در حالی که داشتن نوزاد سالم چیزی است که اکثر والدین آرزو دارند، مطالعات در زمینه هوش بالاتر شروع به بررسی این موضوع کردهاند که چرا برخی نوزادان بسیار فوقالعاده باهوش هستند. چرا برخی نوزادان در یک مرحله بسیار اولیه به نقاط عطف رشدی خود میرسند؟ نوزادانی که در ۹ ماهگی شروع به راه رفتن میکنند، در ۹ ماهگی یک صورت خندان را میکشند، در ۲۴ ماهگی با جملات طولانی صحبت میکنند، در ۲۴ ماهگی تا پس از عدد ده میشمارند و غیره. هیچکس تا به حال نتوانسته است دقیقاً توضیح دهد که چرا برای این کودکان امکانپذیر است که با سرعت بسیار بیشتری نسبت به سایر کودکان از نقاط عطف رشدی خود عبور کنند.
با این حال، بسیاری از پژوهشها نشان میدهد که عوامل اولیه مانند ژنتیک و کیفیت تغذیه ماه اول بارداری برای رشد جنین میتواند در شکلگیری هوش و تواناییهای رشدی نقش مؤثری داشته باشد.
مطالعات ژنتیکی اکنون به ما نگاهی اجمالی میدهند، از آنچه یک نوزاد واقعاً نیاز دارد تا به او کمک کنیم بهترین مغز ممکن را توسعه دهد. اگر شما هم میخواهید از تولد فرزند باهوشتان به عنوان “انیشتین بعدی” اطمینان حاصل کنید، با من همراه باشید تا دستورالعملهای ساده غذایی علمی را مطالعه کنیم.
[smartslider3 slider="5"]ویتامینهای پریناتال خود را مصرف کنید
مصرف روزانه ویتامینهای شما به اطمینان از تعادل مواد مغذی مورد نیاز نوزادتان کمک میکند. در واقع، تغذیه ماه اول بارداری برای هوش جنین اهمیت زیادی دارد؛ چرا که اسید فولیک و ویتامین B12 برای ساخت گلبولهای قرمز خون، ویتامین C برای تولید کلاژن، ویتامین D برای ساخت استخوان و روی برای رشد مغز جنین ضروری هستند.
میوه و سبزیجات کافی میل کنید
سبزیجات و میوهها حاوی آنتیاکسیدانها هستند که برای نوزاد شما مفید هستند. آنتیاکسیدانها بافت مغز نوزاد را از آسیب محافظت میکنند ، الیزابت سامر، متخصص تغذیه و نویسنده کتاب «تغذیه برای یک بارداری سالم» میگوید: هدف، هفت وعده میوه و سبزیجات در روز است. برای قویترین اثر آنتیاکسیدانی، انواع میوه و سبزیجات رنگتیره را انتخاب کنید: به عنوان مثال سبزیجات برگدار تیره، توت فرنگی، آلو و گوجه فرنگی. مطمئن شوید که همه میوهها و سبزیجات را به خوبی شستهاید، حتی میوههایی که پوست دارند (زیرا برش دادن آنها میکروبها را به داخل گوشت میکشد).
مصرف پروتئین را افزایش دهید
بدن شما در حال حاضر به پروتئین بیشتری برای ساخت سلولها و تولید هورمونها برای نوزاد در حال رشدتان نیاز دارد. بنابراین، مصرف پروتئین خود را روزانه ۱۰ گرم افزایش دهید. گوشت، مرغ و تخم مرغ بهترین منابع پروتئین در نظر گرفته میشوند. مصرف پروتئین خود را با ماست، تخم مرغ آبپز، مرغ و خوراک گوشت افزایش دهید. مادران باردار گیاهخوار میتوانند از لوبیای سویا، لوبیا قرمز و عدس، و همچنین کلم بروکلی، کلم و اسفناج انتخاب کنند.
مصرف آهن را تقویت کنید
مصرف آهن شما در دوران بارداری نیاز به دو برابر شدن دارد، زیرا آهن به رساندن اکسیژن مورد نیاز به نوزاد شما کمک میکند. مشکل اینجاست که بسیاری از زنان در حالی وارد بارداری میشوند که از قبل دچار کمبود آهن هستند. اگر نوزاد شما در رحم از اکسیژن محروم شود، خطر رشد ضعیف و کاهش ضریب هوشی افزایش مییابد. از پزشک خود بخواهید که شما را از نظر کمبود آهن آزمایش کند. سپس مطمئن شوید که رژیم غذایی شما شامل غذاهای غنی از آهن مانند گوشت قرمز، مرغ، حبوبات و غلات صبحانه غنی شده است.
