لخته خون در پریودی

بسیاری از خانم‌ها در طول دوره‌ قاعدگی خود برخی اوقات لخته خون در پریودی یا لخته‌های خون کوچک دفع می‌کنند و این موضوع طبیعی است. اما اگر لخته‌ها به طور مرتب بزرگ‌تر از یک سکه باشند می‌تواند نشانه‌ای از یک مشکل زمینه‌ای باشد که نیاز به بررسی پزشکی  بیشتری دارد. در همین زمینه معمولاً این سؤال پیش می‌آید که دیر شدن عادت ماهانه تا چند روز طبیعی است و آیا ارتباطی با دفع لخته‌های خون دارد یا خیر.

تقریباً همه‌ی افرادی که قاعدگی را تجربه می‌کنند در طول پریود خود با لخته‌های خون مواجه می‌شوند. این لخته‌ها توده‌هایی ژله‌ای از خون منعقد شده ،  بافت و ترشحات رحمی هستند که در زمان قاعدگی از بدن خارج می‌شوند و رنگشان می‌تواند از قرمز روشن تا قرمز تیره متغیر باشد.

تفاوت لخته‌ خون طبیعی و غیرطبیعی در پریودی چیست؟

اگر لخته‌ها کوچک باشند (کوچک‌تر از یک سکه) و فقط گاهی دیده شوند معمولاً جای نگرانی وجود ندارد برخلاف لخته‌هایی که در رگ‌ها‌ی بدن تشکیل می‌شوند لخته‌های قاعدگی به خودی خود خطرناک نمی‌باشند.

اما اگر شما به طور منظم لخته‌های بزرگ دفع کنید این موضوع می‌تواند نشان از وجود یک مشکل باشد .

لخته‌های طبیعی معمولاً:

• کوچک‌تر از یک سکه هستند
• بیشتر در روزهای ابتدایی چرخه قاعدگی دفع می‌شوند
• رنگی از قرمز روشن تا قرمز تیره دارند

لخته‌های غیرطبیعی:

• اندازشان بزرگ‌تر از یک سکه‌ است
• به دفعات و به شکل مکرر دیده می‌شوند

اگر خونریزی شما آن‌قدر شدید است که مجبورید هر دو ساعت یا زودتر نوار بهداشتی یا تامپون خود را تعویض کنید  یا  یا اگر لخته‌های بزرگ‌تر از یک سکه دارید لازم است حتماً با پزشک مشورت کنید.

همچنین اگر احتمال بارداری وجود دارد و همراه با خونریزی لخته دفع می‌کنید  باید فوراً به اورژانس مراجعه کنید زیرا می‌تواند نشانه‌ای از سقط جنین باشد

علت ایجاد لخته‌ خون در پریودی چیست؟

در طول هر چرخه قاعدگی دیواره رحم ( آندومتر)  تحت تأثیر هورمون استروژن رشد کرده و ضخیم می‌شود تا در صورت بارداری بتواند از تخمک بارور شده حمایت بکند.  اما اگر  بارداری رخ ندهد تغییرات هورمونی باعث ریزش این دیواره می‌شود. فرایندی که به آن قاعدگی یا پریود می‌گوییم

زمانی که این دیواره ریزش می‌کند با ترکیبی از موارد زیر همراه است:

• خون
• فرآورده‌های خونی
• مخاط
• بافت

این ترکیب از طریق دهانه رحم به واژن می‌ریزد. بافت و خون ابتدا در رحم جمع می‌شوند تا زمانی که انقباضات رحم آن‌ها را خارج کند. برای اینکه عبور این مواد راحت‌تر شود بدن یکسری مواد ضدانعقاد خون آزاد می‌کند تا خون و بافت را رقیق‌تر کرده و خروجشان را آسان‌تر بکند

اما اگر خونریزی خیلی شدید باشد و سرعت خروج خون بیشتر از توانایی بدن برای تولید ضدانعقادها باشد لخته‌های قاعدگی شکل می‌گیرند.

تشکیل لخته معمولاً در روزهایی که خونریزی شدیدتر است بیشتر اتفاق می‌افتد. در یک چرخه طبیعی خونریزی بین ۴ تا ۵ روز طول می‌کشد و حدود دو تا سه قاشق غذاخوری خون از بدن دفع می‌شود.

اما برای بعضی افراد که شدت خونریزی بیشتر است و هم احتمال تشکیل لخته افزایش پیدا می‌کند. بر اساس آمار حدود یک ‌سوم زنان آن‌قدر پریود شدید دارند که مجبورند هر ساعت نوار بهداشتی یا تامپون خود را عوض کنند.

