رژیم غذایی برای بیماران کلیوی و دیابتی

مدیریت همزمان دیابت و بیماری مزمن کلیوی یک چالش پزشکی است که نیازمند رویکردی دقیق و شخصی‌سازی شده به رژیم غذایی است. این دو وضعیت بر هم تأثیر متقابل می‌گذارند و رژیم غذایی یک رکن اساسی در کنترل پیشرفت بیماری و حفظ کیفیت زندگی بیمار است.

در دیابت، کنترل کربوهیدرات‌ها برای مدیریت قند خون حیاتی است و در بیماری مزمن کلیوی، مدیریت دریافت پروتئین، سدیم، پتاسیم و فسفر بسته به مرحله بیماری اهمیت پیدا می‌کند. نکته کلیدی این است که محدودیت‌های شدید (به خصوص برای پتاسیم) تنها در مراحل پیشرفته بیماری کلیوی ضروری می‌شود و اعمال زودهنگام این محدودیت‌ها می‌تواند منجر به حذف منابع مهم ویتامین‌ها و مواد مغذی شده و به ضرر بیمار باشد. همچنین بسیاری از بیماران در این شرایط ممکن است این سؤال را داشته باشند که آیا منیزیم برای کلیه ضرر دارد یا خیر، که پاسخ آن به شرایط و مرحله بیماری بستگی دارد و باید حتماً با پزشک متخصص بررسی شود. اگر شما نیز دچار این مشکلات هستید با من همراه باشید تا در این مقاله رژیم غذایی برای بیماران کلیوی و دیابتی را مطالعه کنیم.

رژیم غذایی مناسب دیابت و بیماری کلیوی

اگر دیابت دارید و اکنون بیماری مزمن کلیوی در شما تشخیص داده شده است، ممکن است از فکر مدیریت دو رژیم غذایی خاص احساس درماندگی کنید. ممکن است در ادامه به محدودیت‌های غذایی بیشتری اشاره شده باشد و از خود بپرسید که چه چیزی خوردنش اشکال ندارد.

The good news is that you can definitely still enjoy your food if you have both diabetes and CKD.It’s about arming yourself with the right information and making healthier lifestyle choices every day.

خبر خوب این است که اگر هم دیابت و هم بیماری مزمن کلیوی دارید قطعاً همچنان می‌توانید از غذای خود لذت ببرید. این موضوع به معنای مجهز کردن خود به اطلاعات درست و انتخاب‌های سبک زندگی سالم‌تر در هر روز است.

آیا رژیم  غذای دیابتی وجود دارد؟

اگر دیابت دارید یا دیابت در شما تشخیص داده شده است، می‌دانید که هدف شما کنترل قند خون شماست. و هر غذایی با کربوهیدرات‌ها می‌تواند قند خون شما را افزایش دهد زیرا هنگام هضم در بدن به گلوکز تجزیه می‌شود.

• در دیابت نوع ۱، مهم است که بدانید چه مقدار کربوهیدرات در غذای شما وجود دارد تا بتوانید مقدار انسولین مورد نیاز خود را تنظیم کنید.
• اگر دیابت نوع ۲ دارید، دانستن محتوای کربوهیدرات غذا نیز راهی برای کنترل سطح قند خون شماست.

اما هیچ دو فرد مبتلا به دیابت یکسان نیستند و وضعیت سلامتی هر فرد متفاوت است.

یک متخصص دیابت می‌گوید: به طور کلی می‌توانیم بگوییم که رژیم غذایی خاصی برای دیابت وجود ندارد. این موضوع مربوط به خوردن یک رژیم غذایی سالم و متعادل با نسبت‌های مناسب گروه‌های غذایی است. اگر این کار را انجام دهید، به هر حال از چیزهایی مانند کربوهیدرات، قند و نمک کم می‌کنید.

آیا در صورت داشتن دیابت و بیماری کلیوی در مراحل اولیه، نیاز به تغذیه متفاوت دارید؟

اگر دیابت دارید و آسیب کلیوی شما خیلی پیشرفت نکرده باشد، ممکن است نیاز به تغییر زیادی در آنچه قبلاً می‌خوردید نداشته باشید.

یک متخصص بیماری‌های کلیه تأیید می‌کند: به طور کلی، یک رژیم غذایی خوب برای دیابتی‌ها برای بیماری کلیوی در مراحل اولیه نیزکاملاً مناسب است. در مراحل اولیه بیماری مزمن کلیوی، یک رژیم غذایی استاندارد سالم با مقدار زیادی میوه و سبزیجات و نسبتاً نمک کمتر و گوشت قرمز کمتر مناسب است.

آیا باید از غذاهای پر پتاسیم اجتناب کنم؟

یکی از وظایف کلیه‌ها، حذف پتاسیم اضافی از بدن شما از طریق ادرار است. پتاسیم از غذا می‌آید، اما در صورت آسیب کلیوی می‌تواند در بدن شما انباشته شود. هایپرکالمی وضعیتی است که در آن پتاسیم بیش از حد در خون شما وجود دارد و می‌تواند بر عملکرد قلب شما تأثیر بگذارد.

متخصص بیماری‌های کلیه می‌گوید: برخی از افراد در برخی شرایط (که معمولاً فقط با بیماری پیشرفته کلیوی است) نیاز به اجتناب از پتاسیم دارند.

