پسوریازیس (psoriasis) یک بیماری خودایمنی مزمن پوستی است که در آن سیستم ایمنی بدن سیگنالهایی اشتباه ارسال میکند که منجر به افزایش سریع رشد سلولهای پوست میشود و لایههایی از پوست مرده روی سطح پوست تجمع مییابند.
این مسئله سبب ایجاد ضایعات پوستی قرمز، ملتهب، خارشدار با پوستههای سفید و خاکستری میگردد. شایعترین نوع این بیماری، پسوریازیس پلاکی است که با لکههای قرمز و فلسدار در سطح پوست همراه است.
تقریباً ۳۰٪ از افراد مبتلا به پسوریازیس ممکن است به آرتریت پسوریاتیک نیز دچار شوند که در واقع نوعی درگیری مفصلی ناشی از این بیماری است.
داروهای متعددی برای کنترل بیماری پسوریازیس معرفی شده و کاربرد دارند. یکی از این داروها، قرص روفانیب است. در این مقاله به بررسی نقش و اثر قرص روفانیب برای پسوریازیس خواهم پرداخت. با من همراه باشید.
قرص روفانیب (توفاسیتینیب) برای پسوریازیس یک داروی خوراکی مهارکننده JAK است که با تعدیل فعالیت سیستم ایمنی میتواند التهاب را کاهش دهد. این دارو در آرتریت پسوریاتیک کاربرد دارد، اما استفاده از آن برای پسوریازیس پوستی باید با نظر پزشک انجام شود و انتخاب مناسبی برای همه بیماران نیست. روفانیب میتواند خطر عفونت، تغییرات خونی و لختههای خونی را افزایش دهد، بنابراین مصرف آن نیازمند بررسیهای پزشکی و پایش منظم است.
قرص روفانیب چیست؟
روفانیب، نام تجاری ایرانی برای دارویی به نام توفاسیتینیب (tofacitinib)، متعلق به گروه داروهای مهارکنندهی فانکشن Janus kinase یا JAK inhibitor است. این دارو بهصورت قرص ۵ یا ۱۰ میلیگرم در ایران عرضه میشود.
مصارف اصلی روفانیب شامل درمان آرتریت روماتوئید متوسط تا شدید و جلوگیری از رد پیوند اعضا است. همچنین، در حال حاضر در درمان پسوریازیس (psoriasis) تحقیقاتی در جریان است و هنوز مصرف آن در این زمینه بهطور کامل تایید نشده است.
پماد گیاهی برای درمان پسوریازیس
کرم پسوس رام محصولی موضعی است که برای کاهش التهاب، خارش و پوستهریزی ناشی از پسوریازیس یا اگزمای مزمن طراحی شده است. این کرم را میتوان در کنار سایر داروهای سیستمیک مانند روفانیب استفاده کرد تا علائم پوستی را بهبود دهد.
کرم پسوس رام بهعنوان «قاتل پسوریازیس» شناخته میشود، چرا که توانایی کنترل قوی علائم پوستی را دارد. این کرم گیاهی بوده و هیچ گونه عارضهای ندارد و برای مصرف طولانی مدت مناسب است.
قرص روفانیب برای پسوریازیس
در مطالعات بالینی، روفانیب اثربخشی خود را در درمان آرتریت پسوریاتیک در فاز III نشان داده است؛ دو مطالعه مطرح در این زمینه اشاره دارند که دارو نسبت به دارونما عملکرد برتری داشت .
در درمان پسوریازیس پوستی (plaque psoriasis)، دارو در مطالعات عملکرد مثبت داشته، اما سازمان FDA برای این کاربرد آن را تایید نکرده است؛ دلیل آن نگرانیهای مربوط به اثربخشی و ایمنی در بلندمدت بوده است.
بنابراین، در حال حاضر روفانیب برای آرتریت پسوریاتیک فعال تأیید شده و کاربرد آن در پسوریازیس پوستی همچنان در مرحله تحقیق است.
روفانیب با مهار مسیرهای JAK درون سلولی، عملکرد سیستم ایمنی را تعدیل میکند و التهاب ناشی از بیماری را کاهش میدهد. مطالعات نشان میدهند که کاهش درد مفاصل و تورم در آرتریت پسوریاتیک میتواند در برخی بیماران در عرض دو هفته اتفاق بیفتد، اما برای عدهای دیگر ممکن است تا سه ماه یا بیشتر زمان ببرد.
