پسوریازیس (Psoriasis) یک بیماری مزمن پوست است که بهخاطر فعالیت بیش از حد و اشتباه سیستم ایمنی، التهاب مزمن، رشد سریع سلولهای پوستی و تجمع آنها باعث بروز لکههای قرمز، پوسته پوسته، خارش و ناراحتی میشود.
درمانهای متنوعی برای این بیماری وجود دارد: از مرطوبکنندهها و مراقبت پوست گرفته تا داروهای موضعی، سیستمیک و بیولوژیک.
یکی از داروهای موضعی که در ایران شناخته شده است پماد تریامسینولون ان ان (Triamcinolone NN) است. در این مقاله به بررسی تاثیر پماد ان ان برای پسوریازیس میپردازم. با من همراه باشید.
بهترین جایگزین پماد ان ان برای درمان پسوریازیس به شدت و شرایط پوست بستگی دارد. پماد ان ان به دلیل داشتن تریامسینولون میتواند التهاب، قرمزی و خارش را کاهش دهد، اما بهدلیل وجود کورتیکواستروئید، آنتیبیوتیک و ضدقارچ معمولاً برای مصرف طولانیمدت مناسب نیست. درمانهای موضعی فاقد کورتون، مرطوبکنندهها و ترکیبات تسکیندهنده میتوانند برای کنترل علائم و مراقبت طولانیمدت از پوست گزینههای مناسبتری باشند و در موارد متوسط تا شدید، درمان باید با نظر پزشک انتخاب شود.
پماد تریامسینولون ان ان چیست؟
پماد ان ان یک فرمول ترکیبی است که اجزای زیر را دارد:
- تریامسینولون استوناید (یک کورتیکواستروئید موضعی قوی)
- نئومایسین (آنتیبیوتیک)
- نیستاتین (ضد قارچ)
مکانیسم اثر اجزای دارو:
- تریامسینولون: با مهار واسطههای التهابی، کاهش فعالیت سلولهای ایمنی پوست، کاهش ترشح سایتوکینها و سایر مولکولهای التهاب در محل استعمال، باعث کم شدن قرمزی، تورم و خارش میشود.
- نئومایسین: باکتریها را مهار میکند؛ مخصوصاً وقتی ضایعه پوست نه فقط ملتهب باشد، بلکه عفونت باکتریایی ثانویه هم داشته باشد.
- نیستاتین: ضد قارچ است، مخصوصاً قارچهای مخمری مانند کاندیدا، اگر در ضایعه قارچ وجود داشته باشد یا احتمال آن باشد، کمک میکند.
این ترکیب باعث میشود دارو علاوه بر اثر ضد التهابی استروئیدی، بتواند در موارد عفونت باکتریایی یا قارچی پوست نیز مفید باشد، یا از تشدید عفونت جلوگیری کند.
بهترین جایگزین پماد ان ان برای درمان پسوریازیس
یکی از درمانهای موضعی بسیار موثر برای پسوریازیس، کرم گیاهی پسوس رام است. این کرم حاوی عصاره شیرینبیان، روغنهای گیاهی، ویتامین A و E، موم زنبورعسل و زینک اکساید است و خواص ضد التهابی، آنتی اکسیدانی و ترمیم کننده دارد.
کرم پسوس رام با عنوان «قاتل پسوریازیس» شناخته میشود که نشانگر اثرگذاری بالا در بهبود این بیماری است. همچنین برای تمام نقاط صورت و بدن قابل استفاده است.
از طرف دیگر چون کرم پسوس رام گیاهی بوده و فاقد هرگونه کورتون است، هیچ یک از عوارض پماد ان ان را نداشته و برای استفاده طولانی مدت مناسب است.
آیا استفاده از پماد ان ان برای پسوریازیس مناسب است؟
پماد تریامسینولون ان ان گاهی برای کنترل علائم پسوریازیس همچون قرمزی، پوسته پوسته شدن و خارش پوست استفاده میشود. اما توجه کنید استفاده از استروئیدها مثل تریامسینولون معمولا برای دورههای کوتاه، برای ضایعاتی که به درمانهای ملایمتر پاسخ ندادهاند، یا برای کنترل شعلهور شدن بیماری پیشنهاد میشود.
