فرق آفت و سرطان دهان چیست؟ چگونه آنها را تشخیص دهیم؟

همه ما ممکن است گاهی با زخم‌های کوچک و آزاردهنده داخل دهان مواجه شده باشیم. بعضی از این زخم‌ها بی‌ضرر و گذرا هستند، اما بعضی دیگر می‌توانند نشانه مشکلی جدی‌تر باشند. درک این تفاوت‌ها می‌تواند منجر به تشخیص زودهنگام و درمان موفقیت‌آمیز سرطان و در عین حال جلوگیری از نگرانی‌های بی‌مورد در مورد زخم‌های بی‌ضرر شود. راهنمای زیر برای تشخیص بین زخم‌های دهان و سرطان دهان، به بیان تفاوت‌های خاص می‌پردازد. پیشنهاد می‌کنم این مطلب را تا انتها بخوانید، چون ممکن است همین اطلاعات ساده، روزی سلامت شما یا عزیزانتان را نجات دهد.

چگونه تفاوت بین زخم‌های دهان و سرطان دهان را تشخیص دهیم؟

زخم‌های آفتی یا زخم‌های دهان، زخم‌های غیرسرطانی در مخاط حفره دهان هستند. این زخم‌ها شایع هستند و بنابراین اغلب نیاز به توجه پزشکی ندارند. در مقابل، سرطان دهان به بدخیمی‌هایی اشاره دارد که در گلو یا دهان رخ می‌دهند و در صورت تشخیص دیرهنگام می‌توانند منجر به مرگ شوند.

ظاهر و ویژگی‌های زخم‌های دهان

این برجستگی‌های کوچک می‌توانند در داخل دهان، گونه‌ها، لب‌ها، زبان یا پایه لثه‌ها ظاهر شوند. این زخم‌های باز ممکن است شکلی گرد یا گاهی بیضوی داشته باشند و لبه‌های سفید، زرد یا قرمز در اطراف آن‌ها باشد. با این حال، باید در غذا خوردن احتیاط کرد زیرا این ضایعات ممکن است بسیار دردناک باشند، به خصوص هنگام نوشیدن مایعات یا مسواک زدن با خمیردندان. زخم‌ها به طور خودبه‌خود در عرض دو هفته بهبود می‌یابند اما می‌توانند در هنگام خوردن غذا یا آب باعث مشکل شوند. گاز گرفتن تصادفی خود در حین غذا خوردن، استرس یا افسردگی، همچنین تغییرات در شیمی بدن و کمبود برخی ویتامین‌ها مانند ویتامین Cمی‌تواند منجر به زخم شود.

ظاهر و ویژگی‌های سرطان دهان

سرطان دهان می‌تواند شامل توده‌هایی باشد که با گذشت زمان از بین نمی‌روند یا زخم‌هایی که هرگز به طور کامل بهبود نمی‌یابند. این امر توسط لکه‌های خشن یا سطوح ضخیم‌شده در هر جایی غیر از جایی که می‌تواند به طور متناوب رخ دهد، مشخص می‌شود، که فراتر از محدوده‌های خود توسعه می‌یابد، برخلاف تاول‌های دهان که برای چند روز ظاهر می‌شوند و پس از مدتی ناپدید می‌گردند.

درد با پیشرفت بیماری به تدریج افزایش می‌یابد اما در ابتدا رخ نمی‌دهد. سرطان‌های دهان اغلب لبه‌های نامنظم دارند و از نظر رنگ از قرمز، سفید یا مخلوط متغیر هستند. برخی از عوامل خطر برای ایجاد این نوع سرطان، تنباکو، مصرف زیاد الکل، عفونت HPV، قرارگیری بیش از حد در معرض آفتاب روی لب‌ها و سابقه قبلی سرطان دهان هستند.

تفاوت‌های حیاتی بین زخم‌های دهان و سرطان دهان

همانطور که در بخشی از مقاله منبع آمده است:

Duration and Healing

Mouth ulcer: It usually takes 1-2 weeks to recover without any treatment.

Oral Cancer: Progresses with time when left untreated and never heals naturally on its own.

مدت و بهبودی

زخم دهان معمولاً بدون هیچ درمانی در عرض ۱ تا ۲ هفته بهبود می‌یابد ولی سرطان دهان با گذشت زمان در صورت عدم درمان پیشرفت می‌کند و هرگز به طور طبیعی به خودی خود بهبود نمی‌یابد.

