ESR در آزمایش خون

آزمایش ESR در آزمایش خون یا سرعت رسوب گلبول‌های قرمز، یکی از تست‌های عمومی و پرکاربرد در پزشکی است که برای بررسی وجود التهاب در بدن انجام می‌شود. در این آزمایش، سرعت ته‌نشین شدن گلبول‌های قرمز خون در لوله مخصوص طی یک ساعت اندازه‌گیری می‌شود. هرچه این سرعت بیشتر باشد، احتمال وجود التهاب یا بیماری‌های التهابی در بدن بالاتر است.

در کنار ESR، آزمایش PCT (پروکلسیتونین) نیز از دیگر تست‌های مهم برای ارزیابی عفونت‌ها و التهاب در بدن محسوب می‌شود. نتایج این دو آزمایش می‌توانند به‌صورت مکمل به پزشک کمک کنند تا شدت التهاب یا وجود عفونت‌های باکتریایی را بهتر تشخیص دهد.

به‌طور کلی، آزمایش ESR به‌تنهایی بیماری مشخصی را نشان نمی‌دهد، اما می‌تواند به پزشک کمک کند تا در کنار سایر آزمایش‌ها مانند PCT و علائم بالینی، بیماری‌هایی مانند آرتریت، عفونت‌ها یا مشکلات خودایمنی را تشخیص داده یا روند بهبودی بیمار را پیگیری کند.

آزمایش ESR چیست؟

آزمایش ESR یا سرعت رسوب گلبول‌های قرمز یکی از تست‌های رایج خون است که میزان التهاب در بدن را نشان می‌دهد. در این آزمایش مشخص می‌شود که گلبول‌های قرمز با چه سرعتی در یک لوله آزمایش ته‌نشین می‌شوند؛ هرچه سرعت بیشتر باشد، احتمال وجود التهاب نیز بالاتر است. این تست به‌طور مستقیم بیماری خاصی را تشخیص نمی‌دهد، اما برای پزشک علامتی است که نشان دهد باید بررسی‌های بیشتری انجام شود. علاوه بر تشخیص اولیه، ESR در پیگیری روند بهبود یا شدت یافتن بیماری‌های التهابی مزمن مانند آرتریت روماتوئید، عفونت‌ها یا حتی برخی بیماری‌های خودایمنی هم کاربرد دارد.

An ESR test measures inflammation levels in the body. Doctors may use it and other tests to diagnose an inflammatory condition or monitor an existing condition, such as arthritis.

آزمایش ESR سطح التهاب را در بدن اندازه‌گیری می‌کند. پزشکان ممکن است از آن و سایر آزمایش‌ها برای تشخیص یک بیماری التهابی یا نظارت بر یک بیماری موجود مانند آرتروز استفاده کنند.

نحوه عمل آزمایش ESR چگونه است؟

آزمایش ESR نشان می‌دهد گلبول‌های قرمز خون با چه سرعتی طی یک ساعت در لوله آزمایش ته‌نشین می‌شوند. هرچه این گلبول‌ها سریع‌تر و بیشتر به سمت پایین حرکت کنند، احتمال وجود التهاب در بدن بالاتر است. التهاب می‌تواند به روش‌های مختلفی بر گلبول‌های قرمز اثر بگذارد؛ مثلاً باعث چسبیدن آن‌ها به یکدیگر شود و همین موضوع سرعت ته‌نشینی را افزایش می‌دهد. همچنین در شرایطی مثل عفونت‌های حاد یا التهاب مزمن، سطح برخی پروتئین‌ها در اطراف گلبول‌های قرمز بالا می‌رود و موجب می‌شود این سلول‌ها سریع‌تر رسوب کنند. در نهایت، عدد ESR براساس همین سرعت ته‌نشینی محاسبه می‌شود و هرچه بالاتر باشد، نشان‌دهنده التهاب بیشتری در بدن است.

آزمایش ESR به چه منظور انجام می‌شود؟

آزمایش ESR به تنهایی نمی‌تواند دلیل اصلی التهاب را مشخص کند، اما پزشکان آن را در کنار آزمایش‌های دیگر برای بررسی و تشخیص بیماری‌های التهابی به کار می‌برند. در صورتی که فرد پیش‌تر به یک بیماری التهابی مبتلا باشد، این آزمایش می‌تواند به‌عنوان بخشی از آزمایش‌های دوره‌ای درخواست شود تا مشخص شود درمان فعلی تا چه اندازه موفق بوده و روند بیماری در چه وضعیتی قرار دارد.

آزمایش ESR به تشخیص کدام بیماری‌ها کمک می‌کند؟

• التهاب شریان تمپورال (Temporal arteritis)
• بیماری‌های خودایمنی
• سرطان
• عفونت‌ها
• آرتریت
• بیماری التهابی روده (IBD)

آزمایش ESR چه انواعی دارد؟

دو روش اصلی برای اندازه‌گیری سرعت رسوب گلبول‌های قرمز (ESR) وجود دارد:

1-روش وسترگرن:

این روش رایج‌ترین نوع آزمایش ESR است. در این روش، خون درون لوله وسترگرن-کاتز تا ارتفاع ۲۰۰ میلی‌متر پر می‌شود. لوله به صورت عمودی در دمای اتاق قرار می‌گیرد و بعد از یک ساعت، فاصله بین سطح خون و رسوب گلبول‌های قرمز اندازه‌گیری می‌شود.

