی چیست؟
دیسفاژی میتواند در اثر اختلال در عضلات یا اعصاب کنترلکننده بلع باشد. انواع دیسفاژی شامل موارد زیر میشود:
- دیسفاژی دهانی: مشکل در دهان
- دیسفاژی حلقی: مشکل در حلق
- دیسفاژی مری: مشکل در مری
درد هنگام بلع با دیسفاژی متفاوت است اما ممکن است همزمان وجود داشته باشد. حس گیر کردن غذا در گلو نیز ممکن است باشد .
علت دیسفاژی چیست؟
خشکی دهان
عواملی مثل کمآبی ، استرس، داروها، دیابت ، آسیب عصبی، HIV ، شیمیدرمانی و پرتودرمانی میتوانند خشکی دهان ایجاد کنند و بلع را دشوار کنند
التهاب یا عفونت
تورم در دهان، حلق یا مری در اثر عفونت، آلرژی یا تحریکهای دیگر میتواند باعث دیسفاژی شود.
ریفلاکس معده به مری
التهاب مری ناشی از ریفلاکس اسید معده میتواند باعث تنگی و انسداد مری شود.
اختلافات فیزیکی یا انسدادها
ساختار غیرعادی دهان یا مری، مانند لوزههای بزرگ، شکاف لب یا کامو تومورها میتواند بلع را مختل کند
آسیب مغزی یا سکته
اختلال در مغز بخش کنترلکننده بلع ، ناشی از سکته مغزی، لخته خون یا خونریزی میتواند باعث دیسفاژی شوداما اکثرا طی ۱ تا ۲ هفته بهبود مییابد
بیماریهای نورودژنراتیو
بیماریهایی مانند: آلزایمر، پارکینسون، هانتینگتون و بیماری نورون حرکتی میتوانند باعث تضعیف تدریجی بلع شوند
بیماریهای خودایمنی
بیماریهایی مانند MS، میاستنی گراویس، لوپوس سیستمیک و.. میتوانند عملکرد عضلات و اعصاب بلع را ضعیف کنند.
علایم دیسفاژی چیست؟
علایم دیسفاژی شامل موارد زیر میباشد:
- تلاش مکرر برای بلع
- تاخیر در بلع
- سرفه یا خفگی هنگام بلع
- احساس گیر کردن غذا یا اسید در گلو
- گلودرد و بوی نامطبوع دهان
برخی افراد ممکن است از دیسفاژی خود مطلع نباشند و درمان را شروع نکنند.
عوارض دیسفاژی چیست؟
عوارض احتمالی دیسفاژی میتواند شامل موارد زیر باشد:
- عفونت: در اثر ورود غذا یا مایعات به ریه
- سوءتغذیه و کمآبی: در اثر مصرف ناکافی مواد مغذی و مایعات
- انزوا یا خجالت اجتماعی
- انسداد شدید ممکن است باعث سوراخ شدن مری و سپسیس شود
- درمان دیسفاژی چگونه است؟
درمان دیسفاژی بستگی به نوع و علت آن دارد و میتواند شامل توانبخشی بلع با گفتاردرمانگر، تغییر رژیم غذایی برای آسانتر شدن بلع ، تحریک زبان یا کام نرم برای مشکلات عصبی، مراقبتهای دندانی و حمایت روانی بیمار باشد.
همچنین درمان علت زمینهای به کمک دارو، جراحی، یا درمان سرطان انجام میشود. در صورت نیازلوله تغذیهای برای جلوگیری از سو تغذیه و کمآبی استفاده میشود
سوالات متداول
تشخیص دیسفاژی چگونه است؟
برای تشخیص پزشک علائم و مدت زمان بروز آنها را بررسی میکند و ممکن است تستهای
زیر را تجویز کند:
آزمایش بلع: بررسی بلع غذا و مایعات با غلظتهای مختلف
آزمایش باریوم بلع: نوشیدن مایع رادیوگرافی
اندوسکوپی: مشاهده داخل حلق و مری
-مانومتری: اندازهگیری فشار عضلات
بیوپسی: نمونهبرداری بافت
گاهی ارجاع به متخصص گفتار و زبان درمانی برای شناسایی دقیق ضروری است.
عوامل موثر در ایجاد دیسفاژی چیست؟
سن بالا
بستری شدن در بیمارستان
حضور در بخش مراقبتهای ویژه( مخصوصا در صورت نیاز به لولهگذاری تراشه)
نتیجه گیری
دیسفاژی یا مشکل در بلعیدن میتواند در اور عوامل مختلف مانند: خشکی دهان و داروها ،بیماریهای خودایمنی و سرطان باشد. علایم دیسفاژی شامل تلاش مکرر برای بلع ، تاخیر در بلع ، سرفه یا حس گیر کردن إذا در گلو میباشد. این مشکل در افراد مسن شایعتر است اما بخشی طبیعی از سالمندی نیست هر فردی که دیسفاژی مداوم دارد باید هر چه سریعتر با پزشک مشورت کند.
منابع
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK559174/
https://www.nidcr.nih.gov/health-info/dry-mouth
https://www.nidcd.nih.gov/health/dysphagia