مزایا احتمالی پماد ان ان برای پسوریازیس
- با ترکیب ضد باکتری و ضد قارچ همراه با کورتیکواستروئید، در صورتی که ضایعه پسوریاتیک، به صورت ثانویه عفونت باکتریایی یا قارچی را تجربه کرده باشد، این پماد میتواند هم التهاب را کنترل کند، هم با عفونت مقابله نماید.
- سریعتر ممکن است خارش و قرمزی پوست را کاهش دهد، مخصوصاً در ضایعات کوچک یا نقاطی که زخم یا ترشح دارد.
- دسترسی راحتتر و قیمت قابل قبولتر نسبت به بعضی داروهای تخصصیتر یا بیولوژیک.
معایب و محدودیتهای پماد ان ان برای پسوریازیس
- استفاده طولانی مدت یا روی نواحی گسترده پوست باعث جذب زیاد دارو و عوارض سیستمیک استروئیدها میشود.
- نازک شدن پوست، تغییر رنگ پوست، ضعف در التیام پوست، حساسیت، ممکن است از عوارض جانبی آن باشند.
- خطر تشدید عفونت اگر ضایعه قبلا عفونی باشد یا تماس با میکروبها زیاد باشد به دلیل جزء کورتیکواستروئیدی
- موارد استفاده محدود به دوره کوتاه (کمتر از دو هفته) برای عفونت قارچی التهابی یا مختلط توصیه شده است.

دستور مصرف پماد ان ان در پسوریازیس و نکات مهم
برای استفاده ایمن و موثر از پماد ان ان در پسوریازیس، توصیههای زیر مهماند:
تجویز پزشک
استفاده خودسرانه نامناسب مخصوصا در پوست صورت، چینها یا در کودکان میتواند عوارض زیادی داشته باشد.
مدت استفاده محدود
معمولا توصیه شده استفاده در دوره کوتاه باشد؛ معمولا کمتر از دو هفته برای عفونت قارچی التهابی یا مختلط.
ناحیه محدود
فقط روی ضایعاتی که نیاز دارند استعمال شود و نه کل پوست بدن، مخصوصا اگر ضایعات وسیع باشند یا پوست ضخیم شده یا در مناطقی مانند صورت.
روش استفاده درست از پماد ان ان در پسوریازیس
- قبل از استفاده پوست را تمیز و خشک کنید.
- لایه نازک روی ضایعه بمالید.
- از پانسمان خیلی محکم یا بستن زیاد موضع خودداری کنید مگر پزشک بخواهد، چون پانسمان میتواند جذب دارو را زیاد کند.
- از تماس با چشمها و مخاطها خودداری کنید.
پیگیری و ارزیابی پاسخ
اگر بعد از چند روز یا یک هفته بهبودی دیده نشد یا علائم شدیدتر شد، به پزشک مراجعه کنید.
ترکیب با سایر درمانهای مکمل
مرطوبکنندهها، نرمکنندهها (emollients)، درمانهای فاقد استروئید، محافظ پوست در برابر تحریکها، کاهش استرس و عوامل تغذیهای سالم میتواند نقش مهمی در کنترل بیماری داشته باشد.
تجربه بیماران
مریم، ۳۰ ساله، پسوریازیس پلاک در آرنج و زانو: من ضایعات قرمز و پوسته پوسته با شدت متوسط دارم که گهگاهی عفونت سطحی نیز در آنها دیده میشود (ترشح کم و سوزش). پزشک برایم پماد ان ان تجویز کرد، روزی دو بار به مدت ده روز. روز سوم متوجه شد خارش و قرمزی کاهش یافته است، پوستهها کمی نرمتر شدهاند. حدود روز هفتم، ترشح مختصر قطع شد. اما بعد از دوهفته دور ترک برخی پلاکها دوباره ظاهر شد. مجبور شدم پس از دوره ان ان، از یک استروئید موضعی ضعیفتر و مرطوبکننده استفاده کنم و در زمانهای شعلهور شدن بیماری دوباره از پماد ان ان برای مدت کوتاه کمک بگیرم.