درد

زخم‌های دهان معمولاً از ابتدا دردناک هستند، به خصوص اگر با لمس تحریک شوند یا وقتی فرد غذا می‌خورد یا می‌نوشد. از طرف دیگر درد در سرطان دهان ممکن است به صورت یک تورم یا توده بدون درد شروع شود که بعداً با پیشرفت بیماری به یک توده دردناک تبدیل می‌شود.

ظاهر

در حالی که زخم‌های دهان معمولاً ساختارهای گرد یا بیضوی با مرزهای مشخص در اطراف خود هستند، سرطان‌های دهان می‌توانند لبه‌های نامنظم داشته باشند یا چندرنگ باشند.

تعداد و مکان

ممکن است چندین زخم در داخل دهان وجود داشته باشد، اما گاهی فقط چند مورد ولی سرطان دهان از یک نقطه شروع می‌شود، بزرگتر شده و قبل از گسترش در جهات مختلف در سراسر حفره دهان و کل بدن بیمار پخش می‌شود.

علائم مرتبط

علاوه بر علائم موضعی‌کننده مانند خونریزی بی‌دلیل و بی‌حسی لب و دهان، اینها همچنین می‌توانند باعث شرایطی مانند ناراحتی در گلو و مشکلات بلع شوند. ممکن است این تصور وجود داشته باشد که چیزی در گلو گیر کرده است که می‌تواند منجر به کاهش وزن قابل توجه شود زیرا خوردن ممکن است دشوار شود.

زخم‌های دهانی که پس از مدت زمان لازم بهبود نمی‌یابند، باید همیشه توسط پزشک معاینه شوند یا در صورت بروز هر یک از علائم زیر مراجعه شود، زیرا آن‌ها با زخم‌های دهان همراه نیستند. تشخیص زودهنگام سرطان دهان به طور چشمگیری شانس درمان موفق را افزایش داده است. با این حال، مراجعه‌های معمول به دندانپزشک ممکن است حتی در شناسایی هرگونه تغییر قابل توجه در بافت دهان در مراحل اولیه مفیدتر باشد.

سوالات متداول

تجربه بیماران

نغمه، ۲۸ ساله: همیشه فکر می‌کردم سرطان باید حتماً درد داشته باشه. یه زخم روی لپم داشتم که اصلاً درد نداشت اما بعد از سه هفته هنوز بود. خوشبختانه با مراجعه به موقع فهمیدم سرطان در مرحله اولیه است.

علیرضا، ۴۵ ساله: سیگاری بودم. یه تکه سفتی رو زیر زبانم حس کردم که اصلاً شبیه آفت‌های قبلی نبود. آفت همیشه نرم بود، اینم مثل یه جوش کوچیک سفت بود که بزرگ می‌شد.

نرگس، ۳۵ ساله: آفت همیشه برام پیش می‌اومد، اما اون بار فرق داشت. بعد از دو هفته نه تنها خوب نشده بود، بلکه لبه‌هاش برجسته و سفت شده بود. دکتر گفت همین که خوب نشده مهم‌ترین علامت بوده.

امیر، ۵۲ ساله: احساس می‌کردم یه تکۀ غذا تو گلوم گیر کرده، در حالی که چیزی نبود. همراه باهاش یه زخم سفید رنگ روی لثه داشتم که خوب نمی‌شد. تشخیص سرطان حنجره داده شد.

جمع‌بندی

از نظر پاتولوژیک،آفت یک ضایعه التهابی خوش‌خیم است، در حالی که سرطان دهان ناشی از جهش‌های ژنتیکی تجمع‌یافته در سلول‌های مخاط دهان است که منجر به رشد کنترل‌نشده و تهاجمی می‌شود. مهم است بدانیم که آفت به خودی خود سرطانی نمی‌شود، اما یک ضایعه سرطانی ممکن است در ابتدا با آفت اشتباه گرفته شود و به همین دلیل معاینه حرفه ای ضایعات ماندگار ضروری است.

آفت دهان در عرض حداکثر دو هفته خودبه‌خود بهبود می‌یابد، اما ضایعه سرطانی پایدار می‌ماند و پیشرفت می‌کند. از نظر ظاهری، آفت منظم و دردناک است، در حالی که سرطان دهان ممکن است بی‌درد شروع شود و شکل نامنظمی داشته باشد. هر زخم، توده یا توده سفید/قرمزی در دهان که بیش از دو هفته باقی بماند، حتماً باید توسط متخصص (دندانپزشک یا پزشک) بررسی شود.

منبع

https://nhcancerclinics.com/blog/how-to-spot-the-difference-between-mouth-ulcers-and-oral-cancer/