سرطان دهان چیست؟

سرطان دهان(Oral Cancer)که به آن سرطان حفره دهان(Oral Cavity Cancer) نیز می‌گویند، به رشد غیرطبیعی و کنترل‌نشده سلول‌ها در بخش‌های مختلف دهان از جمله لب، لثه، زبان، گونه‌ها، سقف و کف دهان اطلاق می‌شود. این بیماری عمدتاً از سلول‌های سنگفرشی پوشاننده سطح دهان منشاء می‌گیرد و جزو دسته سرطان‌های سر و گردن محسوب می‌شود. در این مقاله به مراحل مختلف، نشانه‌ها، علل و همچنین راه‌های پیشگیری از سرطان دهان پرداخته‌ایم. خواندن این مطلب جهت آگاهی بیشتر و پیشگیری از این بیماری به شما  پیشنهاد می‌شود.

سرطان دهان چیست؟

سرطان دهان رشد سلول‌هایی است که در دهان شروع می‌شود. سرطان دهان می‌تواند در هر یک از قسمت‌هایی که دهان را می‌سازند رخ دهد. سرطان دهان می‌تواند در موارد زیر اتفاق بیفتد:

• لب‌ها
• لثه‌ها
• زبان
• پوشش داخلی گونه‌ها
• سقف دهان
• کف دهان

سرطانی که در دهان اتفاق می‌افتد گاهی اوقات سرطان دهان یا سرطان حفره دهان نامیده می‌شود. سرطان دهان یکی از چندین سرطانی است که به عنوان انواع سرطان سر و گردن در نظر گرفته می‌شوند. سرطان دهان و سایر سرطان‌های سر و گردن اغلب درمان‌های مشابهی دارند.

علائم سرطان دهان

علائم و نشانه‌های سرطان دهان ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• یک زخم روی لب یا در دهان که بهبود نمی‌یابد
• یک لکه سفید یا مایل به قرمز در داخل دهان
• لق شدن دندان‌ها
• یک رشد یا توده در داخل دهان
• درد دهان
• درد گوش
• مشکل یا درد در بلع

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

اگر هر گونه علائمی دارید که شما را نگران می‌کند، با یک پزشک، دندانپزشک یا سایر متخصصان مراقبت‌های بهداشتی وقت ملاقات بگذارید.

علل سرطان دهان

همیشه مشخص نیست چه چیزی باعث سرطان دهان می‌شود. این سرطان به عنوان یک رشد سلولی در دهان شروع می‌شود. اغلب در سلول‌هایی به نام سلول‌های سنگفرشی شروع می‌شود، سلول‌های مسطح و نازکی هستند که لب‌ها و داخل دهان را می‌پوشانند. بیشتر سرطان‌های دهان، کارسینوم‌های سلول سنگفرشی هستند.

سرطان دهان زمانی اتفاق می‌افتد که سلول‌های روی لب‌ها یا در دهان تغییراتی در DNA خود ایجاد کنند. DNA یک سلول حاوی دستورالعمل‌هایی است که به سلول می‌گوید چه کاری انجام دهد. در سلول‌های سالم، DNA به سلول‌ها می‌گوید که با سرعت مشخصی رشد و تکثیر شوند. DNAهمچنین به سلول‌ها می‌گوید که در زمان معینی از بین بروند.

در سلول‌های سرطانی، تغییرات DNA دستورالعمل‌های متفاوتی می‌دهند. تغییرات به سلول‌های سرطانی می‌گویند که به سرعت رشد و تکثیر شوند. سلول‌های سرطانی می‌توانند زمانی که سلول‌های سالم می‌میرند، به زندگی ادامه دهند. این امر باعث ایجاد سلول‌های بیش از حد می‌شود.

