مگنت تراپی چیست؟ کاربرد 3 نوع مگنت تراپی، فواید و عوارض
- 19 شهریور 1405
- دسته بندی: آرتروز
- بدون دیدگاه
تأیید شده توسط پزشکان متخصص سمانیک
محتوای این مقاله صرفا برای افزایش آگاهی شماست. قبل از هرگونه اقدام، جهت درمان از پزشکان سمانیک مشاوره بگیرید.
مگنت تراپی چیست؟
مگنت تراپی چیست؟ مگنتتراپی یا مغناطیسدرمانی روشی غیرتهاجمی است که در آن از میدانهای مغناطیسی برای اهداف درمانی استفاده میشود. این روش انواع مختلفی دارد؛ از آهنرباهای ثابت تا دستگاههای میدان الکترومغناطیسی پالسی (PEMF)که روی بدن قرار میگیرند شواهد علمی درباره این روشها متفاوت است و فعلاً نمیتوان مگنتتراپی را درمان قطعی درد یا بیماریهای مختلف دانست.
مگنتتراپی یا مغناطیسدرمانی یکی از روشهایی است که در سالهای اخیر در حوزه درمانهای مکمل و توانبخشی مورد توجه قرار گرفته است. طرفداران این روش معتقدند میدانهای مغناطیسی میتوانند روی درد، التهاب، عملکرد عضلات یا روند ترمیم برخی بافتها تأثیر بگذارند.
اما مگنتتراپی یک روش واحد نیست. محصولاتی که با نام مگنتتراپی عرضه میشوند میتوانند از آهنرباهای ثابت مانند دستبند و پد مغناطیسی، تا دستگاههای پیشرفتهتر PEMF یا میدان الکترومغناطیسی پالسی را شامل شوند.
همین تفاوت اهمیت زیادی دارد؛ زیرا نتیجه یک مطالعه درباره PEMF را نمیتوان مستقیماً به یک دستبند آهنربایی ساده تعمیم داد.
از طرف دیگر، مطالعات علمی نتایج یکسانی نداشتهاند. برخی پژوهشها برای بعضی انواع میدان مغناطیسی کاهش درد یا بهبود عملکرد را گزارش کردهاند، درحالیکه مطالعات دیگر، بهخصوص درباره آهنرباهای ثابت، اثر مشخصی بیشتر از دارونما پیدا نکردهاند.
در ادامه با من همراه باشید تا ببینیم مگنتتراپی دقیقاً چیست، چه کاربردهایی دارد، آیا واقعاً درد را کاهش میدهد، چه کسانی نباید از آن استفاده کنند و مطالعات جدید درباره اثربخشی آن چه میگویند.
مگنت تراپی چیست؟
مگنتتراپی یا Magnetic Field Therapy به استفاده درمانی از میدانهای مغناطیسی گفته میشود.
این روش میتواند با استفاده از انواع مختلف تجهیزات انجام شود.
آهنرباهای ثابت
در این روش از آهنرباهایی استفاده میشود که میدان مغناطیسی آنها ثابت است و معمولاً به شکل دستبند، کمربند، پد، تشک، کفی کفش، نوار یا وسیله مخصوص بدن عرضه میشوند.
در این روش، میدان مغناطیسی بدون تغییر قابلتوجه در طول زمان ایجاد میشود.
میدان الکترومغناطیسی پالسی یا PEMF
در PEMF میدان مغناطیسی به شکل پالسی ایجاد میشود و ویژگیهایی مانند شدت و فرکانس میدان قابل تنظیم هستند.
PEMF با آهنربای ثابت یکسان نیست و نباید نتایج مطالعات این دو روش را به جای یکدیگر استفاده کرد.
تحریک مغناطیسی محیطی
روشهای دیگری مانند rPMS یا تحریک مغناطیسی تکراری عصبهای محیطی نیز وجود دارند که از میدانهای مغناطیسی با شدت بالاتر برای تحریک بافتهای عصبی و عضلانی استفاده میکنند. این روشها نیز با دستبند یا پد مغناطیسی ساده تفاوت دارند.