علیرضا، ۴۵ ساله، پسوریازیس پوست سر: ضایعات پوستهای ضخیمی روی پوست سر دارم که باعث خارش و ریزش پوستهها میشود. به مدت یک هفته شبها پماد ان ان را روی پوست سر استفاده کردم اما چون روی پوست سر خیلی ضخیم است و تماس با مو زیاد است، دارو به سختی در پوست نفوذ کرد. به علاوه، احساس سنگینی و چرب بودن داشتم. خارش کمتر شد ولی پلاکها هنوز با ضخامت باقی ماندند. پزشک برایم درمان ترکیبی تجویز کرد: استفاده از شامپو ضد پسوریازیس + کرم پسوس رام + در دورههای شعلهوری بیماری پماد ان ان.
سارا، ۲۵ ساله، پوست حساس و صورت: ضایعات نازک و ملتهب روی گونهها دارم و حساسیت پوستم زیاد است. کمی درباره عوارض استروئیدها نگران بودم. پزشک برایم پماد ان ان برای ناحیه ضایعه صورت به مدت کوتاه تجویز کرد (۵ روز). شبیه استفاده موضعی ملایم، اما هر شب قبل از خواب. بعد دو تا سه شب پوستم کمتر قرمز شد و خارش کم شد. بعد از پایان دوره درمان، پزشک پیشنهاد داد که به جای ادامه مصرف پماد ان ان از کرم پسوس رام که فاقد کورتون است و ترکیب ملایمتری دارد استفاده کنم تا خطر نازک شدن پوست و تغییر رنگ کاهش یابد.
سوالات متداول
آیا پماد ان ان میتواند بیماری پسوریازیس را بهطور کامل درمان کند؟
خیر، هنوز هیچ مدرک علمی قوی وجود ندارد که نشان دهد پماد ان ان میتواند پسوریازیس را برای همیشه از بین ببرد. این دارو ممکن است علائم را شدیدا کاهش دهد، مخصوصا در دورههای شعلهوری بیماری، اما پسوریازیس معمولا مزمن است و ممکن است مجددا عود کند.
مصرف پماد ان ان برای چه مدت ایمن است؟
معمولا استفاده کوتاهمدت توصیه میشود، خصوصا کمتر از دو هفته، به ویژه اگر همراه با عفونت قارچی یا باکتریایی باشد. استفاده طولانیمدت یا روی پوست وسیع میتواند عوارض داشته باشد.
آیا میتوان پماد ان ان را روی صورت یا نواحی حساس استفاده کرد؟
اگر پزشک توصیه کرده و مدت استفاده کوتاه باشد، ممکن است. اما باید بسیار مراقب بود تا دارو به چشم یا مخاط ناحیه دور چشم برخورد نکند، پوست نازک این نواحی به عوارض استروئید حساستر است.
آیا پماد ان ان در مواردی که ضایعه عفونت دارد مؤثرتر است؟
بله، به دلیل وجود نئومایسین (ضد باکتری) و نیستاتین (ضد قارچ) همراه با استروئید، در مواردی که عفونت باکتریایی یا قارچی همراه با پسوریازیس وجود دارد یا مشکوک است، ممکن است بهتر عمل کند.
آیا عوارض جدی در صورت مصرف پماد ان ان وجود دارد؟
عوارضی مانند نازک شدن پوست، تغییر رنگ پوست، افزایش خطر عفونت، حساسیت، سوختگی، سوزش پوست، پوسته ریزی بیشتر ممکن است رخ دهند. اگر علائم بدتر شد یا عوارض غیرمنتظره رخ داد، باید مصرف پماد را متوقف کرده و پزشک را در جریان گذاشت.
جمعبندی
پماد ان ان یک داروی موضعی ترکیبی است: استروئید قوی + آنتیبیوتیک + ضد قارچ. این ترکیب میتواند در مواردی از پسوریازیس موثر باشد، مخصوصا زمانی که ضایعه علاوه بر التهاب و خارش، علائم عفونت یا ترشح داشته باشد.
این پماد اگرچه ممکن است علائم را بهبود دهد و در کاهش قرمزی، خارش و پوسته ریزی کمک کند اما برای طولانی مدت مناسب نیست و عوارض جانبی متعددی دارد.
توصیه میکنم به جای پماد ان ان، از کرم گیاهی پسوس رام برای درمان و بهبود ضایعات پوستی پسوریازیس استفاده کنید، چون علاوه برای تاثیر قابل توجه، فاقد عارضه جانبی خاصی بوده و برای استفاده طولانی مدت در تمام نقاط صورت و بدن مناسب است.
منابع

