قوز قرنیه چشم چیست؟
- 6 آذر 1404
- دسته بندی: چشم و بینایی
- بدون دیدگاه
تأیید شده توسط پزشکان متخصص سمانیک
محتوای این مقاله صرفا برای افزایش آگاهی شماست. قبل از هرگونه اقدام، جهت درمان از پزشکان سمانیک مشاوره بگیرید.
قوز قرنیه چشم یا کراتوکونوس یک بیماری پیشرونده چشمی است که طی آن قرنیه بهتدریج نازک میشود و به شکل مخروطی درمیآید. این تغییر شکل باعث تاری دید، آستیگماتیسم نامنظم، حساسیت به نور و دید موجدار میشود. بیماری معمولاً در نوجوانی یا اوایل جوانی شروع میشود و اگر بهموقع تشخیص داده شود، میتوان جلوی پیشرفت آن را گرفت و کیفیت دید را بهبود داد. همچنین آگاهی از موضوعاتی مانند درمان قطعی تنبلی چشم در بزرگسالان میتواند به درک بهتر مشکلات بینایی و اهمیت مراجعه بهموقع به متخصص کمک کند.
منظور از قوز قرنیه چیست؟
قوز قرنیه یا کراتوکونوس (Keratoconus) یکی از شایعترین بیماریهای قرنیه است که بهتدریج باعث نازک شدن، تغییر شکل و برجسته شدن قرنیه میشود.
در حالت طبیعی، قرنیه سطحی صاف و گنبدی شکل دارد که نور را بهطور منظم به شبکیه میرساند؛ اما در قوز قرنیه این سطح صاف به شکل مخروطی درمیآید و همین تغییر باعث ایجاد تاری دید، دوبینی، افزایش حساسیت به نور و مشکلات جدی بینایی میشود.
[smartslider3 slider="5"]این بیماری معمولاً در سنین ۱۵ تا ۳۰ سالگی شروع میشود و بهمرور پیشرفت میکند. اگر زود تشخیص داده شود، امکان کنترل پیشرفت آن و جلوگیری از کاهش شدید بینایی وجود دارد.
قوز قرنیه دقیقاً چه اتفاقی در چشم ایجاد میکند؟
در بیماران مبتلا به قوز قرنیه، رشتههای کلاژن که وظیفه استحکام قرنیه را دارند، بهمرور ضعیف میشوند. این ضعف باعث میشود قرنیه به سمت بیرون برآمده شود و حالت مخروطی پیدا کند. این برآمدگی دو مشکل اصلی ایجاد میکند:
تغییر قدرت انکساری نور
قرنیه نامنظم باعث میشود نور ورودی به چشم بهدرستی روی شبکیه فوکوس نشود، در نتیجه فرد دچار مشکلات زیر میشود:
- تاری دید
- دوبینی
- دید موجدار
- مشکل در دید شب
ایجاد آستیگماتیسم نامنظم
آستیگماتیسم معمولی با عینک اصلاح میشود، اما آستیگماتیسم نامنظم ناشی از قوز قرنیه حتی با عینک هم کاملاً اصلاح نمیشود و نیاز به لنز تخصصی دارد.
علائم قوز قرنیه چیست؟
علائم اولیه بسیار خفیف است و بسیاری از بیماران سالها متوجه بیماری خود نمیشوند. مهمترین نشانهها شامل:
- علائم اولیه
- تاری دید بهصورت ناگهانی یا تدریجی
- نیاز مداوم به تغییر شماره عینک
- حساسیت زیاد به نور (فتوفوبی)
- دیدن هاله و درخشش دور چراغها
- علائم در مراحل متوسط
- دوبینی
- آستیگماتیسم شدید
- دید موجدار
- عدم اصلاح کامل دید با عینک معمولی
- علائم در مراحل پیشرفته
- کاهش شدید بینایی
- نازک شدن واضح قرنیه
- بدشکلی شدید
- احتمال بروز هیدروپس قرنیه (ورم ناگهانی)
اگر بیماری درمان نشود، پیشرفت آن ممکن است به جایی برسد که تنها راه اصلاح، پیوند قرنیه باشد.