مگنت تراپی چگونه عمل میکند؟
مکانیسم دقیق اثر مگنتتراپی به نوع دستگاه و شدت میدان مغناطیسی بستگی دارد.
برای بعضی از روشهای میدان مغناطیسی، فرضیههایی درباره تأثیر بر فعالیت سلولی، تحریک عصبی، جریانهای الکتریکی القایی و مسیرهای مربوط به درد مطرح شده است. اما این نکته بسیار مهم است که وجود یک مکانیسم احتمالی به معنی اثبات اثربخشی درمانی نیست.
برای اینکه بتوانیم یک روش درمانی را مؤثر بدانیم، باید مطالعات بالینی با کیفیت بالا نشان دهند که نتیجه آن بهتر از دارونما یا درمان استاندارد است.
مگنت تراپی برای چه بیماریهایی استفاده میشود؟
مگنتتراپی یا انواع میدان مغناطیسی در مطالعات مختلف برای شرایطی مانند موارد زیر بررسی شده است:
- کمردرد
- برخی دردهای مزمن
- دردهای عضلانی و اسکلتی
- آرتروز زانو
- نوروپاتی دیابتی
- برخی مشکلات عصبی
- توانبخشی پس از آسیبهای اسکلتی
- بعضی شرایط مرتبط با ترمیم بافت
آیا مگنت تراپی برای کاهش درد مؤثر است؟
پاسخ به این سؤال به نوع مگنتتراپی بستگی دارد.
اگر منظور از مگنتتراپی، آهنربای ثابت باشد، شواهد قوی برای اثر ضد درد آن وجود ندارد. اما برخی انواع میدان الکترومغناطیسی پالسی در مطالعات مربوط به دردهای عضلانی و اسکلتی نتایج امیدوارکنندهتری داشتهاند.
نتایج مطالعات علمی در مورد اثرات مگنت تراپی
یکی از مطالعات مهم در زمینه آهنرباهای ثابت، یک مرور سیستماتیک و متاآنالیز بود که در سال ۲۰۰۷ منتشر شد.
پژوهشگران ابتدا ۲۹ مطالعه مرتبط را شناسایی کردند و در متاآنالیز اصلی، ۹ کارآزمایی تصادفیشده و کنترلشده با دارونما را وارد کردند.
نتیجه نشان داد تفاوت معناداری بین آهنربای ثابت و دارونما در کاهش درد وجود ندارد.
تفاوت میان دو گروه در مقیاس درد ۱۰۰ میلیمتری، حدود ۲٫۱ میلیمتر بود و از نظر آماری معنادار نبود.
نویسندگان نتیجه گرفتند که شواهد موجود از استفاده از آهنرباهای ثابت برای تسکین درد حمایت نمیکند.
مطالعه آرتروز زانو؛ آهنربای ثابت
در یک کارآزمایی دوسوکور و کنترلشده با دارونما، اثر آهنرباهای ثابت بر آرتروز زانو بررسی شد.
نتایج اولیه بعد از چند ساعت، کاهش درد بیشتری را در گروه آهنربا نشان داد، اما در ۶ هفته تفاوت معناداری بین گروه آهنربای واقعی و دارونما در پیامدهای اصلی مشاهده نشد.
این موضوع اهمیت زیادی دارد؛ زیرا یک اثر کوتاهمدت و اولیه لزوماً به معنی اثربخشی پایدار درمان نیست.
مگنت تراپی و آرتروز زانو؛ مطالعات PEMF
در مورد میدان الکترومغناطیسی پالسی (PEMF)، نتایج کمی متفاوت است.
در یک متاآنالیز سال ۲۰۱۹، پژوهشگران ۸ کارآزمایی تصادفیشده شامل ۴۲۱ بیمار مبتلا به آرتروز زانو را بررسی کردند.
نتایج نشان داد PEMF میتواند در برخی شاخصهای عملکرد فیزیکی بهبود ایجاد کند.