بسیاری از افراد به صورت آنلاین عبارت “رژیم‌های کلیوی” را جستجو می‌کنند و با عبارت “پتاسیم کم” مواجه می‌شوند و بنابراین از غذاهای پر پتاسیم اجتناب می‌کنند. اما در واقع یک رژیم غذایی کم پتاسیم برای اکثر افراد مبتلا به بیماری کلیوی در مراحل اولیه بی‌ربط است.

از آنجایی که پتاسیم در بسیاری از میوه‌ها و سبزیجات وجود دارد، دیابتی‌های مبتلا به بیماری مزمن کلیوی در نهایت از آنهایی که پتاسیم بالایی دارند اجتناب می‌کنند که به این معنی است که آنها یک رژیم غذایی سالم ندارند.

آیا رژیم غذایی من با پیشرفت بیماری کلیوی نیاز به تغییر دارد؟

رژیم غذایی سالم برای مرحله ۱ و ۲ بیماری مزمن کلیوی

اگر بیماری کلیوی شما در مرحله ۱ و ۲ باشد، درمان جایگزینی کلیه مانند دیالیز را دریافت نخواهید کرد و احتمالاً نیازی به ایجاد تغییرات بزرگ در آنچه که قبلاً می‌خورید و می‌نوشید ندارید.

رژیم غذایی سالم برای مرحله ۳، ۴ و ۵ بیماری مزمن کلیوی (بدون دیالیز)

اگر بیماری کلیوی شما در مراحل ۳،۴ و ۵ باشد و تحت دیالیز نیستید، مگر اینکه متخصص تغذیه یا پزشک از شما بخواهد، نیازی به تغییر رژیم غذایی خود نخواهید داشت.

رژیم غذایی سالم برای مرحله ۵ بیماری مزمن کلیوی (دریافت درمان دیالیز)

اگر نارسایی کلیه در مرحله ۵ دارید، که به این معنی است که ممکن است نیاز به دیالیز داشته باشید، باید تغییراتی در رژیم غذایی خود ایجاد کنید که یک متخصص تغذیه به شما کمک خواهد کرد.

نظرات متخصص تغذیه برای بیماران دیابتی و کلیوی

یک متخصص تغذیه در دیابت و کلیه می‌گوید: شرایط هر بیمار متفاوت است. وقتی یک متخصص تغذیه را می‌بینید، او به شما توصیه‌هایی می‌کند که برای شما سفارشی شده است. او توضیح می‌دهد: هنگامی که دیابت در شما تشخیص داده می‌شود، کاملاً مشخص است که برای کنترل دیابت خود باید مصرف کربوهیدرات خود را کنترل کنید، اما یک رژیم غذایی استاندارد کلیوی وجود ندارد، زیرا به مرحله بیماری کلیوی شما و آنچه نتایج آزمایش خون شما نشان می‌دهد بستگی دارد.

بسیاری از بیماران مبتلا به بیماری پیشرفته کلیوی در مورد ناتوانی در نوشیدن قهوه به دلیل پتاسیم بالا صحبت می‌کنند. اما در واقع می‌توانید با خیال راحت تا دو فنجان قهوه در روز بنوشید.

در مورد ممنوعیت موز نیز صحبت می‌کنند، زیرا باز هم پتاسیم بالایی دارند. اما آنها تنها غذای پر‌پتاسیم نیستند. شما همچنان می‌توانید موز بخورید اما در بخش کوچکتر – مانند نصف موز – تا زمانی که در محدوده مجاز روزانه پتاسیم رژیمی خود باشید.

نمک بر فشار خون تأثیر می‌گذارد که می‌تواند برای افراد مبتلا به بیماری مزمن کلیوی مشکل‌ساز باشد. با این حال، در روزهایی که دوست داریدیک غذای آماده بخرید، خوب است که برچسب‌های غذایی را بفهمید. اگر در سوپرمارکت بین دو انتخاب داشتید، می‌توانید قضاوت کنید که کدام یک حاوی چربی، نمک و قندهای افزوده کمتر دارد و گزینه سالم‌تر را انتخاب کنید.

سوالات متداول

تجربه بیماران

محمد، ۵۸ ساله:وقتی فهمیدم هم دیابت دارم هم کلیه‌هام مشکل پیدا کرده، ترسیدم دیگه هیچی نمیتونم بخورم. ولی متخصص تغذیه بهم یاد داد که چطور با کم کردن نمک و انتخاب هوشمندانه کربوهیدرات‌ها، هم قندم رو کنترل کنم هم به کلیه‌هام فشار نیاد. هنوز هم می‌تونم برنج بخورم، ولی به اندازه و همراه با سبزیجات.

فاطمه، ۶۵ ساله: همه بهم می‌گفتن موز و پرتقال رو بخاطر پتاسیم بالا کامل حذف کن. ولی دکترم توضیح داد که در مرحله من که اولیه‌ست، نیازی نیست. الان با خیال راحت روزی یک میوه کوچک می‌خورم و استرس هم ندارم.

رضا، ۴۷ ساله: بزرگترین تغییر غذایی من با دیابت و بیماری کلیه، آشپزی کردن در خونه بود. وقتی خودم غذا درست می‌کنم، میدونم دقیقا چه مقداری نمک توش می‌ریزم. هم خوشمزه‌تره هم مطمئنم.

زهرا، ۷۰ ساله: من که به دیالیز رفتم، رژیمم خیلی سخت‌تر شد. ولی متخصص تغذیه‌ام دقیقا بهم گفت چه چیزهایی رو باید کم کنم و چه جایگزین‌هایی دارم. دیگه احساس سردرگمی نمی‌کنم.

منبع

Diabetes and kidney disease: what can I eat? | Kidney Care UK