۱۳ مورد از مهم‌ترین نشانه‌های سرطان غدد لنفاوی که نباید نادیده بگیرید

لنفوم یکی از انواع سرطان‌های دستگاه ایمنی است که از گلبول‌های سفید خون به نام لنفوسیت‌ها منشأ می‌گیرد و عملکرد سیستم لنفاوی را دچار اختلال می‌کند. از آنجا که سیستم لنفاوی در سراسر بدن گسترده است و نقش مهمی در فیلتر کردن عوامل بیماری‌زا و مبارزه با عفونت دارد، علائم لنفوم می‌تواند در نقاط مختلفی از بدن ظاهر شود و گاهی به‌راحتی با بیماری‌های رایج دیگر اشتباه گرفته می‌شود. نشانه‌های اولیه این سرطان اغلب شامل بزرگ شدن بدون درد غدد لنفاوی، به‌ویژه در گردن، زیر بغل یا کشاله ران است.

با این حال، برخی افراد ممکن است علائمی مانند تب مداوم، تعریق شبانه شدید، خستگی غیرمعمول یا کاهش وزن بی‌دلیل را تجربه کنند. از آنجا که این نشانه‌ها می‌توانند به‌تدریج ظاهر شوند یا با بیماری‌های کم‌خطر اشتباه گرفته شوند، آگاهی از علائم لنفوم برای تشخیص زودهنگام بسیار مهم است.

همچنین بسیاری از افراد این پرسش را مطرح می‌کنند که آیا سرطان لنفوم همان سرطان خون است؟ چراکه شباهت‌هایی بین این دو بیماری وجود دارد، اما در عین حال تفاوت‌های مهمی نیز دارند که باید مورد توجه قرار گیرند. در این مقاله به‌طور کامل درباره‌ی نشانه‌های سرطان غدد لنفاوی و علائم هشداردهنده‌ای که نباید نادیده گرفته شوند، صحبت خواهم کرد.

سرطان غدد لنفاوی چیست؟

لنفوم نوعی سرطان است که در سیستم لنفاوی بدن آغاز می‌شود؛ سیستمی که بخشی از دستگاه ایمنی است و وظیفه‌ی آن دفاع در برابر میکروب‌ها و عفونت‌هاست. این بیماری زمانی شکل می‌گیرد که گلبول‌های سفید خون به نام لنفوسیت‌ها به‌صورت غیرطبیعی رشد کرده و تکثیر می‌شوند، و به‌تدریج جای سلول‌های سالم را می‌گیرند.

لنفوم‌ها معمولاً در غدد لنفاوی (گره‌های لنفاوی) ظاهر می‌شوند، اما می‌توانند به سایر بخش‌های بدن مانند طحال، مغز استخوان یا اندام‌های داخلی نیز گسترش یابند. لنفوم یکی از شایع‌ترین انواع سرطان‌ خون است و پس از سرطان‌های پوست غیرملانومی، در رتبه‌ی ششم شایع‌ترین سرطان‌ها قرار دارد. دو نوع اصلی از این بیماری وجود دارد: لنفوم هوچکین و لنفوم غیر هوچکین، که هر کدام ویژگی‌ها، رفتار بالینی و درمان‌های خاص خود را دارند.

لنفوم‌ کدام بخش از سیستم لنفاوی را تحت تأثیر قرار می‌دهد؟

• غدد لنفاوی: معمولاً اولین ناحیه‌ای هستند که در لنفوم دچار تورم یا تغییر می‌شوند.
• مغز استخوان: جایی که سلول‌های خونی ساخته می‌شوند و ممکن است در لنفوم تحت تأثیر قرار گیرد.
• تیموس: غده‌ای در قسمت بالای قفسه سینه که روی رشد سلول‌های ایمنی نقش دارد.
• طحال: یکی از اندام‌های مهم سیستم ایمنی که در فیلتر کردن خون و حذف سلول‌های فرسوده فعالیت می‌کند.
• لوزه‌ها: بخش دیگری از سیستم لنفاوی که در دفاع بدن، مخصوصاً در کودکان، نقش دارد.
• رگ‌های لنفاوی: مجاری‌ای که مایع لنف را در سراسر بدن منتقل می‌کنند و محل احتمالی گسترش لنفوم هستند.

