کمبود کدام ویتامین باعث ریزش ابرو می‌شود؟

چرا ابرو می ریزد و شایع ترین علت ریزش ابرو چیست؟

ریزش غیرمعمول ابروها در علم پزشکی به «ماداروزیس» (madarosis) اطلاق می‌شود، که به معنای کاهش یا از دست رفتن موهای ابرو و مژه است.

این پدیده می‌تواند به دلایل گوناگون رخ دهد:

• بیماری‌های پوست
• التهاب
• مشکلات هورمونی (مثل کم کاری تیروئید)
• بیماری‌های خودایمنی
• صدمه یا اصلاح مکرر ابرو
• اختلالات تغذیه‌ای

در این مقاله تمرکز من بر روی عوامل تغذیه‌ای و به ویژه کمبود ویتامین‌ها و مواد معدنی است؛ یعنی آن دسته از عللی که اگر به موقع تشخیص داده شوند، قابل پیشگیری یا درمان‌ هستند.

[smartslider3 slider="5"]

برای اینکه بفهمیم یک ماده مغذی چطور می‌تواند روی رشد مو تاثیر بگذارد، باید بدانیم رشد مو وابسته است به:

• تقسیم و تکثیر سلول‌ها در فولیکول مو
• دسترسی به مواد اولیه (پروتئین‌ها، اسیدهای آمینه، ویتامین‌ها، مواد معدنی)
• وضعیت ایمنی و هورمونی بدن
• جریان خون کافی و اکسیژن‌رسانی به پوست
• عدم آسیب یا التهاب مزمن پوست سر یا منطقه ابرو

اگر در هر یک از این زمینه‌ها اختلالی باشد، موهای ابرو ممکن است وارد فاز استراحت (telogen) شود یا فولیکول‌های مو ضعیف شوند.

کمبود کدام ویتامین باعث ریزش ابرو می‌شود؟

مطالعات نسبت به ریزش موی سر بیشتر انجام شده‌اند، اما برخی داده‌ها نشان می‌دهند که همان عوامل می‌توانند موهای ابرو را هم تحت تاثیر قرار دهند. در این قسمت، ویتامین‌ها و مواد معدنی مهم را که کمبود آن‌ها می‌توانند باعث ریزش ابرو شوند، بررسی می‌کنم:

ویتامین D

ویتامین D از لحاظ بیولوژیک بیشتر شبیه یک هورمون است تا یک ویتامین ساده. گیرنده ویتامین D در سلول‌های فولیکول مو نقش اساسی در تحریک فاز رشد مو (آناژن) دارد. اگر عملکرد این گیرنده مختل شود، فولیکول‌ها ممکن است نتوانند به صورت طبیعی وارد فاز رشد شوند.

مطالعات متعددی نشان داده‌اند که بیماران مبتلا به انواع طاسی یا ریزش مو، سطح ویتامین D پایین‌تری دارند. در مطالعات حیوانی نیز کمبود ویتامین D منجر به ریزش مو شده است.

درباره ابروها، برخی منابع بالینی توصیه می‌کنند که در مواجهه با ریزش ابرو، بررسی سطح ویتامین D باید جزو ارزیابی‌ها باشد.

بیوتین (ویتامین B7)

بیوتین یکی از ویتامین‌های خانواده B است که در بسیاری از مکمل‌های «تقویت مو» دیده می‌شود. کمبود شدید بیوتین در انسان به ندرت رخ می‌دهد، اما در افرادی که اختلالات متابولیکی یا جذب دارند ممکن است دیده شود.

برخی منابع ذکر می‌کنند که کمبود بیوتین می‌تواند باعث شکنندگی موهای ابرو یا نازکی موی ابرو شود، اگرچه شواهد علمی قوی برای کمبود آن به عنوان عامل مستقل ریزش ابرو کمتر است.

ویتامین A

ویتامین A در ساخت غشای سلولی و تمایز سلول‌های اپیتلیال و پوست نقش دارد. کمبود ویتامین A می‌تواند باعث خشکی پوست، تابش‌پذیری پوستی و اختلال در سلامت پوست شود، که ممکن است رشد مو و ابرو را تحت تاثیر قرار دهد.

منابع عمومی گاهی ذکر می‌کنند که کمبود ویتامین A ممکن است به ریزش ابرو منجر شود. اما باید توجه کنید که مصرف بیش از حد ویتامین A نیز می‌تواند مضراتی شامل ریزش مو و ابرو داشته باشد.

ویتامین C، E و آنتی‌اکسیدان‌ها

ویتامین C در سنتز کلاژن نقش دارد، که برای ساختار پوست و پشتیبانی از فولیکول‌های مو مفید است.

