نوشیدنی ورزشی برای کودکان

مصرف نوشیدنی ورزشی برای کودکان یکی از موضوعات مهم در سلامت کودکان و نوجوانان است که در این مقاله قصد دارم به آن بپردازم، زیرا مصرف نوشیدنی‌های ورزشی و نوشیدنی‌های انرژی‌زای کافئین‌دار (CED) در میان جوانان رایج شده است. این نوشیدنی‌ها، اگرچه به عنوان منابع انرژی و الکترولیت تبلیغ می‌شوند، می‌توانند خطراتی برای سلامت کودکان ایجاد کنند، از جمله افزایش خطر چاقی و اثرات ناشی از مصرف کافئین.

در بیشتر کودکان که به فعالیت‌های بدنی معمول یا بازی‌محور می‌پردازند، نوشیدنی‌های ورزشی معمولاً غیرضروری هستند و  CEDها می‌توانند به دلیل وزن کمتر کودکان، تأثیرات محرک بیشتری داشته باشند. متخصصان اطفال باید تفاوت بین نوشیدنی‌های ورزشی و CED ها را درک کنند و به والدین و کودکان آموزش دهند، همچنین غربالگری مصرف  CEDها و ترکیب آنها با الکل برای شناسایی خطرات احتمالی و توجه به تغذیه بعد از ورزش کودکان ضروری است.

نوشیدنی‌ ورزشی چیست؟

نوشیدنی‌های ورزشی نوشیدنی‌های طعم‌دار حاوی مخلوطی از کربوهیدرات‌ها و الکترولیت‌ها مانند سدیم، پتاسیم و منیزیم هستند و گاهی ویتامین‌هایی مثل ویتامین C یا گروه B به آن‌ها اضافه می‌شود. این نوشیدنی‌ها برای جایگزینی مایعات و الکترولیت‌های از دست رفته در طول ورزش و تأمین سریع انرژی طراحی شده‌اند، اما تحقیقات علمی نشان می‌دهد که فواید آن‌ها برای کودکان محدود است و بیشتر مطالعات بر ورزشکاران بزرگسال متمرکز شده‌اند.

در کودکان، میزان تعریق و نیاز به الکترولیت‌ها متغیر است و اغلب در فعالیت‌های معمول یا بازی‌محور، نوشیدنی‌های ورزشی ضروری نیستند و آب بهترین گزینه برای هیدراتاسیون است. همچنین، این نوشیدنی‌ها معمولاً حاوی قندهای ساده هستند که می‌توانند به افزایش جزئی BMI و خطر پوسیدگی دندان کمک کنند، بنابراین باید مصرف آن‌ها محدود شود و نیازهای کربوهیدرات و انرژی روزانه کودکان از طریق غذاهای سالم و متنوع تأمین گردد.

CED ها چیستند؟

نوشیدنی‌های انرژی‌زای کافئین‌دار یا CED ها ادعا می‌کنند که انرژی را افزایش می‌دهند، خستگی را کاهش می‌دهند و تمرکز را بهبود می‌بخشند. این نوشیدنی‌ها حاوی کافئین از منابع مختلف مانند کافئین خالص، گوارانا یا یربا ماته هستند و معمولاً با شکر یا شیرین‌کننده‌های مصنوعی طعم‌دار می‌شوند. مقدار قند در هر وعده می‌تواند تا 43 گرم برسد، که بیشتر از نوشیدنی‌های ورزشی معمولی و مشابه نوشابه‌ها است.

علاوه بر کافئین و قند، CEDها ممکن است ترکیباتی مانند تورین، جینکو بیلوبا، جینسینگ، ویتامین‌های گروه B و ال-کارنیتین داشته باشند. مصرف این نوشیدنی‌ها در نوجوانان شایع است و مطالعات نشان می‌دهد که بخش قابل توجهی از نوجوانان حداقل یک بار در سال CED مصرف می‌کنند و دلایل اصلی مصرف شامل افزایش هوشیاری، فشار همسالان و بهبود عملکرد ورزشی است.

Sports drinks and caffeinated energy drinks (CEDs) are commonly consumed by youth. Both sports drinks and CEDs pose potential risks for the health of children and adolescents and may contribute to obesity. Sports drinks are generally unnecessary for children engaged in routine or play-based physical activity.