در بخشی از متن یکی از مقالات آمده است:
The 5 mg BID tofacitinib for 12 weeks treatment significantly improved psoriasis without causing too many specific adverse events. This indicated that tofacitinib is an effective treatment plan for psoriatic disease by reasonably controlling dosage and dosing time
درمان توفاسیتینیب با دوز 5 میلیگرم دو بار در روز به مدت 12 هفته، پسوریازیس را به طور قابل توجهی بهبود بخشید، بدون اینکه عوارض جانبی خاص زیادی ایجاد کند. این نشان میدهد که توفاسیتینیب با کنترل منطقی دوز و زمان مصرف، یک برنامه درمانی مؤثر برای بیماری پسوریازیس است.
مزایا و خطرات احتمالی روفانیب
روفانیب نیز مانند هر داروی دیگری دارای مزایا و عوارض جانبی است.
مزایا
- روفانیب به صورت قرص مصرف میشود و نیاز به تزریق یا روشهای مصرف پیچیده ندارد.
- اثربخشی خوب در آرتریت پسوریاتیک برای بیمارانی که به سایر درمانها پاسخ خوبی ندادهاند.
خطرات و عوارض
- این دارو سیستم ایمنی را تضعیف میکند و احتمال بروز عفونتهای جدی (مانند سل، عفونتهای باکتریایی، قارچی یا ویروسی) را افزایش میدهد.
- عوارض شایع شامل سردرد، اسهال، عفونتهای تنفسی فوقانی، افزایش فشار خون و تغییرات خونشناسی مانند کاهش سلولهای سفید خون هستند.
- خطرات جدیتری مانند افزایش ریسک لخته شدن خون (ترومبوز و آمبولی ریوی) و احتمال کمی افزایش خطر ابتلا به برخی سرطانها گزارش شده است.

شرایط مصرف روفانیب و پایش پزشکی
پزشک پیش از شروع درمان باید آزمایشهایی مانند وضعیت سلولهای خونی، بررسی از نظر ابتلا به سل یا TB، عملکرد کبد و کلیه و وضعیت قلبی انجام دهد.
بسیار مهم است که در صورت بروز علائم جدید مانند تب، سرفه، ضایعات پوستی یا هر نوع نشانه غیرعادی، فورا با پزشک تماس گرفته شود.
افراد باردار یا در حال برنامهریزی برای بارداری معمولاً نباید این دارو را مصرف کنند؛ زیرا اطلاعات کافی در این زمینه وجود ندارد.
سوالات متداول
آیا روفانیب برای درمان پسوریازیس تایید شده است؟
تا کنون، این دارو تنها برای آرتریت پسوریاتیک فعال تایید شده است. کاربرد آن در پسوریازیس پوستی هنوز در مرحله تحقیق است.
چه زمانی اثر درمانی روفانیب ظاهر میشود؟
برخی بیماران ظرف دو هفته کاهش التهاب مفاصل را تجربه میکنند، ولی در موارد دیگر ممکن است تا سه ماه طول بکشد.
آیا مصرف روفانیب باید تحت نظر پزشک باشد؟
حتما. بررسی خون، عملکرد کبد و کلیه و غربالگری عفونت از جمله الزامات قبل از شروع مصرف دارو هستند.
آیا میتوان روفانیب را همزمان با کرم پسوس رام استفاده کرد؟
بله، استفاده همزمان از داروهای سیستمیک و موضعی مانند کرم پسوس رام میتواند به کنترل بهتر علائم پوستی کمک کند.
تجربه بیماران
مرضیه، ۳۸ ساله از تهران: بعد از دو هفته مصرف روفانیب، التهاب مفاصلم بهتر شد. هنوز لکههای روی پوستم هست ولی وقتی از کرم پسوس رام استفاده کردم، خارش و قرمزی پوستم خیلی کمتر شد.
محسن، ۴۵ ساله از شیراز: علایم بیماری من بعد از یک ماه استفاده از روفانیب و کرم پسوس رام تا حد زیادی کنترل شده است. هنوز نگران عوارض هستم اما دکترم مرتب برای درخواست آزمایش میدهد و فعلا همه چیز تحت کنترل است.
جمعبندی
روفانیب (توفاسیتینیب) یک داروی خوراکی مهارکنندهی JAK است که کاربرد آن در آرتریت پسوریاتیک تایید شده اما اثربخشی آن برای پسوریازیس پوستی در مرحله مطالعه قرار دارد.
دارو اثربخشی خوبی دارد اما با خطراتی همچون عفونت، تغییرات خونشناسی و لختههای خونی همراه است؛ بنابراین مصرف باید تحت نظر پزشک و با پایش مداوم باشد.
استفاده همزمان از کرم موضعی پسوس رام میتواند به بهبود علائم پوستی کمک کند.
مهم است بیماران صبور باشند، عوارض را جدی بگیرند و با مشورت پزشک برنامه درمانی خود را دنبال کنند.
منابع