سلول‌های سرطانی ممکن است توده‌ای به نام تومور تشکیل دهند. تومور می‌تواند رشد کند و به بافت سالم بدن حمله کرده و آن را از بین ببرد. با گذشت زمان، سلول‌های سرطانی می‌توانند جدا شده و به سایر قسمت‌های بدن گسترش یابند. وقتی سرطان گسترش می‌یابد، به آن سرطان متاستاتیک می‌گویند.

عوامل افزایش خطر سرطان دهان

عواملی که می‌توانند خطر سرطان دهان را افزایش دهند عبارتند از:

• استفاده از تنباکو: همه اشکال تنباکو خطر سرطان دهان را افزایش می‌دهند. این موارد شامل سیگار، سیگار برگ، پیپ، تنباکوی جویدنی و انفیه می‌شود.
• نوشیدن الکل: نوشیدن مکرر و زیاد الکل خطر سرطان دهان را افزایش می‌دهد. استفاده همزمان از الکل و تنباکو خطر را حتی بیشتر می‌کند.
• قرارگیری بیش از حد در معرض آفتاب برای لب‌ها: نور فرابنفش خورشید و لامپ‌های برنزه کردن خطر سرطان لب را افزایش می‌دهد.
• قرارگیری در معرض ویروس پاپیلومای انسانی: ویروس پاپیلومای انسانی که به آن HPV نیز می‌گویند، یک ویروس شایع است که از طریق تماس جنسی منتقل می‌شود. برای بیشتر افراد، مشکلی ایجاد نمی‌کند و خود به خود از بین می‌رود. برای برخی دیگر، باعث ایجاد تغییراتی در سلول‌ها می‌شود که می‌تواند منجر به بسیاری از انواع سرطان، از جمله سرطان دهان شود.
• سیستم ایمنی ضعیف شده: اگر سیستم ایمنی بدن که با میکروب‌ها مبارزه می‌کند توسط داروها یا بیماری تضعیف شود، ممکن است خطر بیشتری برای سرطان دهان وجود داشته باشد. افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند شامل کسانی می‌شوند که داروهای کنترل کننده سیستم ایمنی مصرف می‌کنند، مانند پس از پیوند عضو. برخی شرایط پزشکی، مانند عفونت با HIV نیز می‌توانند سیستم ایمنی را تضعیف کنند.

پیشگیری از سرطان دهان

در بخشی از متن مقاله  درخصوص پیشگیری از سرطان دهان آمده است؟

: There’s no proven way to prevent mouth cancer.However, you may reduce your risk of mouth cancer if you

Don’t use tobacco

If you don’t use tobacco,don’t start. If you currently use tobacco of any kind, talk with your healthcare team about strategies to help you quit.

Limit alcohol intake

If you choose to drink alcohol,do so in moderation. For healthy adults, that means up to one drink a day for women and up to two drinks a day for men.

Avoid excessive sun exposure to your lips

Protect the skin on your lips from the sun by staying in the shade when possible.Wear a broad-brimmed hat that shades your entire face, including your mouth. Apply a sunscreen lip product for sun protection.

Consider the HPV vaccine

Receiving a vaccination to prevent HPV infection may reduce your risk of HPV-related cancers,such as mouth cancer. Ask your healthcare team whether the HPV vaccine is appropriate for you.

Have regular health and dental exams

During your appointments,your dentist, doctor or other member of your healthcare team can check your mouth for signs of cancer.

هیچ راه اثبات شده‌ای برای پیشگیری از سرطان دهان وجود ندارد. با این حال، اگر موارد زیر را رعایت کنید ممکن است خطر سرطان دهان را کاهش دهید:

از تنباکو استفاده نکنید

اگر از تنباکو استفاده نمی‌کنید، شروع نکنید. اگر در حال حاضر از هر نوع تنباکویی استفاده می‌کنید، با متخصص در مورد راهبردهایی برای کمک به ترک آن صحبت کنید.

مصرف الکل را محدود کنید

اگر می‌خواهید الکل بنوشید، این کار را در حد متعادل انجام دهید. برای بزرگسالان سالم، این به معنای حداکثر یک نوشیدنی در روز برای زنان و حداکثر دو نوشیدنی در روز برای مردان است.