در سال ۲۰۲۰ نیز یک مرور سیستماتیک و متاآنالیز، ۱۶ مطالعه را بررسی کرد و اطلاعات ۱۵ مطالعه در متاآنالیز قرار گرفت.
این پژوهش نشان داد PEMF در مقایسه با دارونما میتواند اثر مفیدی بر: درد، خشکی مفصل و عملکرد فیزیکی در افراد مبتلا به آرتروز داشته باشد.
در این مطالعه اندازه اثر استانداردشده برای درد ۱٫۰۶، برای خشکی ۰٫۳۷ و برای عملکرد ۰٫۴۶ گزارش شد. با این حال، پژوهشگران همچنان بر تفاوت میان پروتکلهای PEMF و نیاز به بررسی بیشتر تأکید کردند.
در یک متاآنالیز دیگر که در سال ۲۰۲۱ منتشر شد، ۱۳ مطالعه و ۹۱۴ بیمار مبتلا به آرتروز زانو بررسی شدند. نتایج کلی کاهش درد را پس از درمان با میدانهای الکترومغناطیسی نشان داد.
این مطالعه نشان داد که PEMF ممکن است در کاهش درد آرتروز زانو نقش داشته باشد، اما اثر آن به نوع پروتکل و شرایط مطالعه وابسته است.
جدیدترین شواهد علمی ۲۰۲۶ درباره مگنتتراپی
در سال ۲۰۲۶ یک مرور سیستماتیک جدید، مطالعات مربوط به میدانهای مغناطیسی کمشدت و پُرشدت را در دردهای ارتوپدی و عضلانیاسکلتی بررسی کرد.
در این مرور، ۸ کارآزمایی تصادفیشده که بین سالهای ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ منتشر شده بودند، وارد شدند. بیشتر مطالعات کاهش درد و بهبود برخی شاخصهای عملکردی را گزارش کردند و هیچ عارضه شدید مرتبط با درمان در مطالعات واردشده گزارش نشد.
با این حال، نویسندگان تأکید کردند که پروتکلهای درمانی بسیار متفاوت بودهاند و برای تعیین اثر واقعی و بهترین روش استفاده از میدانهای مغناطیسی، مطالعات بزرگتر و استانداردتری لازم است.
مگنت تراپی و نوروپاتی دیابتی
یکی دیگر از زمینههایی که مگنتتراپی در آن بررسی شده، نوروپاتی محیطی دیابتی است.
در یک مطالعه دوسوکور و تصادفیشده که در سال ۲۰۲۳ منتشر شد، ۶۴ بیمار مبتلا به نوروپاتی دیابتی وارد مطالعه شدند.
گروه مداخله به مدت ۱۲ هفته از دستبندهای مغناطیسی با شدت ۱۵۵ میلیتسلا استفاده کرد و گروه کنترل از دستبند مشابه بدون میدان مغناطیسی استفاده کردند.
پس از ۱۲ هفته، گروه دریافتکننده میدان مغناطیسی کاهش معناداری در نمره علائم نوروپاتی، ناتوانی نوروپاتیک، درد و برخی شاخصهای کیفیت زندگی نشان داد.
آیا مگنت تراپی برای همه دردها مفید است؟
خیر. این یکی از مهمترین نکات درباره مگنتتراپی است. شواهد درباره انواع مختلف این روش متفاوت است:
آهنرباهای ثابت: شواهد قوی برای کاهش درد بیشتر از دارونما وجود ندارد.
PEMF: در برخی مطالعات بهبود درد، خشکی یا عملکرد مشاهده شده، اما نتایج همه مطالعات یکسان نیستند.
تحریک مغناطیسی محیطی: یک روش متفاوت و تخصصیتر است که برای برخی مشکلات درد و عصبی در حال بررسی است.
بنابراین نمیتوان ادعا کرد که قرار دادن یک آهنربا روی بدن، هر نوع درد یا بیماری را درمان میکند.