نوشیدنی‌های ورزشی و نوشیدنی‌های انرژی‌زای کافئین‌دار (CED) معمولاً توسط جوانان مصرف می‌شوند. هم نوشیدنی‌های ورزشی و هم CEDها خطرات بالقوه‌ای برای سلامت کودکان و نوجوانان دارند و ممکن است در چاقی نقش داشته باشند. نوشیدنی‌های ورزشی عموماً برای کودکانی که مشغول فعالیت‌های بدنی معمول یا بازی هستند، غیرضروری هستند.

آیا نوشیدنی‌های ورزشی برای کودکان مناسب هستند؟

نوشیدنی‌های ورزشی نوشیدنی‌هایی طعم‌دار حاوی الکترولیت‌ها (مانند سدیم، پتاسیم و منیزیم) و کربوهیدرات‌ها هستند که برای جایگزینی مایعات و انرژی از دست رفته در طول فعالیت‌های شدید و طولانی طراحی شده‌اند. با این حال، در کودکان سالم که فقط در فعالیت‌های روزمره یا بازی‌های کوتاه شرکت می‌کنند، استفاده از این نوشیدنی‌ها معمولاً ضروری نیست. تحقیقات نشان می‌دهد که در فعالیت‌های معمولی، کودکان به ندرت به اندازه‌ای تعریق می‌کنند که نیاز به جایگزینی الکترولیت اضافی داشته باشند، و آب ساده به طور کامل می‌تواند نیاز به هیدراتاسیون را برآورده کند.

از سوی دیگر، نوشیدنی‌های ورزشی حاوی قند هستند و مصرف زیاد آن‌ها می‌تواند به افزایش کالری دریافتی، چاقی و پوسیدگی دندان منجر شود. سازمان‌های سلامت جهانی و انجمن‌های تغذیه توصیه می‌کنند که مصرف این نوشیدنی‌ها محدود به ورزش‌های طولانی و شدید باشد و همیشه با آب به عنوان نوشیدنی اصلی همراه شود. به طور کلی، برای کودکان، تمرکز بر نوشیدن آب کافی و داشتن رژیم غذایی سالم و متنوع، بهترین روش برای حفظ انرژی و هیدراتاسیون در طول روز است، و نوشیدنی‌های ورزشی باید تنها در موارد ضروری و تحت نظارت والدین استفاده شوند.

چه زمانی مصرف نوشیدنی ورزشی به کودکان توصیه می‌شود؟

• ورزش‌های استقامتی یا تمرینات طولانی‌تر از ۶۰ دقیقه، مانند دویدن طولانی، فوتبال یا شنا در طول روز گرم.
• فعالیت‌های شدید در هوای گرم یا مرطوب که تعریق زیاد است و خطر کم‌آبی بدن وجود دارد.
• زمانی که کودک به شدت عرق می‌کند و غذا یا مایعات کافی در دسترس نیست.

در چنین شرایطی، نوشیدنی‌های ورزشی می‌توانند به جایگزینی الکترولیت‌ها و تأمین انرژی کمک کنند. با این حال، حتی در این مواقع، آب باید همیشه به عنوان نوشیدنی اصلی در دسترس باشد و مصرف نوشیدنی‌های ورزشی محدود و کنترل شده باشد. مصرف منظم و بی‌رویه این نوشیدنی‌ها برای کودکان معمولی می‌تواند باعث افزایش قند، کالری اضافی، چاقی و پوسیدگی دندان شود.

چه نوع نوشیدنی ورزشی برای کودکان مناسبتر است؟

در شرایط ورزش‌های طولانی و شدید، بعضی نوشیدنی‌های ورزشی شرکت‌های معتبر می‌توانند جایگزین مناسبی برای تأمین مایعات و الکترولیت‌ها باشند، به شرطی که میزان قند پایین، بدون کافئین و فاقد مواد محرک اضافه باشند. این محصولات معمولاً حاوی سدیم، پتاسیم و کمی کربوهیدرات برای انرژی سریع هستند و مصرف محدود آنها می‌تواند به هیدراته نگه داشتن بدن و بهبود عملکرد ورزشی در کودکان کمک کند. با این حال، برای فعالیت‌های روزمره یا بازی‌های کوتاه، نوشیدن آب یا نوشیدنی ورزشی طبیعی همچنان بهترین و ایمن‌ترین گزینه است. در ادامه طرز تهیه یک نوشیدنی ورزشی طبیعی که جایگزین مناسبی برای انواع شرکتی آن است را برای شما آورده‌ام:

مواد لازم (برای یک لیوان ۲۵۰ میلی‌لیتر):

• آب: ۲۰۰ میلی‌لیتر
• آب‌پرتقال طبیعی: ۳۰ میلی‌لیتر (برای طعم و ویتامین C)
• یک پنس نمک (منبع سدیم و الکترولیت)
• کمی عسل یا شیره طبیعی (اختیاری)

طرز تهیه:  همه مواد را با هم مخلوط کرده و قبل یا حین ورزش طولانی به کودک بدهید.

تجربه بیماران

مادر سارا، ۱۰ ساله: سارا بعد از تمرینات طولانی والیبال احساس خستگی زیادی می‌کرد و انرژی‌اش به سرعت کاهش می‌یافت. با توصیه مربی و متخصص تغذیه، برای او نوشیدنی ورزشی کم‌قند و آب فراوان آماده کردیم و همراه با میوه تازه به او دادیم. بعد از چند هفته متوجه شدیم که سارا نه تنها انرژی بیشتری دارد، بلکه تمرکز و توانایی او در طول تمرینات بهتر شده و خستگی‌اش کاهش یافته است.

آراد، ۱۱ ساله: قبل از تمرین فوتبال، اغلب احساس گرسنگی می‌کردم و بعد از بازی کاملاً خسته می‌شدم. مربی به من پیشنهاد داد شیک طبیعی با موز و شیر و کمی عسل بعد از تمرین مصرف کنم. این ترکیب باعث شد عضلاتم سریع‌تر ریکاوری شوند، انرژی‌ام بازگردد و در تمرینات بعدی بهتر عمل کنم.

مادر نیما، ۹ ساله: نیما معمولاً از نوشیدن آب به تنهایی در طول ورزش امتناع می‌کرد و بعد از دویدن طولانی احساس ضعف داشت. با ترکیب آب، کمی آب‌پرتقال طبیعی و یک پنس نمک، یک نوشیدنی ورزشی ساده و طبیعی برای او آماده کردیم. بعد از مدتی نیما نه تنها تشنگی‌اش بهتر رفع می‌شد، بلکه انرژی و استقامت او در طول ورزش قابل توجه افزایش پیدا کرد.

مهسا، ۱۲ ساله: مهسا همیشه دوست داشت نوشیدنی‌های انرژی‌زا بخورد، اما بعد از مشاوره با متخصص تغذیه، تصمیم گرفتیم به جای آن آب و نوشیدنی ورزشی خانگی کم‌قند بدهیم. نتیجه این شد که مهسا انرژی کافی داشت، کمتر خسته می‌شد و تمرکز او در تمرینات بهبود یافت.

جمع بندی

مصرف نوشیدنی‌های ورزشی و انرژی‌زای کافئین‌دار (CED) در میان کودکان و نوجوانان رایج است، اما بیشتر کودکان در فعالیت‌های روزمره یا بازی‌های کوتاه به این نوشیدنی‌ها نیازی ندارند و آب ساده بهترین گزینه برای هیدراتاسیون است. نوشیدنی‌های ورزشی حاوی کربوهیدرات و الکترولیت‌هایی مانند سدیم، پتاسیم و منیزیم هستند و می‌توانند در ورزش‌های طولانی یا شدید، در هوای گرم یا زمانی که کودک به شدت عرق می‌کند، به جایگزینی مایعات و تأمین انرژی کمک کنند، مشروط بر اینکه فاقد کافئین و مواد محرک اضافی باشند و قند آن‌ها پایین باشد.

 CEDها به دلیل داشتن کافئین و قند زیاد می‌توانند اثرات محرک قوی و خطراتی مانند افزایش کالری، چاقی، پوسیدگی دندان و رفتارهای پرخطر داشته باشند. به همین دلیل، آموزش والدین و کودکان درباره تفاوت نوشیدنی‌های ورزشی و  CEDها و محدود کردن مصرف این نوشیدنی‌ها اهمیت بالایی دارد و استفاده از نوشیدنی‌های طبیعی خانگی با آب، آب‌میوه، کمی نمک و عسل می‌تواند جایگزینی سالم و ایمن برای کودکان باشد.

سؤالات متداول