انواع روش‌های تشخیص پسوریازیس

پسوریازیس یا بیماری صدف، یک بیماری خودایمنی مزمن پوست است که معمولاً به صورت لکه‌هایی قرمز و فلس‌دار ظاهر می‌شود. برخلاف باور عمومی، تشخیص این بیماری به‌ندرت با آزمایش خون صورت می‌گیرد؛ بلکه معاینه بالینی و گاهی بیوپسی پوست، ابزار اصلی تشخیصی هستند.

با این حال در موارد شدید یا برای بررسی بیماری‌های همراه (مانند آرتریت پسوریاتیک)، پزشک شما ممکن است از آزمایش‌ خون نیز کمک بگیرد. در این مقاله روش‌های تشخیص پسوریازیس را توضیح خواهم داد و نقش آزمایش خون برای تشخیص پسوریازیس را بررسی خواهم کرد. با من همراه باشید.

آزمایش خون برای تشخیص پسوریازیس معمولاً کاربرد مستقیم ندارد، زیرا این بیماری بیشتر با معاینه پوست، ناخن و پوست سر و بررسی علائم و سابقه پزشکی تشخیص داده می‌شود. در مواردی که تشخیص قطعی نباشد، ممکن است بیوپسی پوست انجام شود. آزمایش‌های خون مانند ESR، CRP و RF بیشتر برای بررسی التهاب، افتراق بیماری‌های مفصلی و ارزیابی شرایط بیمار پیش از برخی درمان‌های سیستمیک درخواست می‌شوند.

روش‌های تشخیص پسوریازیس

تشخیص پسوریازیس به‌طور معمول بالینی بوده و به روش‌های زیر انجام می‌گیرد:

• معاینه دقیق پوست، ناخن و پوست سر: پزشک شما ابتدا پوست شما را برای یافتن ضایعات مشخصه‌ پسوریازیس مانند پلاک‌های قرمز، فلس‌دار و با مرز مشخص بررسی می‌کند. نواحی متداول شامل آرنج، زانو، پوست سر، تنه، و پشت دست‌هاست. هر چند در انواعی از پسوریازیس، ضایعات پوستی ممکن است در سایر نقاط بدن نیز رویت شوند. ناخن‌ها نیز ممکن است دچار فرورفتگی‌های نقطه‌ای، ضخیم شدن یا تغییر رنگ شوند که به تشخیص کمک می‌کند.
• تاریخچه بیماری و سابقه خانوادگی: سوال از بیمار درباره سابقه خانوادگی ابتلا به پسوریازیس، فشارها و استرس‌های روانی و جسمی اخیر، ابتلا به بیماری‌های خاص، داروهای مصرفی و مشکلات مفصلی، می‌تواند دید گسترده‌تری در تشخیص ارائه دهد.
• بیوپسی پوست (Skin Biopsy): اگر تشخیص از طریق معاینه بالینی روشن نباشد، پزشک ممکن است بیوپسی انجام دهد. یعنی نمونه کوچکی از پوست برداشته و آن را زیر میکروسکوپ بررسی کند. این روش در موارد پیچیده بیماری به تشخیص قطعی بسیار کمک می‌کند.

بخشی از متن مقاله در این قسمت به شرح زیر است:

 

Your health care provider will ask questions about your health and examine your skin, scalp and nails. Your health care provider then might take a small sample of skin (biopsy) for examination under a microscope. This helps determine the type of psoriasis and rule out other disorders.

پزشک شما سوالاتی در مورد وضعیت سلامتی شما خواهد پرسید و پوست، پوست سر و ناخن‌های شما را معاینه می‌کند. سپس ممکن است نمونه کوچکی از پوست (بیوپسی) را برای بررسی زیر میکروسکوپ بردارد. این کار به تعیین نوع پسوریازیس و رد سایر اختلالات کمک می‌کند.

بهترین درمان برای پسوریازیس

یکی از محصولات پرکاربرد در مدیریت علائم پسوریازیس، کرم گیاهی پسوس رام است که به دلیل اثرگذاری چشمگیر در بهبود ضایعات پوستی، در میان بیماران به لقب «قاتل پسوریازیس» شناخته می‌شود.