عوامل مؤثر بر بروز سرطان غدد لنفاوی کدامند؟

برخی از عوامل می‌توانند احتمال ابتلا به سرطان لنفوم را افزایش دهند، هرچند وجود این عوامل به معنای قطعی بودن ابتلا نیست. این عوامل عبارت‌اند از:

• ضعف سیستم ایمنی: افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند بیشتر در معرض لنفوم هستند. این شامل کسانی می‌شود که داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی مصرف می‌کنند (مانند بیماران پیوند اعضا) یا به بیماری‌هایی مانند HIV مبتلا هستند.
• سابقه خانوادگی: داشتن یکی از بستگان درجه‌یک (پدر، مادر، خواهر، برادر یا فرزند) که به لنفوم مبتلا شده باشد، احتمال ابتلا به این بیماری را افزایش می‌دهد.
• برخی عفونت‌های ویروسی یا باکتریایی: ابتلا به برخی ویروس‌ها و باکتری‌ها مانند ویروس اپشتین‌بار (EBV) ، ویروس HIV، یا باکتری هلیکوباکتر پیلوری می‌تواند با افزایش خطر ابتلا به لنفوم مرتبط باشد.
• سن: احتمال ابتلا به برخی انواع لنفوم در نوجوانان و جوانان بیشتر است، اما برخی دیگر بیشتر در افراد بالای ۵۵ سال دیده می‌شوند.

در حال حاضر، هیچ راه قطعی برای پیشگیری از لنفوم شناخته نشده است. با این حال، شناخت عوامل خطر و بررسی منظم سلامت می‌تواند به تشخیص زودهنگام و بهبود نتایج درمانی کمک کند.

نشانه‌های سرطان غدد لنفاوی چیست؟

1. تورم بدون درد غدد لنفاوی در نواحی گردن، زیر بغل، کشاله ران یا شکم
2. تب مداوم یا بی‌دلیل
3. تعریق شدید شبانه
4. خستگی طولانی‌مدت و بدون علت
5. کاهش وزن ناخواسته
6. از دست دادن اشتها
7. سرفه یا تنگی نفس
8. درد یا احساس فشار در قفسه سینه یا شکم
9. طحال یا کبد بزرگ‌شده
10. بثورات پوستی یا دانه‌های خارش‌دار
11. خارش مداوم پوست
12. کبودی یا خونریزی آسان
13. عفونت‌های مکرر یا شدید

سرطان غدد لنفاوی چگونه درمان می‌شود؟

1. شیمی‌درمانی: یکی از درمان‌های اصلی لنفوم است که از داروهای قوی برای از بین بردن سلول‌های سرطانی استفاده می‌شود. در بیشتر موارد، به‌ویژه در مراحل پیشرفته یا موارد تهاجمی، شیمی‌درمانی باید سریع آغاز شود.
2. پرتودرمانی (رادیوتراپی): برای کوچک کردن غدد لنفاوی سرطانی یا درمان مناطق خاصی از بدن استفاده می‌شود، مخصوصاً اگر توده لنفومی بزرگ یا مقاوم باشد. در موارد اولیه، گاهی تنها با پرتودرمانی می‌توان بیماری را کنترل کرد.
3. درمان بیولوژیکی و هدفمند: داروهایی مانند آنتی‌بادی‌های مونوکلونال (مانند ریتوکسیماب) یا ایمونوتراپی‌هایی مثل نیوولوماب و پمبرولیزوماب به بدن کمک می‌کنند تا سلول‌های سرطانی را هدف قرار دهد. این داروها اغلب در درمان هر دو نوع لنفوم کاربرد دارند.
4. درمان با سلول‌های CAR-T: در برخی موارد خاص، به‌ویژه در لنفوم غیر هوچکین سلول B بزرگ، از این روش استفاده می‌شود. در این درمان، سلول‌های T بدن بیمار در آزمایشگاه بازبرنامه‌ریزی می‌شوند تا بتوانند سلول‌های سرطانی را شناسایی و نابود کنند.
5. پیوند سلول‌های بنیادی یا مغز استخوان: در مواردی که لنفوم عود کرده یا احتمال عود بالا باشد، پیوند سلول‌های بنیادی همراه با شیمی‌درمانی با دوز بالا انجام می‌شود. این سلول‌ها یا از بدن خود فرد (اتولوگ) یا از اهداکننده (آلوژنیک) گرفته می‌شوند.