علت ایجاد قوز قرنیه چیست؟
پزشکان هنوز علت دقیق این بیماری را نمیدانند، اما عوامل زیر در مطالعات متعدد مطرح شدهاند:
ژنتیک
حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد بیماران مبتلا به قوز قرنیه، سابقه خانوادگی این بیماری را دارند.
مالش شدید و مداوم چشم
شایعترین عامل ایجاد قوز قرنیه و تشدید کننده آن، مالش مداوم و محکم چشمهاست. افراد مبتلا به آلرژی، حساسیت فصلی یا آتوپی بیشتر چشمهای خود را میمالند.
اختلالات بافت همبند
در برخی افراد با بیماریهایی مانند سندرم مارفان یا اهلرز دانلوس احتمال ابتلا به قوز قرنیه بیشتر است.
قرار گرفتن در معرض اشعه UV
اشعه UV بهویژه در افرادی که محافظت چشمی مثل عینک آفتابی ندارند میتواند فرد را مستعد قوز قرنیه کند.
اختلال در آنزیمهای کلاژنساز
اختلال در تولید کلاژن باعث ضعف ساختار قرنیه میشود و احتمال ایجاد قوز قرنیه را افزایش میدهد.
در بخشی از متن مقاله آمده است که :
These factors can increase the risk of developing keratoconus:
- Having a family history of keratoconus.
- Rubbing the eyes vigorously.
- Having certain conditions, such as retinitis pigmentosa, Down syndrome, Ehlers-Danlos syndrome, Marfan syndrome, hay fever and asthma.
این عوامل میتوانند خطر ابتلا به قوز قرنیه را افزایش دهند:
- داشتن سابقه خانوادگی قوز قرنیه
- مالیدن شدید چشمها
- داشتن بیماریهای خاص مانند رتینیت پیگمنتوزا، سندرم داون، سندرم اهلرزدنلوس، سندرم مارفان، تب یونجه و آسم.
درمانهای قوز قرنیه چیست؟
درمان بسته به مرحله و شدت بیماری متفاوت است. مهمترین درمانها عبارتاند از:
عینک و لنزهای تماسی (مراحل خفیف)
در مراحل اولیه عینک معمولی و لنزهای نرم میتوانند کمککننده باشند اما بهتدریج نیاز به لنزهای تخصصی است:
- لنز سخت (RGP) : متداولترین لنز برای مراحل متوسط، سطح صاف لنز سطح ناهموار قرنیه را اصلاح میکند.
- لنز اسکلرال : پیشرفتهترین لنز درمانی، برای مراحل متوسط تا شدید، راحتی بیشتر نسبت به لنز سخت و دید بسیار شفاف
کراسلینکینگ (CXL)
تنها روش ثابت شده برای توقف پیشرفت قوز قرنیه است. در این روش قطره ریبوفلاوین روی قرنیه ریخته میشود، سپس با اشعه UV-A تابیده میشود و رشتههای کلاژن محکمتر میشوند.
کراسلینکینگ پیشرفت بیماری را متوقف میکند اما دید را بهطور مستقیم بهطور کامل اصلاح نمیکند (این کار با لنز یا حلقه انجام میشود).
کراسلینکینگ برای افراد زیر ضروری است:
- زیر ۳۰ سال
- کسانی که طی ۶ تا ۱۲ ماه اخیر پیشرفت داشتهاند
- بیمارانی که قرنیه نازک رو به پیشرفت دارند
حلقههای داخل قرنیه (INTACS / Keraring)
در مراحل متوسط برای منظمتر کردن قرنیه استفاده میشود. مزایای آن شامل موارد زیر است:
- بهبود دید بدون وابستگی کامل به لنز
- مناسب برای کسانی که لنز سخت را تحمل نمیکنند
- معمولاً همراه با کراسلینکینگ انجام میشود.
پیوند قرنیه (در مراحل شدید)
اگر قرنیه بسیار نازک و نامنظم شود یا لنزهای اسکلرال هم دید کافی ایجاد نکنند، پیوند بهترین گزینه است.