از قرارگیری بیش از حد در معرض آفتاب برای لب‌های خودداری کنید.

با ماندن در سایه در صورت امکان، پوست روی لب‌های خود را از آفتاب محافظت کنید. یک کلاه لبه پهن بپوشید که تمام صورت از جمله دهان شما را سایه بندازد. یک محصول محافظ آفتاب مخصوص لب برای محافظت در برابر آفتاب استفاده کنید.

واکسن HPV را در نظر بگیرید

دریافت واکسن برای پیشگیری از عفونت HPV ممکن است خطر ابتلا به سرطان‌های مرتبط باHPV، مانند سرطان دهان را کاهش دهد. از پزشک خود بپرسید که آیا واکسن HPV برای شما مناسب است یا خیر.

معاینات منظم سلامت و دندانپزشکی داشته باشید

در طی قرار ملاقات‌های شما دندانپزشک، پزشک یا سایر اعضای تیم مراقبت سلامت شما می‌توانند دهان شما را از نظر علائم سرطان بررسی کنند.

سوالات متداول

تجربه بیماران

محمد، ۵۸ ساله: من سالها سیگار می‌کشیدم. متوجه یک زخم کوچک روی لپم شدم که بعد از چند وقت خوب نشد. اول فکر کردم زخم معمولیه، ولی رفتم دندانپزشکم و اون بهش شک کرد و من رو به متخصص ارجاع داد. خوشبختانه زود تشخیص داده شد و با جراحی درمان شدم. الان دیگه سیگار رو ترک کردم.

نسرین، ۴۵ ساله: یک لکه سفید رنگ روی زبانم داشتم که درد نمی‌کرد. بهش توجهی نکردم تا اینکه بزرگتر شد. دکتر گفت لکوپلاکیا هست که می‌تونه پیش سرطانی باشه. بیوپسی انجام شد و خوشبختانه هنوز سرطانی نشده بود. اما این یک هشدار جدی برام بود تا بیشتر مراقب سلامتم باشم.

کامران، ۶۲ ساله: درد گوش و مشکل در بلع داشتم. فکر می‌کردم مشکل از سینوسهامه. وقتی به دکتر مراجعه کردم، متوجه یک توده در کف دهانم شدن. تشخیص سرطان دادند. درمانش سخت بود، هم پرتودرمانی و هم شیمی‌درمانی. الان در مرحله بهبودی هستم و سعی می‌کنم قوی بمونم.

جمع‌بندی

سرطان دهان یک تهدید جدی برای سلامت است که تشخیص زودهنگام آن نقش کلیدی در موفقیت درمان و بهبود پیشآگهی بیمار دارد. مهمترین عوامل خطرساز آن استفاده از تنباکو به هر شکل، مصرف زیاد الکل، عفونت با ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) و قرارگیری طولانی‌مدت در معرض آفتاب (برای لب‌ها) هستند.

علائم هشداردهنده شامل زخم‌های بهبودنیافته، لکه‌های سفید یا قرمز، توده، درد بی‌دلیل دهان یا گوش و مشکل در بلع است. از آنجایی که هیچ راه قطعی برای پیشگیری وجود ندارد، کاهش عوامل خطر و انجام معاینات منظم دندانپزشکی که شامل غربالگری سرطان دهان می‌شود، بهترین راهکار برای مدیریت خطر است. درمان این سرطان معمولاً چندوجهی است و بسته به مرحله و محل تومور، می‌تواند شامل جراحی، پرتودرمانی، شیمی‌درمانی، درمان‌های هدفمند و ایمونوتراپی باشد. آگاهی از علائم و عوامل خطر و مراجعه به موقع به پزشک یا دندانپزشک می‌تواند تفاوت چشمگیری در نتایج درمان ایجاد کند.

منبع

https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/mouth-cancer/symptoms-causes/syc-20350997