2-روش وینتروب-لندسبرگ:

این روش مشابه روش وسترگرن است، با این تفاوت که لوله استفاده شده کوتاه‌تر (۱۰۰ میلی‌متر) و باریک‌تر است. یکی از معایب این روش، حساسیت کمتر نسبت به روش وسترگرن است.

نتایج طبیعی آزمایش ESR چگونه است؟

نتایج طبیعی تست ESR (سرعت رسوب گلبول‌های قرمز) بر حسب میلی‌متر در ساعت اندازه‌گیری می‌شود و هرچه این عدد بالاتر باشد، احتمال وجود التهاب در بدن بیشتر است. محدوده نتایج طبیعی در افراد مختلف متفاوت است: برای زنان زیر ۵۰ سال بین ۰ تا ۲۰ میلی‌متر در ساعت، برای مردان زیر ۵۰ سال بین ۰ تا ۱۵ میلی‌متر در ساعت، برای زنان بالای ۵۰ سال بین ۰ تا ۳۰ میلی‌متر در ساعت، برای مردان بالای ۵۰ سال بین ۰ تا ۲۰ میلی‌متر در ساعت و برای کودکان بین ۰ تا ۱۰ میلی‌متر در ساعت است. مقادیر بالاتر از این محدوده‌ها به‌عنوان غیرطبیعی در نظر گرفته می‌شوند و می‌توانند نشانه‌ای از التهاب یا بیماری زمینه‌ای باشند.

تجربه بیماران

مرضیه، ۴۵ ساله: بعد از شروع درد مفاصل و تورم، پزشکم آزمایش ESR نوشت. وقتی عددش بالا بود، بررسی‌های تکمیلی انجام شد و مشخص شد به آرتریت روماتوئید مبتلا هستم.

علی، ۵۲ ساله: برای پیگیری روند درمان عفونت، پزشکم آزمایش ESR را همراه با سایر آزمایش‌ها درخواست کرد. خوشبختانه عدد ESR  کاهش یافته بود و نشان می‌داد درمان موثر بوده است.

سارا، ۳۰ ساله: وقتی به دلیل خستگی شدید و بی‌حالی آزمایش دادم، ESR کمی بالا بود. پزشک گفت باید بررسی‌های بیشتری انجام شود تا دلیل التهاب مشخص شود.

حمید، ۶۰ ساله: در سن ۶۰ سالگی دچار سردرد شدید و مشکلات بینایی شدم. پزشکم آزمایش ESR نوشت و عدد بسیار بالایی نشان داد که منجر به تشخیص التهاب شریان تمپورال شد.

زهرا، ۳۵ ساله: برای بررسی التهاب ناشی از بیماری روده، آزمایش ESR انجام دادم. عدد بالا نشان می‌داد التهاب هنوز فعال است و پزشکم داروهایم را تنظیم کرد.

رضا، ۴۰ ساله: بعد از تب و عفونت شدید، آزمایش ESR نشان داد التهاب زیاد است. این کمک کرد پزشکم روند درمان آنتی‌بیوتیکی را بهتر مدیریت کند.

مریم، ۵۵ ساله: در طول درمان سرطان، ESR به عنوان یکی از شاخص‌های پیگیری وضعیت عمومی بدن من بررسی می‌شد. افزایش یا کاهش آن می‌توانست نشان دهد که درمان چقدر موثر بوده است.

کیوان، ۲۸ ساله: چندین سال درد و التهاب مفصل داشتم. آزمایش ESR نشان داد التهاب فعال است و باعث شد پزشک تغییراتی در برنامه درمانم بدهد.

جمع بندی

آزمایش ESR یا سرعت رسوب گلبول‌های قرمز، یک تست خون ساده و پرکاربرد برای شناسایی وجود التهاب در بدن است. این آزمایش نشان می‌دهد که گلبول‌های قرمز در یک ساعت چه سرعتی ته‌نشین می‌شوند؛ هرچه سرعت بیشتر باشد، احتمال وجود التهاب بالاتر است. با این حال، ESR به‌تنهایی نمی‌تواند بیماری خاصی را تشخیص دهد و همیشه باید در کنار سایر آزمایش‌ها و علائم بالینی مورد ارزیابی قرار گیرد.

این تست به ویژه در تشخیص و پیگیری بیماری‌های التهابی مزمن مانند آرتریت روماتوئید، بیماری‌های خودایمنی، عفونت‌ها و برخی سرطان‌ها مفید است. روش‌های رایج اندازه‌گیری ESR شامل روش وسترگرن و روش وینتروب-لندسبرگ هستند. محدوده طبیعی ESR با سن و جنسیت فرد متفاوت است و مقادیر بالاتر می‌توانند نشانه التهاب یا بیماری زمینه‌ای باشند.

سوالات متداول

منابع

https://journals.lww.com/md-journal/fulltext/2019/08230/factors_influencing_erythrocyte_sedimentation_rate.19.asp