این کرم ترکیبی از عصاره‌ها و روغن‌های گیاهی ارزشمند است؛ از جمله عصاره شیرین بیان، موم زنبور عسل، روغن گل سرخ، روغن کرچک، بادام شیرین، کنجد و همچنین ویتامین‌های A و E. این ترکیبات با خاصیت ضدالتهابی، ترمیم‌کننده و مرطوب‌کننده، باعث کاهش خارش، پوسته‌ریزی و قرمزی پوست می‌شوند.

در مطالعات بالینی داخلی نشان داده شده است که مصرف مداوم کرم پسوس‌ رام می‌تواند تا بیش از ۹۰ درصد علائم بیماران پسوریازیس را کاهش دهد. همچنین در کاهش عود بیماری موثر است.

آزمایش خون برای تشخیص پسوریازیس

برخلاف بسیاری از بیماری‌ها، پسوریازیس معمولاً با آزمایش خون تشخیص داده نمی‌شود. هیچ مارکر اختصاصی خونی برای تشخیص این بیماری وجود ندارد.

با این حال، در موارد شدید یا همراه با آرتریت پسوریاتیک، آزمایشات زیر ممکن است درخواست داده شوند:

• اسید اوریک (Uric Acid): ممکن است در موارد خاص افزایش داشته باشد و به تشخیص اولیه نقرس یا آرتریت پسوریاتیک کمک کند.
• ESR و CRP (نشانگرهای التهاب): این نشانگرها نشان‌دهنده التهاب عمومی بدن هستند. در بسیاری از موارد پسوریازیس ESR و CRP طبیعی‌اند، ولی در انواع شدید یا آرتریت پسوریاتیک ممکن است افزایش یابند.
• آنتی‌بادی‌های روماتوئید (RF) و anti-CCP: برای افتراق آرتریت پسوریاتیک از آرتریت روماتوئید انجام می‌شوند، زیرا این آنتی‌بادی‌ها در پسوریازیس مثبت نیستند.
• آزمایش‌های دیگر: مانند شمارش سلول‌های خونی کامل (CBC)، عملکرد کبد و کلیه، تست حاملگی (در صورت نیاز به درمان سیستمیک)، HBV/HCV و تست‌های TB؛ مخصوصاً قبل از شروع داروهای سیستمیک یا بیولوژیک.

مرحله	روش تشخیصی	توضیح مختصر
۱	معاینه بالینی	مشاهده پلاک‌های پوستی قرمز، خارش‌دار، با پوسته‌های نقره‌ای و تغییرات ناخن‌ها
۲	تاریخچه پزشکی	بررسی علائم، سابقه خانوادگی و…
۳	بیوپسی پوست	نمونه برداری از پوست و بررسی میکروسکوپی، زمانی که تشخیص واضح و قطعی نیست
۴	آزمایش خون	اغلب کاربردی ندارد مگر برای بررسی التهاب، افتراق از سایر بیماری‌ها یا بررسی قبل از درمان سیستمیک

سوالات متداول

تجربه‌ بیماران

مرضیه، ۲۹ ساله، تهران: پسوریازیس من را پزشک با معاینه و بررسی ضایعات پوستی تشخیص داد. من حدود ۶ ماه هر شب از کرم پسوس‌ رام استفاده کردم. پلاک‌ها به شدت کاهش پیدا کرده و خارش تقریباً رفع شده. احساس می‌کنم پوستم دوباره جان گرفته.

علی، ۴۵ ساله، اصفهان: آزمایش خون برای من انجام شد. ESR کمی بالا بود و RF منفی. دکتر گفت پسوریازیس همراه با التهاب مفاصل دارم. بیوپسی پوست هم گرفتم. بعد از تشخیص، کرم پسوس رام همراه با مرطوب‌کننده و نور UV استفاده کردم؛ جواب داد و الان خیلی بهتر شدم.

جمع‌بندی

تشخیص پسوریازیس عمدتاً بالینی است و از طریق معاینه پوست و ناخن توسط پزشک و شرح حال کامل بیمار صورت می‌گیرد. آزمایش خون در تشخیص مستقیم نقش ندارد، ولی در موارد شدید، التهاب یا قبل از شروع درمان سیستمیک کاربرد دارد. بیوپسی پوست در موارد غیر قطعی یا پیچیده تشخیصی، مفید است.

منابع

mayoclinic

niams

health