مصرف مس در بارداری
مس یکی از چندین ماده مغذی بسیار مهم برای رشد مغز است، و مطالعات نشان دادهاند که مسئول رشد هیپوکامپ و قشر دندانهدار (مناطق یادگیری و تفکر بالاتر در مغز) است. شما میتوانید به سادگی با توجه به غذاهای مختلفی که در طول روز مصرف میکنید، مقادیر کافی مس را برای نوزاد خود فراهم کنید. این غذاها شامل بادام هندی، آووکادو، برنج قهوهای، بادمجان، لوبیای سیاه، اسفناج، لوبیای سبز، چغندر و غیره است.

مصرف کولین در بارداری
محققان دانشگاه کارولینای شمالی به دو گروه از موشهای باردار در طول دورهای که حافظه نوزادانشان، هیپوکامپ، توسعه مییابد، رژیمهای غذایی مختلفی دادند. رژیم غذایی یک گروه شامل کولین بود، در حالی که گروه دیگر شامل نبود. با بررسی سلولهای مغزی آنها، محققان دریافتند گروهی که کولین دریافت نکرده بودند، تغییرات اپیژنتیک در پروتئینهایی داشتند که ژنها را در سلولهای مسئول ایجاد سلولهای جدید مغزی میپوشانند. دو پروتئین که مسئول ساخت و بلوغ نورونهای جدید در هیپوکامپ هستند، در گروهی که کولین دریافت نکرده بودند تغییر کردند. کولین در گوشت، آجیل و تخم مرغ یافت میشود.
مصرف DHA دربارداری
DHA یکی از اسیدهای چرب امگا-3 است.
طبق نتایج گزارشات علمی:
An infant’s brain starts development as early as 4 weeks after conception.Therefore, the groundwork can begin even before a woman gets pregnant. That’s why it’s highly recommended that all women in childbearing years get plenty of omega-3 fatty acids with DHA in their diets.
مغز یک نوزاد از ۴ هفته پس از لقاح شروع به رشد میکند. بنابراین، زمینهسازی میتواند حتی قبل از باردار شدن زن آغاز شود. به همین دلیل به شدت توصیه میشود که همه زنان در سنین باروری مقادیر زیادی اسیدهای چرب امگا ۳ با DHA در رژیم غذایی خود دریافت کنند.
محققان مؤسسه شیمی مغز و تغذیه انسانی در لندن گزارش کردهاند که نوزادان با وزن کم هنگام تولد از مادرانی متولد میشوند که در دوران بارداری به اندازه کافی تغذیه نشدهاند. مشخص شده است که این نوزادان دچار کمبود DHA هستند. از آنجایی که اختلالات رشد مغزی میتوانند دائمی باشند، یک رژیم غذایی خوب بارداری باید شامل مقدار زیادی روغن امگا ۳ با DHA باشد. این به معنای خوردن ماهیهای چرب (مانند سالمون) و مکملسازی با کپسولهای روغن ماهی با کیفیت بالا و خالص، یا هر دو است.
مراقب خطر جیوه باشید
ماهی برای مغز نوزاد شما مفید است. با این حال، آلودگی جیوه در برخی ماهیها ممکن است برای سیستم عصبی نوزاد شما خطرناک باشد. برخی گزینههای با جیوه کمتر شامل ماهی آزاد، ماهی گربه، تیلاپیا و میگو است. و اگر میخواهید ماهی کنسرو شده بخورید، تن ماهی سبک را انتخاب کنید، که جیوه کمتری نسبت به سایر انواع ماهی دارد.
از الکل و سیگار خودداری کنید
اگرچه سندرم الکل جنینی با سوء مصرف شدید الکل در دوران بارداری مرتبط است، حتی مقادیر متوسط آبجو، شراب یا مشروبات الکلی میتواند به مغز نوزاد آسیب برساند. نوشیدن سبک تا متوسط میتواند منجر به مشکلاتی در یادگیری، توجه، و مهارتهای اجتماعی کودک در آینده شود و سیگار کشیدن میتواند رشد مغز نوزاد شما را به تأخیر بیندازد، بنابراین از آن دوری کنید.
سوالات متداول
در ماه اول بارداری چه ویتامینهایی برای هوش جنین مفید هستند؟
اسید فولیک، ویتامین B12، ویتامین D و به ویژه روی (زینک) برای رشد اولیه مغز جنین حیاتی هستند.
آیا ماهی برای هوش جنین مفید است؟
بله، ماهیهای چرب مانند سالمون منبع عالی DHA (یک نوع امگا ۳) هستند که برای رشد مغز ضروری است. اما باید از انواع کمجیوه استفاده کرد.