دو نوع اصلی پیوند:
- پیوند لایهای (DALK): فقط لایههای آسیبدیده جایگزین میشوند.
- پیوند کامل (PK): کل ضخامت قرنیه تعویض میشود.
آیا قوز قرنیه قابل درمان قطعی است؟
در حال حاضر، هیچ درمانی وجود ندارد که بیماری را ۱۰۰٪ برگرداند، اما با درمانهای جدید:
- میتوان پیشرفت را متوقف کرد
- میتوان دید را تا حد زیادی اصلاح کرد
- در موارد شدید میتوان با پیوند، عملکرد طبیعی بینایی را برگرداند
راهکارهای جلوگیری از پیشرفت قوز قرنیه
با رعایت موارد زیر میتوانید از پیشرفت قوز قرنیه جلوگیری کنید:
- هرگز چشمها را محکم نمالید چون مهمترین عامل تشدید قوز قرنیه است.
- آلرژی چشم را جدی بگیرید، به پزشک مراجعه کنید و درمان ضدآلرژی دریافت کنید.
- معاینات دورهای انجام دهید. برای افراد زیر ۳۰ سال، معاینه هر ۶ تا ۱۲ ماه ضروری است.
- استفاده از عینک آفتابی برای محافظت در برابر UV را جدی بگیرید.
سوالات متداول
آیا قوز قرنیه باعث کوری میشود؟
کوری کامل ایجاد نمیکند، اما اگر درمان نشود میتواند باعث کاهش شدید بینایی شود.
کراسلینکینگ درد دارد؟
معمولاً درد خفیف دارد و طی چند روز از بین میرود
آیا با عینک میتوان قوز قرنیه را درمان کرد؟
خیر. عینک فقط دید را اصلاح میکند و پیشرفت بیماری را متوقف نمیکند.
آیا امکان برگشت قوز قرنیه پس از کراسلینکینگ وجود دارد؟
در اکثر بیماران، پیشرفت بیماری برای سالها متوقف میشود. احتمال بازگشت بسیار کم است.
بهترین سن انجام کراسلینکینگ چیست؟
بین ۱۵ تا ۳۰ سال، قبل از پیشرفت شدید بیماری.
تجربه بیماران
محمد، ۲۴ ساله: همیشه شماره عینکم زیاد عوض میشد. شبها نمیتوانستم چراغهای خیابان را درست ببینم. بعد از توپوگرافی گفتند کراتوکونوس دارم. کراسلینکینگ انجام دادم و الان ۶ ماهه بیماری ثابت مانده. با لنز اسکلرال فوقالعاده بهتر میبینم.
نرگس، ۳۰ ساله: چشمم را خیلی میخاروندم چون آلرژی داشتم. شدت قوز قرنیهام زیاد شد تا جایی که حتی شماره لنز هم درست نمیشد. حلقه و کراسلینکینگ انجام دادم. الان بعد از یک سال دیدم خیلی بهتر شده.
رضا، ۳۵ ساله: قوز قرنیهام آنقدر پیشرفته شده بود که هیچ لنزی کمک نمیکرد. پزشک گفت باید پیوند قرنیه کنم. بعد از پیوند حدود ۸۰ درصد بیناییام برگشت و زندگیام کاملاً تغییر کرد.
جمعبندی
قوز قرنیه یک بیماری چشمی پیشرونده است که در آن تغییر شکل مخروطی قرنیه باعث تاری دید، حساسیت به نور و آستیگماتیسم نامنظم و … میشود.
اگر بهموقع تشخیص داده شود، میتوان جلوی پیشرفت آن را گرفت و بینایی را حفظ کرد. امروزه با درمانهایی مانند کراسلینکینگ، لنزهای اسکلرال، حلقههای داخل قرنیه و پیوند قرنیه میتوان کیفیت زندگی بیماران را بهطور چشمگیری بهبود داد. تشخیص زودهنگام، کلید اصلی پیشگیری از عوارض شدید این بیماری است.
منابع