اوتیسم چیست؟
اختلال طیف اوتیسم یا ASD به مجموعهای از اختلالات رشد عصبی گفته میشود که معمولاً در سالهای ابتدایی زندگی کودک خود را نشان میدهند. عوامل ژنتیکی و محیطی میتوانند در بروز این وضعیت نقش داشته باشند.
در واقع اصطلاح اوتیسم یا اختلال طیف اوتیسم برای توصیف دستهای از شرایط مرتبط با رشد مغزی به کار میرود. ویژگی اصلی این اختلالات ، تفاوت در نحوهی برقراری ارتباط و تعامل اجتماعی فرد است. افراد دارای اوتیسم معمولا علایق یا الگوهای رفتاری تکراری و محدود از خود نشان میدهند.
علائم اوتیسم چیست؟
علائم اوتیسم اغلب بین ۱۲ تا ۲۴ ماهگی ظاهر میشوند اما ممکن است زودتر یا دیرتر هم دیده شوند. برخی از نشانههای اولیه شامل تاخیر در رشد زبان یا مهارتهای اجتماعی میباشد. عموما علائم اوتیسم در دو دسته اصلی تقسیم میشوند:
- مشکلات ارتباطی و اجتماعی
- الگوهای رفتاری یا فعالیتهای محدود و تکرارشونده
برای تشخیص اوتیسم فرد باید در هر دو دسته علائمی را داشته باشد.
مشکلات ارتباطی و اجتماعی در افراد مبتلا به اوتیسم:
افراد مبتلا به اوتیسم ممکن است از همان تولد در برقراری تماس چشمی مشکل داشته باشندو تا ۹ ماه به نام خود پاسخ ندهند و نتوانند احساساتشان را با چهره خود بیان کنند. تا ۲۴ ماه ممکن است بیش از دو کلمه نگویند یا به ناراحتی دیگران توجهی نداشته باشند. تا ۶۰ ماه ممکن است علاقهای به بازیهای تقلیدی یا آواز خواندن و رقصیدن هم نداشته باشند .
برخی کودکان با تاخیر در صحبت کردن یا مشکل در مهارتهای زبانی رشد میکنند و ممکن است روی یک موضوع خاص تمرکز داشته باشند اما دربارهی دیگر موضوعات مشکل داشته باشند. برخی افراد حتی از هایپرلکسیا (توانایی خواندن زودهنگام بدون درک کامل متن) برخوردار هستند.
الگوهای محدود یا تکراری در رفتار افراد اوتیسم چگونه است؟
افراد مبتلا به اوتیسم ممکن است حرکات تکراری انجام بدهند اشیا را مرتب بچینند ، به عادتهای مشخصی پایبند باشند ، یا بر بخش خاص اشیا تمرکز کنند. همچنین ممکن است واکنشهای غیرمعمول به صداها ، بوها و مزهها نشان بدهند وهمچنین بعضی استعدادهای ویژه مانند حافظه استثنایی یا مهارت موسیقی داشته باشند.
ویژگیهای دیگر افراد مبتلا به اوتیسم:
در برخی از افراد اوتیسم مشکلات دیگری مانند تاخیر حرکتی ، تشنج ، مشکلات گوارشی ، اضطراب و یا رفتارهای تکانشی دیده میشود . الگوهای خواب غیرمعمول و رفتارهای خودتحریکی نیز ممکن است وجود داشته باشد
چرا افراد به اوتیسم مبتلا میشوند؟
علت دقیق ابتلای به اوتیسم مشخص نیست اما عوامل خطرساز شامل این موارد میباشند: داشتن فردی نزدیک در خوانواده که مبتلا به اوتیسم است ، جهشهای ژنتیکی ، سن بالای والدین ، وزن پایین هنگام تولد ، اختلالات متابولیکی ، مواجهه جنین با داروهای خاص یا مواد سمی .
تشخیص اوتیسم چگونه است؟
تشخیص اوتیسم شامل غربالگری ، آزمایشهای ژنتیکی و ارزیابیهای تخصصی میباشد. انجمن متخصصان اطفال آمریکا توصیه میکند همه کودکان در ۱۸ و ۲۴ ماهگی غربالگری بشوند اما غربالگری به معنای تشخیص قطعی نیست و ممکن است برخی کودکان اوتیسم تشخیص داده نشوند .
درمان و مدیریت اوتیسم چگونه است؟
برای اوتیسم درمان قطعی وجود ندارد اما روشهای حمایتی میتوانند علائم را کم کند و مهارتهای فرد را بهتر کند. روشهای زیر در درمان و مدیریت اوتیسم موثرمیباشند :
- درمان رفتاری
- بازیدرمانی
- کاردرمانی
- فیزیوتراپی
- گفتاردرمانی
سوالات متداول
آیا اوتیسم درمان قطعی دارد؟
خیر اوتیسم درمان قطعی ندارد اما روشهای حمایتی مانند رفتاردرمانی ، گفتاردرمانی و کاردرمانی میتوانند علائم اوتیسم را کاهش داده و کیفیت زندگی فرد را بهبود بدهد.
چرا تشخیص زودهنگام اوتیسم اهمیت دارد؟
زیرا هرچه مداخله پزشک زودتر شروع شود احتمال پیشرفت در مهارتهای ارتباطی ، اجتماعی و شناختی افراد بیشتر خواهد بود و فرد مبتلا به اوتیسم آسانتر با محیط سازگار میشود.
تجارب افراد
زهرا ۴۰ ساله: وقتی پزشک تشخیص اوتیسم برای پسرم داد حساس سردرگمی میکردم و میترسیدم اما بعد از شروع رفتاردرمانی و گفتاردرمانی تغییرات مثبتی در او دیدیم. حالا میتواند احساساتش را بیان کند و ارتباطش با دیگران خیلی بهتر شده است.
مریم ۴۵ ساله: من سالها با کودکان اوتیستیک کار کردم میدانم مسیر درمان این افراد طولانی است اما به کمک حمایت خانواده ، کاردرمانی، گفتار درمانی تغییرات محسوسی خواهند داشت و کوچک ترین تغییرات مثل گفتن اولین کلمه یا لبخند زدن هنگام تماس چشمی برای خانوادهشان انگیزه بزرگی میباشد.
جمعبندی
اوتیسم یک وضعیت پیچیده است اما خطرناک به معنای مرگبار بودن نیست، بلکه تفاوتی در عملکرد مغز فرد و ارتباطش با محیط میباشد . اگرچه درمان قطعی برای اوتیسم وجود ندارد اما روشهای حمایتی و درمانهای تخصصی میتوانند مهارتهای فرد را بهبود بدهد و کیفیت زندگی او را افزایش بدهد. تشخیص زودهنگام و حمایت خانواده نقش مهمی در پیشرفت و استقلال فرد مبتلا به اوتیسم دارد.
منابع
https://www.cdc.gov/vaccine-safety/about/autism.html
https://www.aap.org/en/patient-care/autism/
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4439475/
https://www.cdc.gov/ncbddd/actearly/autism/curriculum/documents/early-warning-signs-autism_508.pdf
https://doi.org/10.1503/cmaj.109-3179