بهترین منابع پروتئینی برای مادران باردار گیاهخوار چیست؟
لوبیای سویا، لوبیا قرمز، عدس، کلم بروکلی، کلم و اسفناج گزینههای بسیار خوبی هستند.
چرا مصرف آهن اینقدر در بارداری مهم است؟
کمبود آهن باعث محرومیت جنین از اکسیژن میشود که خطر کاهش رشد و پایین آمدن IQ را به همراه دارد.
نقش "کولین" در تغذیه مادران باردار چیست و در چه غذاهایی یافت میشود؟
کولین در رشد نورونهای مسئول حافظه (هیپوکامپ) نقش دارد و در گوشت، آجیل و تخم مرغ یافت میشود.
آیا میوه و سبزیجات واقعاً بر هوش جنین تأثیر میگذارند؟
بله، آنتیاکسیدانهای موجود در میوه وسبزیجات (به ویژه انواع رنگتیره) از بافت مغز جنین در برابر آسیب محافظت میکنند.
ماده معدنی "مس" چه کمکی به هوش جنین میکند؟
مس مسئول رشد مناطقی از مغز است که مربوط به یادگیری و تفکر سطح بالا هستند. در بادام هندی، آووکادو و حبوبات یافت میشود.
آیا مصرف الکل در بارداری و سیگار کشیدن در حد کم هم مضر است؟
بله، حتی مصرف کم تا متوسط الکل میتواند منجر به مشکلاتی در یادگیری، توجه و مهارتهای اجتماعی کودک در آینده شود. سیگار کشیدن (فعال و غیرفعال) نیز رشد مغز جنین را به تأخیر میاندازد.
بهترین زمان برای شروع رژیم غذایی تقویت کننده هوش چه زمانی است؟
حتی قبل از بارداری، زیرا رشد مغز از هفته چهارم بارداری آغاز میشود.
تجربه مادران باردار
مهرناز، ۲۹ ساله: من سه ماه قبل از باردارم شدن شروع به خوردن مکمل امگا ۳ و اسید فولیک کردم.تو ماه اولم هم حساسیت زیادی روی پروتئین و سبزیجات سبز داشتم. الآن پسرم دو سالشه و واقعاً هوش کلامی فوقالعادهای داره.
ندا،32 ساله: گیاهخوارم و نگران پروتئین و آهن بودم. با راهنمایی دکتر، رژیمم رو پر از عدس، اسفناج و لوبیا قرمز کردم. آزمایشهام هیچ وقت کمبودی نشون نداد و دخترم الان چهار سالشه و خیلی باهوش و کنجکاوه.
یاسمن، ۲۷ ساله: متأسفانه من در ماههای اول بارداری کمخونی داشتم که خیلی زود تشخیص داده شد.با مصرف شربت آهن و تغییر رژیم غذایی، مشکل برطرف شد. به نظرم اگر این کار رو نمیکردم، قطعاً الان روی تمرکز دخترم تاثیر میگذاشت.
محیا، ۳۶ ساله: من یک برنامه غذایی گذاشته بودم که هر هفته حتماًماهی سالمون و آووکادو بخورم. نمیدونم چقدر دقیقاً تاثیر داشت، ولی چه از نظر پزشک و چه از نظر خودم، هوش فرزندم واقعاً عالیه.
جمعبندی
تغذیه ماه اول بارداری نقش غیرقابل انکاری در هوش جنین ایفا میکند. این تأثیر از طریق مکانیسمهای مختلف: پیشگیری از نقایص لوله عصبی با اسید فولیک، ساختاردهی به غشای سلولهای مغزی با DHA، تأمین اکسیژن کافی برای رشد بافت مغز با آهن و تسهیل در انتقال پیامهای عصبی، تشکیل نورون با روی، مس و کولین و محافظت از سلولهای مغزی در برابر استرس اکسیداتیو با آنتیاکسیدانهای میوه و سبزیجات اعمال میشود.
همچنین،پرهیز از عوامل مضر مانند الکل، نیکوتین و جیوه در بارداری به همان اندازه مهم است، زیرا این مواد میتوانند به طور جبرانناپذیری به روند رشد عصبی آسیب بزنند. بنابراین، سرمایهگذاری بر تغذیه در این ماه، در واقع سرمایهگذاری بر آینده شناختی و هوشی کودکتان است. برای داشتن فرزند سالم و باهوش، اصول تغذیه در بارداری را تحت نظر پزشک و متخصص تغذیه رعایت کنید.