نارسایی کبد چیست و چقدر خطرناک است؟

شاید برای شما هم سوال باشد که نارسایی کبد چیست؟ نارسایی کبد وضعیتی جدی و بالقوه مرگبار است که در آن کبد توان انجام وظایف حیاتی خود را از دست می‌دهد. این بیماری می‌تواند به‌صورت ناگهانی یا تدریجی ایجاد شود و در صورت پیشرفت، کل بدن را تحت تأثیر قرار دهد. نارسایی کبد بسیار خطرناک است، زیرا بدون درمان مناسب می‌تواند به کما، نارسایی چند اندام و مرگ منجر شود و در مراحل پیشرفته، تنها راه نجات بیمار، پیوند کبد خواهد بود.

نارسایی کبد چیست؟

کبد یکی از مهم‌ترین ارگان‌های بدن است که بیش از ۵۰۰ وظیفه‌ی حیاتی بر عهده دارد؛ از سم‌زدایی خون و تنظیم قند و چربی گرفته تا ساخت پروتئین‌های ضروری، ذخیره ویتامین‌ها و کمک به هضم غذا. نارسایی کبد (Liver Failure) حالتی است که در آن کبد دیگر قادر نیست وظایف طبیعی خود را به‌درستی انجام دهد. این وضعیت زمانی رخ می‌دهد که بخش زیادی از سلول‌های کبدی آسیب دیده یا از بین رفته باشند. نارسایی کبد می‌تواند به‌صورت حاد (در مدت کوتاه، حتی چند روز) یا مزمن (در طی ماه‌ها و سال‌ها) ایجاد شود. نکته‌ی مهم این است که بیماری‌های کبدی به‌ویژه نارسایی کبد، دیر علامت نشان می‌دهند و همین موضوع باعث می‌شود که اغلب دیر تشخیص داده شوند.

انواع نارسایی کبد

نارسایی کبد به دو نوع اصلی تقسیم می‌شود:

۱. نارسایی حاد کبد

این نوع به‌طور ناگهانی و در فردی که قبلاً بیماری کبدی نداشته رخ می‌دهد. شایع‌ترین علل آن شامل:

• مصرف بیش‌ازحد استامینوفن
• مسمومیت دارویی
• هپاتیت ویروسی شدید
• مسمومیت با قارچ‌های سمی

نارسایی حاد کبد یک اورژانس پزشکی است و بدون درمان سریع می‌تواند کشنده باشد.

۲. نارسایی مزمن کبد

در این حالت، آسیب کبدی به‌تدریج و طی زمان طولانی رخ می‌دهد و معمولاً نتیجه‌ی بیماری‌هایی مانند:

• سیروز کبدی
• هپاتیت مزمن B یا C
• کبد چرب غیرالکلی پیشرفته
• مصرف طولانی‌مدت الکل

علائم نارسایی کبد

علائم نارسایی کبد بسته به شدت و نوع نارسایی متفاوت‌اند، اما شایع‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:

• زردی پوست و چشم‌ها
• خستگی شدید و بی‌حالی
• تهوع و بی‌اشتهایی
• تورم شکم (آسیت)
• تورم پاها
• خونریزی یا کبودی غیرعادی
• گیجی، خواب‌آلودگی یا تغییر سطح هوشیاری (انسفالوپاتی کبدی)
• در مراحل پیشرفته، بیمار ممکن است دچار کما شود.

چرا نارسایی کبد خطرناک است؟

خطر نارسایی کبد از آن‌جاست که این اندام نقش کلیدی در پاکسازی سموم دارد. وقتی کبد از کار می‌افتد:

• سموم در خون تجمع پیدا می‌کنند
• مغز، کلیه‌ها و قلب آسیب می‌بینند
• خطر عفونت شدید افزایش می‌یابد
• اختلالات انعقادی می‌تواند منجر به خونریزی مرگبار شود

در بسیاری از موارد، تنها درمان قطعی نارسایی پیشرفته کبد، پیوند کبد است.

نارسایی کبد و ارتباط آن با سبک زندگی

سبک زندگی نقش بسیار مهمی در بروز یا پیشگیری از نارسایی کبد دارد. عوامل خطر مهم شامل:

• اضافه وزن و چاقی
• تغذیه پرچرب و پرقند
• مصرف خودسرانه داروها
• الکل
• بی‌تحرکی

کبد چرب غیرالکلی یکی از شایع‌ترین علل نارسایی کبد در جهان امروز است.

تشخیص نارسایی کبد چگونه است؟

تشخیص بر اساس ترکیبی از موارد زیر انجام می‌شود:

• آزمایش‌های خون (ALT، AST، بیلی‌روبین، INR)
• سونوگرافی یا CT اسکن
• MRI
• در برخی موارد نمونه‌برداری از کبد

تشخیص زودهنگام نقش حیاتی در جلوگیری از پیشرفت بیماری دارد.

درمان نارسایی کبد

درمان نارسایی کبد بستگی به علت و شدت بیماری دارد و ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• قطع عامل آسیب‌زا (دارو، الکل)
• درمان هپاتیت ویروسی
• رژیم غذایی مناسب
• دارودرمانی حمایتی
• بستری در ICU
• پیوند کبد در موارد شدید

آیا نارسایی کبد قابل پیشگیری است؟

در بسیاری از موارد، بله. با:

• واکسیناسیون علیه هپاتیت B
• کنترل وزن
• مصرف منطقی داروها
• پرهیز از الکل
• چکاپ‌های منظم

می‌توان تا حد زیادی از نارسایی کبد جلوگیری کرد.