ویتامین E و سایر آنتی‌اکسیدان‌ها می‌توانند از آسیب اکسیداتیو به فولیکول‌ها محافظت کنند.

کمبود شدید این ویتامین‌ها ممکن است اختلالاتی در سلامت پوست ایجاد کند، اما به صورت مستقیم به عنوان عامل غالب ریزش ابرو ثابت نشده‌اند.

ویتامین B12، فولات و دیگر ویتامین‌های گروه B

ویتامین B12 و فولات در تقسیم سلولی و ساخت DNA نقش حیاتی دارند. کمبود آنها می‌تواند باعث کاهش تقسیم سلولی شود که رشد موهای ابرو را مختل کند. برخی منابع ذکر می‌کنند که کمبود B12 ممکن است به ریزش ابرو منجر شود.

مواد معدنی مهم: روی (Zinc)، آهن، سلنیوم

روی (Zinc) یکی از مهم‌ترین مواد معدنی است که کمبود آن بارها در منابع بالینی مرتبط با ریزش ابرو گزارش شده است. مطالعات نشان داده‌اند که کمبود روی می‌تواند باعث آلوپسی ابرو و مژه شود. در برخی گزارش‌ها، افرادی که تحت تغذیه وریدی هستند یا مبتلا به بیماری سوء جذب هستند، با کمبود روی و ریزش مو (از جمله ابرو و مژه) مواجه شده‌اند.

کمبود آهن (یا فریتین پایین) در بسیاری از مطالعات ریزش مو (به خصوص ریزش پراکنده یا تلوژن افلوویوم) را تشدید می‌کند. کمبود آهن ممکن است بر ابروها نیز تاثیر بگذارد.

سلنیوم یکی از ریزمغذی‌هایی که در برخی بررسی‌ها به‌عنوان متغیر همراه در اختلالات مو و ریزش ابرو ذکر شده است، اگرچه نقش مستقل آن کمتر شناخته شده است.

چگونه بدانیم ریزش ابرو به دلیل کمبود ویتامین است؟

اگر شخصی دچار ریزش ابرو شود، باید مسیر تشخیص را طی کند. در آن مسیر، بررسی وضعیت ویتامین‌ها و مواد معدنی ممکن است جزء اقدامات باشد. مراحل ممکن به این صورت است:

تاریخچه پزشکی و معاینه بالینی:

• بررسی زمان شروع ریزش، الگوی آن (مثلاً کدام بخش ابرو بیشتر نازک شده)
• بررسی علائمی مانند خارش، قرمزی یا التهاب پوست
• بررسی سابقه بیماری‌ها (تیروئید، بیماری‌های پوستی، بیماری‌های سیستمیک)
• بررسی مصرف داروها، رژیم غذایی، مشکلات گوارشی یا سوء جذب

آزمایش‌های پایه:

• آزمایش تیروئید (TSH, T3, T4)
• شمارش کامل خون (CBC) برای بررسی کم‌خونی
• فریتین و آهن سرم
• سطح ویتامین D (معمولا ۲۵-هیدروکسی ویتامین D)
• سطح روی (Zinc)
• در صورت لزوم، B12، فولات، بیوتین

اگر کمبود تأیید شد:

• مداخله تغذیه‌ای یا دارویی برای اصلاح کمبود
• پیگیری و نظارت بر بهبود ابروها
• در کنار آن، درمان عوامل همراه (مثلا بیماری تیروئید یا پوست)

راهکارها و مداخلات ممکن برای بهبود ریزش ابرو ناشی از کمبود ویتامین‌ها

اگر ثابت شود که فرد کمبود یکی از ویتامین‌ها یا مواد معدنی مرتبط دارد، راهکارهایی وجود دارد:

• مکمل‌ درمانی: بر اساس توصیه پزشک، مثلاً مصرف ویتامین D، روی، بیوتین و غیره
• اصلاح رژیم غذایی: مصرف غذاهای غنی از ویتامین و مواد معدنی مؤثر
• بهبود جذب و رفع مشکلات گوارشی: اگر مشکل جذب وجود دارد (مثلاً بیماری‌های روده، سلیاک)
• پشتیبانی مراقبتی: مرطوب نگه داشتن پوست ابرو، پرهیز از کشیدن یا اصلاح مکرر
• درمان موازی: اگر بیماری پوستی یا هورمونی تشخیص داده شده باشد
• صبر و پیگیری: چون بازگشت موها ممکن است ماه‌ها طول بکشد