آیا مگنت تراپی التهاب را کاهش میدهد؟
برای برخی انواع میدان مغناطیسی، اثرات ضدالتهابی بهعنوان یک مکانیسم احتمالی مطرح شده است. برخی مطالعات حیوانی و آزمایشگاهی نیز تغییراتی در مسیرهای سلولی مرتبط با التهاب گزارش کردهاند.
اما برای اینکه بتوان گفت مگنتتراپی در انسان بهطور قطعی التهاب یک بیماری خاص را کاهش میدهد، به شواهد بالینی قوی نیاز است.
آیا مگنت تراپی باعث جوش خوردن استخوان میشود؟
این موضوع با بحث کاهش درد متفاوت است.
برخی دستگاههای میدان الکترومغناطیسی برای کاربردهای پزشکی مشخص در حوزه استخوان و ترمیم استخوان بررسی و استفاده شدهاند؛ اما این موضوع را نباید با دستبندها، تشکها یا آهنرباهای تجاری یکسان دانست.
نوع میدان، شدت، فرکانس، محل استفاده و دستگاه مورد استفاده اهمیت زیادی دارد.
اگر هدف درمان جوشخوردن استخوان یا شکستگی است، استفاده از یک محصول مغناطیسی تجاری نباید جایگزین ارزیابی و درمان ارتوپدی شود.
آیا مگنت تراپی عوارض دارد؟
در بسیاری از مطالعات، روشهای میدان مغناطیسی عوارض شدید و قابلتوجهی ایجاد نکردهاند. اما بیخطر بودن نسبی یک روش به معنی مناسب بودن آن برای همه افراد نیست. همچنین بعضی تجهیزات ممکن است برای افراد دارای وسایل پزشکی کاشتنی مناسب نباشند.
چه کسانی نباید بدون مشورت پزشک از مگنت تراپی استفاده کنند؟
افرادی که دارای وسایل پزشکی کاشتنی حساس میدان مغناطیسی از جمله: برخی انواع ضربانساز قلب، برخی دفیبریلاتورهای کاشتنی و بعضی تجهیزات پزشکی الکترونیکی کاشتنی هستند، باید قبل از استفاده از تجهیزات مغناطیسی با پزشک خود مشورت کنند.
همچنین اگر باردار هستید، بیماری زمینهای مهم دارید یا قصد دارید مگنتتراپی را به جای درمان اصلی بیماری استفاده کنید، بهتر است ابتدا با پزشک مشورت کنید.
آیا مگنت تراپی با MRI تداخل دارد؟
بله، این موضوع بسیار مهم است. MRI از میدان مغناطیسی بسیار قوی استفاده میکند و برخی اجسام یا وسایل فلزی و پزشکی میتوانند برای بیمار خطر ایجاد کنند یا روی تصویر اثر بگذارند.
بنابراین اگر بیمار از هر نوع وسیله مغناطیسی، ایمپلنت یا تجهیزات کاشتنی استفاده میکند، باید پیش از MRI حتماً به مرکز تصویربرداری اطلاع دهد. هیچ وسیله مغناطیسی یا آهنربایی نباید بدون بررسی سازگاری آن وارد محیط MRI شود.
آیا مگنت تراپی جایگزین دارو و فیزیوتراپی است؟
خیر.
اگر شما آرتروز، نوروپاتی، کمردرد، آسیب مفصل یا بیماری دیگری دارید، نباید فقط به دلیل تبلیغات مگنتتراپی، درمان اصلی خود را قطع کنید.
در صورت استفاده از مگنتتراپی، بهتر است آن را در شرایط مناسب بهعنوان درمان مکمل در نظر بگیرید، نه جایگزین درمانی که اثربخشی آن قبلاً ثابت شده است.
تجربه بیماران از مگنت تراپی
گلی، ۵۶ ساله
مدتی بود بهدلیل آرتروز زانو درد داشتم. یک دوره از مگنتتراپی استفاده کردم و احساس کردم درد زانویم کمی کمتر شده است. البته نمیتوانم بگویم فقط به خاطر مگنت بود، چون همزمان تمرینهای فیزیوتراپی و کنترل وزن را هم دنبال میکردم. برای من مگنتتراپی بیشتر نقش یک روش کمکی داشت.