علت‌های زمینه‌ای لخته‌ خون در پریودی چیست؟

عوامل جسمی و هورمونی می‌توانند روی چرخه قاعدگی شما اثر بگذارند و باعث افزایش شدت خونریزیدر پریود شوند. وقتی شذت جریان خون شدیدتر باشد احتمال تشکیل لخته نیز بیشتر خواهد شد.

موانع موجود در رحم که باعث لخته خون در پریودی می‌شوند کدامند؟

برخی بیماری‌ها که موجب بزرگ شدن یا تغییر شکل رحم می‌شوند می‌توانند فشار بیشتری بر دیواره رحم وارد کنند و خونریزی و لخته‌های بیشتری ایجاد بکنند. همچنین این شرایط ممکن است باعث شود رحم به درستی منقبض نشود. در چنین شرایطی خون در حفره رحم جمع شده و لخته تشکیل می‌دهد که بعدا دفع می‌شود

موانع رحمی می‌توانند ناشی از موارد زیر باشند :

• فیبروم‌ها
• اندومتریوز
• آدنومیوز
• تومورهای سرطانی

فیبروم‌ها

فیبروم‌ها تومورهای غیرسرطانی و عضلانی هستند که در دیواره رحم رشد می‌کنند علاوه بر خونریزی شدید قاعدگی می‌توانند علائم دیگری هم ایجاد کنند مانند:

• خونریزی‌های نامنظم
• کمردرد
• درد هنگام رابطه جنسی
• بزرگ شدن شکم
• مشکلات باروری

حدود ۸۰ درصد از خانم‌ها تا سن ۵۰ سالگی دچار فیبروم می‌شوند. علت دقیق این بیماری مشخص نیست اما به نظر می‌رسد عوامل ژنتیکی و هورمون‌های استروژن و پروژسترون نقش مهمی در ایجاد آن دارند.

اندومتریوز

اندومتریوز شرایطی است که در آن سلول‌هایی شبیه بافت داخلی رحم (آندومتر) در خارج از رحم و در دستگاه تناسلی رشد می‌کنند. این وضعیت معمولاً در زمان قاعدگی علائم زیر را ایجاد می‌کند:

• درد و گرفتگی‌های شدید قاعدگی
• حالت تهوع واسهال و ستفراغ در حوالی پریود
• درد هنگام رابطه جنسی
• مشکلات باروری
• درد لگنی
• خونریزی غیرطبیعی (که ممکن است همراه با لخته باشد یا نباشد)

علت دقیق اندومتریوز هم  مشخص نیست،اما عوامل ارثی و  تغییرات هورمونی و سابقه جراحی‌های لگنی می‌توانند نقشی داشته باسند.

آدنومیوز

در این بیماری به دلایل نامشخص بافت داخلی رحم به داخل دیواره رحم نفوذ می‌کند. این اتفاق باعث ضخیم شدن و بزرگ شدن رحم می‌شود.

آدنومیوز می‌تواند  باعث خونریزی‌های طولانی و سنگین شود و  در برخی موارد باعث شود رحم دو تا سه برابر اندازه طبیعی خود بزرگ‌تر بشود

سرطان

هرچند نادر است اما تومورهای سرطانی رحم یا دهانه رحم هم می‌توانند منجر به خونریزی شدید پریودی شوند

عدم تعادل هورمونی

برای اینکه دیواره رحم به شکل طبیعی رشد کرده و ضخیم شود نیاز به تعادل بین هورمون‌های استروژن و پروژسترون می‌باشد.  اگر میزان یکی از این هورمون‌ها بیش از حد یا کمتر از حد طبیعی باشد ممکن استت که خونریزی شدید ایجاد بشود

برخی عوامل ایجادکننده عدم تعادل هورمونی عبارت‌اند از:

• دوران پیش‌یائسگی
• یائسگی
• استرس
• تغییرات قابل‌توجه وزن (کاهش و افزایش شدید ورن)

مهم‌ترین علامت این عدم تعادل قاعدگی‌های نامنظم است.

مثلا ممکن است پریود شما دیرتر شروع شود و یا طولانی‌تر از حالت عادی شود یا حتی به‌طور کامل قطع شود

سقط جنین

بر اساس آمار حدود نیمی از بارداری‌ها به سقط جنین ختم می‌شوند. بسیاری از این موارد حتی پیش از آن‌که فرد متوجه بارداری خود شود اتفاق می‌افتد.