تجربه‌ بیماران

سارا ۳۲ ساله : از چند ماه پیش متوجه شدم که قسمت انتهایی ابروهایم (به خصوص بخش بیرونی) نازک و کم پشت شده است. موهای ابرو به‌صورت یکنواخت نریختند، بیشتر بخش انتهایی کاهش یافته است. احساس خارش یا التهاب پوست نداشتم. آزمایش‌ها نشان داد فریتین یا ذخیره آهن کمی پایین است، اما در محدوده مرزی قرار دارد. سطح ویتامین D نیز کم بود ( ۱۵ نانوگرم بر میلی‌لیتر). سطح روی طبیعی بود. تیروئید هم در بازه نرمال بود. پزشک شروع به تجویز مکمل ویتامین D همراه با توصیه افزایش مصرف غذاهای غنی ویتامین D (ماهی چرب، تخم‌مرغ، نور خورشید کنترل‌ شده) کرد. همچنین به من پیشنهاد شد که کمی آهن مصرف کنم و از مکمل مولتی ویتامین نیز استفاده کنم. بعد از ۳ ماه، نازکی ابرو نسبتاً کمتر شد و موهای جدید کوچکی در بخش انتهایی ابرو رشد کردند. بعد از ۶ ماه، تقریباً قسمت زیادی از ابرو پرتر شده است. البته هنوز کامل نشده، ولی روند مثبت بوده است.

مهدی ۴۵ ساله : متوجه شدم که در یک سمت ابروهایم کمی خالی‌تر شده، به‌خصوص در بخش میانی ابرو. ولی وضعیت پوست اطراف ابرو طبیعی بود؛ نه التهاب، نه خارش. آزمایشات نشان داد سطح بیوتین در خون من پایین‌تر از حد نرمال است. سایر ویتامین‌ها و مواد معدنی در محدوده طبیعی بودند. پزشک برایم مکمل بیوتین را تجویز کرد (با دوز مناسب). همچنین در کنار آن توصیه به بهبود کلی رژیم غذایی (غذاهای کامل، حبوبات، سبزیجات، غلات سبوس‌دار) شد. بعد از حدود ۴ ماه، متوجه شدم که موهای ابرویم دوباره ضخیم‌تر شده‌اند و فضای خالی کاهش یافته است. البته به دلیل سن، ممکن است کامل بازگشت نکند، اما وضعیت بهبود یافته است.

نرگس ۵۰ ساله : بعد از یائسگی، دیدم که ابروهایم به طور تدریجی کم پشت‌ شده‌اند، به شکلی که هنگام آرایش باید بیشتر از قلم ابرو استفاده می‌کردم. دچار خشکی پوست هم بودم. آزمایش‌ها نشان داد که سطح ویتامین A و E کمی پایین‌تر از حد میانگین است، همچنین سطح ویتامین D نیز پایین بود. به علاوه، مشکل جذب چربی در بخشی از روده (تشخیص داده شده در بررسی‌های قبلی به علت بیماری التهابی روده) وجود داشت که ممکن بود جذب ویتامین‌های محلول در چربی را مختل کند. توصیه ترکیبی توسط پزشک داده شد: مصرف مکمل ویتامین D، ویتامین A و E در دوز مناسب و همچنین رژیمی که شامل منابع خوب چربی سالم باشد (مانند روغن امگا۳، ماهی، آجیل). همچنین مکمل‌های امولسیون چربی (فرم‌هایی که جذب بیشتری دارند) پیشنهاد شد. پس از ۶ ماه، ضخامت ابروها بهتر شده و نواحی خالی کمتر شده‌اند. اما به دلیل سن و اثرات هورمونی، بازگشت کامل ممکن است محدود باشد.

سوالات متداول

جمع‌بندی

در پاسخ به این سوال که «کمبود کدام ویتامین باعث ریزش ابرو می‌شود؟» باید بگویم که:

کمبود ویتامین D و ماده معدنی روی (Zinc) بیشترین پشتوانه علمی را در ارتباط با ریزش مو و به احتمال زیاد ابرو دارند.

ویتامین‌هایی مانند بیوتین (B7)، ویتامین A، ویتامین B12، فولات، و آنتی‌اکسیدان‌ها ممکن است نقش کمکی داشته باشند، به ویژه وقتی در رژیم غذایی کم هستند.

اگر ریزش ابرو دارید، مهم است که وضعیت کلی بدن و سایر عوامل (هورمونی، پوستی، التهابی) نیز بررسی شود؛ فقط اصلاح یک ویتامین ممکن است کافی نباشد. تشخیص دقیق از طریق آزمایش‌ها و بررسی‌های کلینیکی برای تنظیم مداخله ضروری است.

در بسیاری از موارد، با اصلاح کمبود و مراقبت مناسب، امکان بهبود جزئی یا کامل ابرو وجود دارد، اما نتایج به عوامل فردی بستگی دارد.

منابع

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3358936/

https://www.goodrx.com/conditions/hair-loss/thinning-eyebrows

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9870835/

https://my.klarity.health/madarosis-and-nutritional-deficiencies/