پیوند و بازسازی کبد چگونه است؟

کبد تنها اندامی در بدن انسان است که توانایی بازسازی کامل خود را دارد. در واقع، حتی اگر تا ۹۰٪ از بافت کبد از بین رفته باشد، باز هم این اندام می‌تواند خود را دوباره بازسازی کند. این ویژگی شگفت‌انگیز بدان معناست که می‌توان یک کبد کامل را از بخشی کوچک از کبد شخص دیگر رشد داد. یک فرد اهداکننده زنده می‌تواند قسمتی از کبد خود را به فردی که دچار نارسایی کبدی است اهدا کند.

همانطور که در مقاله گفته شده:

During a liver transplant, a surgeon removes a person’s diseased or failing liver. They replace it with either a whole liver from a deceased donor or a partial liver from a living donor. Both the recipient’s and the living donor’s partial liver will regrow to become full livers.

The livers of donors can regrow within a few weeks to months.

در روند پیوند کبد جراح کبد بیمار را از بدن فرد خارج کرده و آن را با یک کبد کامل از یک اهداکننده فوت‌شده یا بخشی از کبد یک اهداکننده زنده جایگزین می‌کند. در هر دو حالت کبد باقیمانده در بدن اهداکننده و گیرنده به مرور رشد کرده و به اندازه‌ی یک کبد کامل می‌شود.

فرآیند بازسازی کبد در اهداکنندگان معمولاً ظرف چند هفته تا چند ماه انجام می‌شود. اگر پیوند کبد انجام نشود، نارسایی کبدی در اغلب موارد منجر به مرگ می‌شود.

سوالات متداول

تجارب افراد 

سمانه ۲۶ ساله: پدرم به نارسایی کبد مبتلا شده بود و روز‌های سخت و پر‌استرسی را سپری می‌کردیم و پدرم عمل پیوند کبد را انجام داد که موقفیت ‌آمیز بود و الان ۷ سال از پیوند کبدش می‌گذرد و خدا را شاکریم که مشکلی ندارد.

علی ۴۸ ساله: سال‌ها از بیماری کبد چرب غیرالکلی رنج می‌بردم اما آن را جدی نمی‌گرفتم و نمیدانستم اگر کبد از کار بیفته چی میشه. وقتی دچار زردی پوست و ضعف شدید شدم و به پزشک مراجعه کردم پزشکان گفتند که کبد من به مرحله‌ی نارسایی رسیده است. تنها راه نجات، پیوند کبد بود.حدود ۳ سال است که پیوند کبد انجام دادم و از زندگی خود راضی هستم.

بهترین مکمل برای حفظ سلامت کبد

شما می‌توانید از مکمل سلناک پلاس برای بهبود عملکرد کبد خود استفاده کنید. این مکمل توسط شرکت سمانیک تولید شده که که خواص آنتی اکسیدانی و ضد التهابی بسیار قوی دارد .  سلناک پلاس حاوی سه ترکیب سلنیوم، عصاره دانه خارمریم و ان استیل سیستئین است که حفاظت از  کبد شما، سم زدایی از کبد و رفع التهاب در بدن به ویژه در کبد را بر عهده دارد و همچنین در حفظ سلامت پوست و پیشگیری از ایجاد آکنه‌های پوستی و بهبود آن نقش دارد.

جمع‌بندی

نارسایی کبد حالتی است که در آن کبد دیگر قادر به انجام وظایف حیاتی خود مانند سم‌زدایی خون، تولید پروتئین‌های ضروری و تنظیم متابولیسم بدن نیست. این بیماری می‌تواند به‌صورت حاد و ناگهانی یا به‌صورت مزمن و تدریجی ایجاد شود. مصرف بیش‌ازحد برخی داروها، هپاتیت‌های ویروسی، کبد چرب پیشرفته، سیروز و الکل از مهم‌ترین علل نارسایی کبد هستند. علائم آن شامل زردی پوست و چشم‌ها، خستگی شدید، تورم شکم و پاها، خونریزی غیرعادی و در مراحل پیشرفته اختلال هوشیاری است.

نارسایی کبد بیماری‌ بسیار خطرناک و گاه مرگباری محسوب می‌شود، زیرا از کار افتادن کبد باعث تجمع سموم در بدن و آسیب به مغز، کلیه‌ها و سایر اندام‌ها می‌شود. تشخیص زودهنگام و درمان به‌موقع می‌تواند روند بیماری را کنترل کند، اما در موارد پیشرفته اغلب تنها راه درمان، پیوند کبد است. رعایت سبک زندگی سالم، پرهیز از مصرف خودسرانه داروها و انجام چکاپ‌های منظم نقش مهمی در پیشگیری از این بیماری دارند.

منابع:

https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/15572-cirrhosis-of-the-liver

https://www.nhs.uk/conditions/cirrhosis/

https://share.upmc.com/2017/04/can-you-live-without-a-liver/