سقط جنین در زمان‌های ابتدایی بارداری می‌تواند منجر به خونریزی شدید و  گرفتگی‌های شکمی و دفع لخته‌های خون شود

بیماری فون ویلبراند (Von Willebrand)۷.

یکی دیگر از دلایل خونریزی شدید در پریود بیماری نادر فون ویلبراند است. تخمین زده می‌شود که بین ۵ تا ۲۴ درصد زنانی که خونریزی‌های شدید و مزمن دارند ممکن است   به این بیماری مبتلا باشند.

اگر شما به طور مداوم خونریزی‌های خیلی شدید دارید و متوجه شده‌اید که پس از یک بریدگی کوچک یا حتی هنگام مسواک زدن به راحتی دچار خونریزی می‌شوید احتمال دارد این بیماری دلیلش باشد. در چنین شرایطی حتما با پزشک مشورت کنید تا بررسی‌های لازم برای تشخیص و درمان را انجام دهد.

روش‌های درمان لخته‌ خون در پریودی

مهم‌ترین راه کنترل لخته‌ در پریودی ، کاهش خونریزی شدید است.

داروهای هورمونی و سایر درمان‌ها

• روش‌های جلوگیری از بارداری هورمونی می‌توانند رشد لایه داخلی رحم را مهار کنند. مثلا IUDهای حاوی پروژستین می‌توانند خونریزی ماهانه را تا ۹۰ درصد کاهش دهند و قرص‌های ضدبارداری تا ۵۰ درصد مؤثر باشند.
• این داروها همچنین می‌توانند جلوی رشد فیبروم‌ها و چسبندگی‌های رحمی را بگیرند.
• اگر تمایلی به مصرف هورمون ندارید دارویی به نام ترانزامیک اسید اسیدمی‌تواند با اثر بر لخته شدن خون خونریزی را کاهش دهد.البته با تجویز پزشک.

جراحی

گاهی اوقات ممکن است نیاز به جراحی باشید مانند:

• کورتاژ : این روش شامل باز کردن دهانه رحم و تراشیدن دیواره داخلی آن است. معمولاً به صورت سرپایی انجام می‌شود و می‌تواند برای چند ماه خونریزی را کاهش دهد اما درمان قطعی نمی‌باشد.
• برداشتن فیبروم‌ها:  اگر فیبروم‌ها به دارو پاسخ ندهند بسته به اندازه و محل آن‌ها ممکن است جراحی نیاز باشد.
• هیسترکتومی: در برخی موارد برداشتن کامل رحم به‌عنوان آخرین گزینه درمانی پیشنهاد می‌شود.

سوالات متداول

تجارب افراد

ساناز ۲۵ ساله: من همیشه فکر می‌کردم لخته در پریود نشان از یک بیماری است. به پزشک مراجعه کردم و متوجه شدم که اگر لخته ها به دفعات زیاد نباشند و همچنین اندازه ان‌ها بزرگ نباشد و خون‌ریزی شدید نباشد مشکلی نیست و طبیعی است.

مریم ۳۲ ساله: من سال‌ها لخته‌های خون در پریودی‌ام را که زیاد و بزرگ بودند را نادیده گرفتم تا اینکه خونریزی‌ام بسیار شدید شد . به پزشک مراجعه کردم و مشخص شد فیبروم رحمی دارم. درمان دارویی به من بسیار کمک کرد و متوجه شدم که وقتی لخته‌ها زیاد و بزرگ باشند و خون‌ریزی شدید باشد این علائم باید جدی گرفته شود و به پزشک مراجعه کنیم.

نتیجه گیری

لخته‌ خون در پریود بخشی طبیعی از زندگی باروری بسیاری از خانم‌ها می‌باشند. اگرچه ممکن است ظاهر لحته‌ها نگران‌کننده به نظر برسد اما لخته‌های کوچک معمولاً طبیعی و شایع‌ هستند.  حتی لخته‌هایی که کمی بزرگ‌تر از یک سکه هستند هم  جای نگرانی ندارند مگر این‌که به طور مرتب و مداوم دیده شوند. اگر لخته ها بزرگ و متعدد بودند و خون‌ریزی شدیدی داشتید حتما به پزشک مراجعه کنید تا بررسی های بیشتر انجام گیرد.

منابع

Adenomyosis. (2017)

Data & statistics on vonWillenbrand disease. (2018).

https://www.acog.org/Patients/FAQs/Heavy-Menstrual-Bleeding

https://www.cdc.gov/ncbddd/blooddisorders/women/menorrhagia.html

https://www.nhs.uk/conditions/heavy-periods/treatment/

https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/menorrhagia/symptoms-causes/syc-20352829