تجربه بیماران

علی، ۳۹ ساله: در ناحیه زیر بغلم متوجه توده‌ای بدون درد شدم که باعث نگرانی‌ام شد. پس از مراجعه به پزشک و انجام آزمایش‌ها مشخص شد که مبتلا به لنفوم هستم. با توجه به نوع لنفوم و شرایط عمومی بدنم، درمان فعال فعلاً ضروری نیست و تحت پایش دقیق پزشکی قرار دارم. این رویکرد باعث شده اضطراب کمتری داشته باشم و زندگی‌ام را با آرامش بیشتری ادامه دهم.

نگار، ۴۷ ساله: دچار تب‌های مکرر، کاهش وزن و ضعف عمومی بودم. بعد از بررسی‌های کامل، مشخص شد که مبتلا به نوعی از لنفوم هستم و درمان با داروهای هدفمند و شیمی‌درمانی برایم آغاز شد. خوشبختانه پاسخ درمانی مطلوب بوده و علائم بیماری به‌وضوح کاهش یافته است.

کامران، ۵۲ ساله: با درد مداوم در قفسه سینه و تنگی نفس مراجعه کردم. پس از بررسی‌ها تشخیص لنفوم داده شد و درمان ترکیبی شامل پرتودرمانی و دارو آغاز شد. طی چند ماه درمان، علائم تنفسی بهبود یافته‌اند و وضعیت عمومی‌ام بهتر شده است.

فاطمه، ۴۰ ساله: در ابتدا از شنیدن تشخیص لنفوم بسیار مضطرب شدم، اما پزشکان با توضیح روش‌های درمانی مؤثر مانند شیمی‌درمانی و داروهای جدید، امیدواری را به من بازگرداندند. با گذر زمان و طی دوره درمان، علائم بیماری به‌خوبی کنترل شده‌اند و احساس بهتری دارم.

نوید، ۴۸ ساله: نوع لنفوم من پیشرفته و نسبت به درمان‌های رایج مقاوم بود. تیم درمانی تصمیم گرفتند از روش پیشرفته‌ی ایمنی‌درمانی با سلول‌های CAR-T استفاده کنند. در این فرآیند، سلول‌های T سیستم ایمنی از بدنم استخراج، در آزمایشگاه بازبرنامه‌ریزی و تقویت شدند تا سلول‌های سرطانی را به‌طور هدفمند نابود کنند. پس از تزریق مجدد این سلول‌ها، روند بهبود آغاز شده و نتایج درمانی امیدبخش بوده است.

جمع بندی

سرطان غدد لنفاوی یا لنفوم یکی از سرطان‌های شایع دستگاه ایمنی است که ممکن است در هر بخشی از سیستم لنفاوی گسترش یابد و عملکرد طبیعی بدن را مختل کند. این بیماری اغلب با علائمی مانند تورم بی‌درد غدد لنفاوی (مخصوصاً در گردن، زیر بغل یا کشاله ران)، تب مداوم، تعریق شدید شبانه، خستگی غیرمعمول، کاهش وزن ناخواسته، سرفه، تنگی نفس و خارش پوست همراه است.

برخی بیماران ممکن است دچار بثورات پوستی، درد در قفسه سینه یا شکم، کاهش اشتها، و کبودی یا خونریزی آسان نیز شوند. از آنجا که بسیاری از این نشانه‌ها در ابتدای بیماری خفیف و غیراختصاصی‌اند، آگاهی نسبت به آن‌ها نقش حیاتی در تشخیص زودهنگام دارد. شناسایی به‌موقع علائم و شروع درمان مناسب مانند شیمی‌درمانی، پرتودرمانی، ایمونوتراپی یا پیوند سلول‌های بنیادی می‌تواند شانس بهبود را به‌طور قابل‌توجهی افزایش دهد و از پیشرفت بیماری جلوگیری کند.

سؤالات متداول

منابع:

1. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/lymphoma/symptoms causes/syc-20352638
2. Understanding Non-Hodgkin Lymphoma, Cancer Council NSW © Last medical review of source booklet: November 2019.
3. Understanding Hodgkin Lymphoma, Cancer Council NSW ©  Last medical review of source booklet: May 2019.
4. Australian Institute of Health and Welfare. Cancer data in Australia [Internet]. Canberra: Australian Institute of Health and Welfare, 2024 Available from: https://www.aihw.gov.au/reports/cancer/cancer-data-in-australia
5. https://www.cancer.org.au/cancer-information/types-of-cancer/lymphoma
6. https://www.healthline.com/health/lymphoma