محمدرضا، ۶۲ ساله
اوایل تصور میکردم هر نوع مگنتی میتواند درد را درمان کند. بعداً فهمیدم دستگاههای مختلفی وجود دارند و آهنربای ثابت با PEMF یکی نیست. بعد از صحبت با فیزیوتراپیست، تصمیم گرفتم اگر قرار است از این روش استفاده کنم، در کنار درمان اصلی باشد و نه به جای آن.
سارا، ۴۸ ساله
برای درد عضلانی از یک روش مغناطیسی استفاده کردم. در چند جلسه اول احساس آرامش بیشتری داشتم، ولی نمیتوانم بگویم درد کاملاً از بین رفت. انتظار معجزه نداشته باشید و در صورت تجویز پزشک، تمرینهای فیزیوتراپی را هم ادامه بدهید.
سؤالات متداول
1.مگنت تراپی چیست؟
مگنتتراپی یا مغناطیسدرمانی روشی است که در آن از میدانهای مغناطیسی برای اهداف درمانی یا توانبخشی استفاده میشود. این روش انواع مختلفی مانند آهنربای ثابت، PEMF و تحریک مغناطیسی محیطی دارد.
2.آیا مگنت تراپی درد را درمان میکند؟
بستگی به نوع روش دارد. شواهد درباره آهنرباهای ثابت، اثر قابلتوجهی را نشان نمیدهد؛ اما برخی مطالعات PEMF کاهش درد را در بعضی بیماریهای عضلانیاسکلتی گزارش کردهاند.
3.آیا مگنت تراپی برای آرتروز زانو مفید است؟
درباره PEMF کاهش درد یا بهبود عملکرد را گزارش کردهاند، اما نتایج یکسان نیستند و اثر درمان به نوع دستگاه و پروتکل استفاده بستگی دارد. بنابراین نمیتوان آن را درمان قطعی آرتروز دانست.
4.آیا مگنت تراپی عوارض دارد؟
بسیاری از مطالعات عارضه شدید قابلتوجهی گزارش نکردهاند، اما بعضی تجهیزات مغناطیسی ممکن است برای افراد دارای وسایل پزشکی کاشتنی مناسب نباشند. قبل از استفاده، بهخصوص در صورت داشتن ایمپلنت یا دستگاه الکترونیکی کاشتنی، باید با پزشک مشورت شود.
جمعبندی
مگنتتراپی یا مغناطیسدرمانی یک اصطلاح کلی برای روشهایی است که از میدان مغناطیسی با هدف درمانی استفاده میکنند. این روشها شامل آهنرباهای ثابت، میدان الکترومغناطیسی پالسی (PEMF) و تحریک مغناطیسی محیطی هستند و نباید نتایج آنها را یکسان در نظر گرفت.
شواهد درباره آهنرباهای ثابت برای کاهش درد چندان قانعکننده نیست، اما درباره PEMF برخی مطالعات و متاآنالیزها کاهش درد، خشکی یا بهبود عملکرد را در بعضی بیماریهای عضلانیاسکلتی گزارش کردهاند. در عین حال، مطالعات جدید نشان میدهند که تفاوت در شدت، فرکانس و پروتکل درمان باعث شده هنوز درباره میزان دقیق اثرگذاری آن اتفاقنظر وجود نداشته باشد.
بنابراین مگنتتراپی را بهتر است یک روش مکمل و نه درمان جایگزین در نظر گرفت و برای استفاده از آن، بهخصوص در افراد دارای وسایل پزشکی کاشتنی، نظر پزشک را در اولویت قرار داد.
منابع علمی مقاله
Static magnets for reducing pain: systematic review and meta-analysis of randomized trials – PubMed
Magnet Therapy Produces Pain Relief in Knee Osteoarthritis | AFP